Müfide Kadri
Муфиде Кадри Ҳаним (1889/90, Истанбул — 1912-йил , Истанбул) — турк рассоми ва бастакори. Туркиядаги биринчи аёл рассомлардан бири ва Усмонли Империясидаги аёллардан биринчи профессионал санъат ўқитувчиси. У асосан портретлар ва фигуралар билан асарлар яратди.
Таржимайи ҳоли
У гўдаклигида онасидан айрилган ва узоқ қариндоши бефарзанд Қадри Бей ва хотини томонидан асраб олинган. Унга уйда хусусий репетиторлар дарс бериб, унинг бадиий истеъдодини кашф этдилар.
Ўн ёшида расм чизишга жиддий киришган ва Усмон Ҳамди Бейдан сабоқ олган[1]. Сўнгра „Санайи-и Нефисе мактаби“ (ҳозирги Мимар Синон Тасвирий Санъат Университетининг бир қисми бўлган Тасвирий санъат мактаби) асли италиялик профессор Салваторе Валеридан расм ва акварелда ишлаш бўйича кўрсатма олди. Шунингдек, у пианино, скрипка ва уд ва кеменче каби анъанавий чолғу асбобларини чалишни ҳам ўрганган[2].
Ҳамди бейнинг таклифи билан у бир нечта расмларини Мюнхендаги кўргазмага юборди ва у ерда олтин медал билан тақдирланди[1]. Орадан кўп ўтмай, у Истанбул Қизлар лицейида мусиқа ўқитувчиси бўлиб, кейинчалик санъат ва каштачиликдан дарс беришга тайинланган. Абдулҳамид ИИ нинг қизи Адиле Султонга саройда расм дарсларидан сабоқ берган[2]. Бу даврда у турли шоирлар сўзларига мусиқа басталаган ва бир қанча маданий журналларда чоп этилган.
1911-йилда Истанбул опера жамияти томонидан ўтказилган йирик кўргазмада учта асарини намойиш қилганидан кўп ўтмай, унга сил касаллиги ташхиси қўйилди, аммо даволанисб оёққа туриши учун жуда кеч эди ва у кейинги йили шу касалликдан вафот этди. Унинг вафотидан кейин қирқта сурати „Усмонли рассомлар жамияти“ фойдасига сотилди[2]. Асраб олган отаси Қадри Бей шу қадар қайғуга тушдики, Маккага умра қилди ва Усмонлилар ҳукмронлиги ағдарилгач, ўша ерда яшади.
У Караcааҳмет қабристонига дафн қилинди . Унинг қабр тоши таниқли хаттот ва унинг ҳаётини Танин газетасида кетма-кет нашр эттирган Холиде Эдип Адıварнинг Сон Эсери (Сўнгги иш) романи учун илҳом манбаи бўлди.
Галерея
-
Китоб ўқиётган аёл -
Уд чалаётган аёл -
Намоз ўқиётган қиз -
Соҳилдаги севишганлар
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Биограпҳиcал нотес (Wайбаcк Мачине сайтида 2015-11-13 санасида архивланган) @ Форум Герçэк.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Cурриcулум Витаэ (Wайбаcк Мачине сайтида 2017-04-09 санасида архивланган) @ тҳе İстанбул Кадıн Мüзеси.
Ҳаволалар
- Кадрининг ўлимининг 95 йиллиги муносабати билан Ҳашим Нур Гурел томонидан виртуал музейда миннатдорчилик билдирилди.