MGM-52
Ленс (инглизча: Ланcе , /лæнс/ — АҚШ ва Буюк Британия армияси ва денгиз пиёдаларидаги ҳарбий унвон; ҳарбий индекс — МГМ-52) — тактик жиҳатдан „ердан-ерга“ баллистик ракета тизими. 1962-йилда ушбу турдаги ракета тизимини яратиш бўйича тадқиқот ишлари бошланган ва 1971-йилда „Ҳонест Жоҳн“ типидаги эскирган операцион-тактик ракета тизимлари алмаштирилган.
| МГМ-52 Ланcе | |
|---|---|
|
| |
| Тури |
Қисқа масофага учувчи баллистик ракета [Тактик ракета тизими |
| Давлат | АҚСҲ |
| Хизмат тарихи | |
| Ишлатилган йиллари | 1972—1992 |
| Урушлар ва тўқнашувлар | Ишлатилмаган |
| Ишлаб чиқарилиш тарихи | |
| Ислаб чиқарувчи | Линг-Темcо-Воугҳт |
| Тавсифи | |
| Оғирлиги |
Ядро каллаклари билан 1285 кг Ядро бо'лмаган каллаклар билан 1527 кг |
| Юриткич тури ва модели | Суюқ двигателли ракета двигатели, ёқилг'и - носимметрик диметилгидразин |
| Тезлиги, км/с | 3 |
| Баландлиги | 6146 мм |
| Диаметри | 557 мм |
| Портлаш қуввати | 1—100 килотонна |
Тарихи
1950-йилларнинг охирида АҚШ армияси ракета кучлари ташаббуси билан 70 миля (112 км)гача бўлган масофадаги нишонларни ўққа тутишни таъминлайдиган „Дивизияни қўллаб-қувватлаш ракетаси“ (Дивисион Суппорт Миссиле) деб номланган дивизион тактик ракета тизими устида иш бошланган. Тез орада бу дастур „Қодир“ („Абле“) деб номланди. Прототипларни ишлаб чиқиш ва синовдан ўтказиш бўйича давлат шартномаларини олган олтита компания ўз лойиҳалари билан танлов асосида ишга қўшилган: Генерал Элеcтриc (Сченеcтадй), Миннеаполис-Ҳонейwелл (Миннеаполис), Армор (Чиcаго), Корнелл (Буффало), „Мартин“ (Балтимор) ва „Дуглас“ (Санта Моника)[1]. Юқорида санаб ўтилган намуналардан ташқари, давлат маблағлари билан хусусий пудратчилар томонидан ишлаб чиқилган шунга ўхшаш синф мажмуаси „Чанcе-Воут“ томонидан ўз ташаббуси билан ишлаб чиқилган бўлиб, биринчи отишма синовлари 1959-йил январ ойида „Редстоне Арсена“л машғулот майдонида бўлиб ўтган. „Чанcе-Воте“ лойиҳани молиялаштириш учун умумий қиймати 6 миллион АҚШ доллари бўлган ўзининг корпоратив мақсадли жамғармасини ташкил этган[2]. Кейинчалик, тактик ва техник топшириқнинг талаблари ўзгартирилган. Шунга мувофиқ дастур ҳам „Роcкет-Б“ (Ракета Б) янги номини олган. Бу соҳада етакчи Генерал Элеcтриc бўлган ҳамда у кўпчилик танловнинг фаворити ҳисобланган. Аммо бу гал Чанcе-Воут ғалаба қозонган. Эволюция натижаси Ланcе ракета тизими бўлган — бу ном Америка армияси баллистик ракеталарининг „пастки даражалари серияси“ нинг мантиқий давоми ҳисобланган („Реcруит“, „Привате“, „Cорпорал“, „Сержант“).
„Ланcе“ лойиҳаси (бу ном остида) бўйича ишланмалар 1963-йилда бошланган. Янги комплекснинг отишма синовлари 1965-йилда „Wҳите Сандс“ ракета полигонида бўлиб ўтган. Дастлаб, лойиҳани полковник Уилям В. Холмс бошқарган. 1970-йил феврал ойида АҚШ Мудофаа вазири полковник Артур Ф. Поттл АҚШ Конгрессидан ракеталарнинг экспериментал партиясини сотиб олиш учун маблағ ажратишни сўраган[3]. Сўров конгрессменлар томонидан маъқулланган ва 55 та ракетадан иборат экспериментал партия қўшинларга киритилган. Ракеталарни оммавий ишлаб чиқариш 1971-йил 18-январга режалаштирилган бўлиб, бунинг учун пудратчилар билан шартномалар имзоланган. Қуролли кучларнинг алоҳида турлари даражасида лойиҳа АҚШ армияси департаменти таркибидаги АҚШ Мудофаа вазирлигининг бир нечта мустақил тузилмалари томонидан назорат қилинган. „Амфибия ҳужумини қўллаб-қувватлаш учун қурол“ яратиш дастурининг бир қисми сифатида (Инглизча: Ландинг Форcе Суппорт Wеапон-Десант кучларини қўллаб-қувватлаш қуроли), комплекс амфибия версиясида ишлаб чиқилган бўлиб, уларни денгиз пиёдаларининг зарба гуруҳлари билан жиҳозлаш ва синовлари 1967—1968-йилларга мўлжалланган АҚШ денгиз флоти кемаларида ташиш учун мослаштирилган[4]. Ушбу амфибия версиясини ишлаб чиқиш учун қўшимча 6 305 537 доллар қўшимча маблағ ажратилган[5].
Фойдаланишдан чиқариш
1980-йилларнинг охирида СССР ва АҚШ ўртасида ўрта ва қисқа масофали ракеталарни йўқ қилиш тўғрисидаги келишув имзоланиши муносабати билан „Ланcе“ ракета тизими хизматдан чиқарилган. Ҳозирда „Ланcе“ ракетаси ракетага қарши синовларда нишон сифатида фойдаланилмоқда. У АҚШнинг ракетага қарши мудофаа миллий дастурини ишлаб чиқишда қўлланилганлиги ҳақида далиллар ҳам сақланиб қолган[6].
Экспорт
Ушбу комплекс яратилганидан кўп ўтмай, ушбу оператив-тактик ракета тизимлари баъзи НАТО мамлакатларига хизмат кўрсатишга киришган. Хусусан, Буюк Британия 18 та, Германия — 24 та, Италия, Белгия ва Голландия — 9 тадан сотиб олган[7].
Манбалар
- ↑ Унитед Статес Миссиле Прожеcц: Абле. // Аирcрафт анд Миссилес Мануфаcтуринг, Марч 1959, в. 2, но. 3, п. 27.
- ↑ Миссилес анд Астронаутиcс. // Тҳе Аэроплане, Април 17, 1959, в. 96, но. 2485, п. 474.
- ↑ Абоут Пеопле. (Инглизча) // Дефенсе Индустрй Буллетин. — Wашингтон, Д.C.: У.С. Департмент оф Дефенсе, Оффиcе оф тҳе Ассистант Сеcретарй оф Дефенсе, Оcтобер 1967. — Вол.3 — Но.9 — П.9.
- ↑ Адванcед Девелопмент. (Инглизча) // Дефенсе Индустрй Буллетин. — Wашингтон, Д.C.: У.С. Департмент оф Дефенсе, Оффиcе оф тҳе Ассистант Сеcретарй оф Дефенсе, Фебруарй 1967. — Вол.3 — Но.2 — П.34.
- ↑ Дефенсе Проcуремент. (Инглизча) // Дефенсе Индустрй Буллетин. — Wашингтон, Д.C.: У.С. Департмент оф Дефенсе, Оффиcе оф тҳе Ассистант Сеcретарй оф Дефенсе, Април 1967. — Вол.3 — Но.4 — П.45.
- ↑ „ҳттп://www.неw-фаcториа.ру/миссиле/wобб/ланcе/ланcе.штмл“.
- ↑ „МГМ-52 «Ланс»“. 2008-йил 25-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 13-сентябр.