MOL
МОЛ КОМПАНИЙАСИ (Магяр Олаж-éс Гáзипари Рéсзвéнйтáрсасáг) Венгриядаги энг катта нефт ва газ компаниясидир. Бош қароргоҳи – Будапештда. 2022-йил учун Форбес Глобал 2000 дунёдаги энг катта компаниялар рўйхатида у 958-ўринни эгаллади (даромад бўйича 610-ўрин, соф фойда бўйича 653-ўрин ва активлар бўйича 1538-ўрин)[2] .
| Тармоғи | Андоза:МСОК|НЕФТ-ГАЗ ВЕНГРИЙА}} |
|---|---|
| Қачон асос солинган | 1991 |
| Жойлашуви | Андоза:ФЛОГИФИЙА: Будапешт |
| Айланма даромади |
Андоза:О'СИСҲ 5,959 ТРЛН Фунт (19,6 МЛРД $, 2021)[1] |
| Бойлиги |
6,494 ТРЛН ФУНТ (20,0 МЛРД $, 2021)[1] |
Тарихи
1991-йилда ташкил этилган.
Австрия-Венгрия ҳудудида нефт қазиб олиш 19-аср ўрталарида Трансилвания ва Мура дарёси водийсида бошланган. 1882-йилда Венгрияда биринчи нефтни қайта ишлаш заводи барпо этилди ва биринчи нефт компанияси ташкил этилди. Биринчи жаҳон уруши бошланишига қадар Венгрияда умумий ислаб чиқариш кунига 600 минг баррел бўлган ўндан ортиқ нефтни қайта ишлаш заводлари ишлаган, ўз ишлаб чиқариши 55-минг баррелни ташкил этган, қолган нефт импорт қилинган. Биринчи жаҳон уруши тугагандан сўнг, мамлакатда Британия ва Америка нефт компаниялари ишладилар, 1940-йилга келиб ўз ишлаб чиқариши истеъмолни деярли тўлиқ қоплади. Иккинчи жаҳон урушидан кейин нефт саноати Венгрия Совет нефт компанияси МАСЗОЛАЖга миллийлаштирилди. 1957-йилда у Венгрия нефт ва газ трестига (ОКГТ) айлантирилди. 1960-йилларда СССРдан нефт етказиб бериш учун нефтни қайта ишлаш қувватлари кенгайтирилди. 1980-йилларга келиб, ОКГТ 43 минг ходимга эга йирик диверсификацияланган конгломератга компания айланди[3].
1992-йилда ОКГТ МОЛ номи билан машҳур Магяр Олажес Газипари Ртга айлантирилди. 1995-йилда компаниянинг 67% аксиялари Будапешт фонд биржасига жойлаштирилган (қолганлари давлатда қолган). 1990-йиллар охирида ички бозорда рақобат кучайиб бориши билан МОЛ Словакия, Хорватия ва Руминияда ёқилғи қуйиш шохобчалари тармоқларини ўрнатиб, қўшни мамлакатларга тарқала бошлади. 2000-йилда „Словакия Словнафт“ нинг улуши сотиб олинди ва 2002-йилда у бутунлай ўзлаштирилди. 2003-йилда Хорватиянинг ИНА нефт компаниясининг 25 фоиз улуши сотиб олинди. Нефт манбаи сифатида 1999-йилда ЮКОС билан Малобаликское конини биргаликда ўзлаштириш тўғрисида шартнома тузилди. 2004-йилда Руминияда 60 та ёқилғи қуйиш шохобчалари Роял Дутч Шелл[3] дан сотиб олинди. Шунингдек, 2004-йилда Австриянинг Ротҳ компанияси сотиб олинди ва МОЛ аксиялари Варшава фонд биржасига жойлаштирилди[4] .
2006-йилда Россиянинг БаиТех компанияси сотиб олинди. Шу билан бирга, фойда келтирмайдиган газ бизнеси немис Э.га сотилган. ОН . 2013-йилда Россиядаги активларнинг бир қисми сотилди ва бунинг эвазига Шимолий денгизнинг Британия секторида бир нечта блоклар сотиб олинди[4] .
Эгалари ва бошқарув тизими
Компаниянинг акциялари Будапешт ва Варшава фонд биржаларида, шунингдек Ню-Ёрк фонд биржасида Америка депозит қимматли қоғозларни (депозитарий – Тҳе Банк оф Неw Ёрк Меллон) кўринишида жойлаштирилган[5].
2021-йил охирида компаниянинг асосий акциядорлари: турли хорижий инвесторлар (27.01%), маҳаллий институционал инвесторлар (10.54%), маҳаллий хусусий инвесторлар (6.96%), МОЛ Неw Эуропе Фоундатион (10.48%), Будапештдаги иккита университет Маэcенас Cорвини Фундатион фондлари. ва Матҳиас Cорвинус Cоллегиум Фундатион (ҳар бири 10% 2019), ОманОил (Будапешт) (7.14%), ОТП Банк (4,89%), ОТП Фунд Манагемент (1,30%), ИНГ Банк Н. В. (4,78%), УниCредит Банк АГ (3,37%), Cоммерзбанк АГ (1,20%), ғазначилик аксиялари (2,58%)[5].
1999-йилдан бери директорлар кенгаши раиси ва бош ижрочи директори Зсолт Ҳернади бўлиб, у 1,7% акцияларга эгалик қилади[5] .
Фаолият
МОЛ углеводородларни топиш ва қазиб олиш, етказиш, ҳамда, 5200 км узунликдаги газ қувурлари тармоғидан фойдаланиш билан шуғулланади. Компания Венгрия, Словакия ва Руминияда 440 дан ортиқ ёқилғи қуйиш шохобчаларини бошқаради. 2006-йил бошида тасдиқланган углеводород захиралари 19.2 миллиард м³ газ ва 10.8 миллион тонна нефтни ташкил этди.
МОЛ гуруҳига ТВК (Венгрия) кимё компанияси, Словнафт нефт компанияси (Словакия) ва Ротҳ (Австрия) савдо компанияси киради.
2005-йилда ишлаб чиқариш ҳажми кунига 100,6 минг баррел нефт эквивалентини ташкил этди (шу жумладан газ – 45,5 минг, нефт – 55,1 минг). Компаниянинг 2008-йилдаги даромади 20,58 миллиард долларни (2007-йилда – 14,11 миллиард доллар), соф фойдаси – 823,5 миллион долларни (1,38 миллиард доллар) ташкил этди[6].
2021-йилда ишлаб чиқариш ҳажми 110 минг баррел нефт даражасида эди. э. кунига, шундан Венгрияда – 32.4 минг баррел, Хорватияда – 28.1 минг баррел, Озарбайжонда – 17 минг баррел, Буюк Британияда – 13.2 минг баррел, Ироқда – 9.5 минг баррел, Покистонда – 6.9 минг баррел, Россияда 4.9 минг баррел (улуш) БаиТех-да). Йил охирида тасдиқланган захиралар 335 миллион баррелни ташкил этди[5].
Компания Венгрия, Словакия ва Хорватиядаги учта нефтни қайта ишлаш заводи ва иккита нефт-кимё заводига эгалик қилади. Чакана савдо тармоғи 9 мамлакатдаги 2 мингдан ортиқ ёқилғи қуйиш шохобчаларини ўз ичига олади.
2021-йил учун даромадлар 5.96 триллион форинтни (19.6 миллиард доллар) ташкил этди, шундан Венгрия 1.63 триллион форинтни, Хорватияни – 670 миллиард форинтни, Чехияни – 480 миллиард форинтни, Словакияни – 480 миллиард форинтни, Италияни – 425 миллиард форинтни ташкил этди. 424 миллиард форинт, Полша – 291 миллиард форинт, Австрия – 261 миллиард форинт, Сербия – 233 миллиард форинт, Буюк Британия – 166 миллиард форинт, Германия – 143 миллиард форинт, Босния ва Герцеговина – 137 миллиард форинт, Швейсария – 111 миллиард форинт. – 108 млрд форинт, Озарбайжон – 89 млрд форинт.
Россиядаги МОЛ компанияси
2006-йил декабр ойида МОЛ компанияси Россиянинг Волга-Урал минтақасидаги Байтуган нефт конини ўзлаштириш лицензиясига эга бўлган „БаиТех“ МЧЖ нефт компаниясининг 100 фоиз улушини сотиб олиш тендерида ғолиб чиқди. МОЛ вакиллари келгуси 8-9 йил ичида конни ўзлаштиришга 200-250 миллион доллар сарфлашни режалаштираётганликларини маълум қилишди[7] .
Компания, шунингдек, Томск вилоятининг Александровский туманидаги Матюшкинский участкасини ривожлантириш ва ўсиши учун ўзларининг лицензиясига эга бўлган „Матюшкинская Вертиcал“ МЧЖга эга. Ҳаволада Матюшкинское, Квартовое ва Ледовое нефт конлари жойлашган.
Компания Россияда мой ва мойлаш материалларини этказиб бериш бўйича ривожланган тарқатиш тармоғига эга.
2009-йилнинг баҳорида Россиянинг Сургутнефтегаз компанияси МОЛнинг 21.2% улушини 1.4 миллиард еврога сотиб олди[6]) . Австриянинг ОМВ компаниясидан ўз улушини сотиб олган „Сургутнефтегаз“ МОЛнинг энг йирик аксиядорига айлангани Венгрия ҳукумати ва МОЛ раҳбариятини норози бўлиб, улар душманона тарзда эгаллаб олиш уринишида гумон қилган; Россия компанияси акциядорлар реэстрига киритилмаган ва унинг вакиллари акциядорлар йиғилишларида қатнашишига рухсат берилмаган[8]. „Сургутнефтегаз“ МОЛ раҳбариятини бир неча бор судга берди, лекин доимо мағлуб бўлди[8]. 2010-йилдан бери баҳсли аксияларни сотиш бўйича музокаралар давом этмоқда. Ниҳоят, 2011-йил май ойида Сургутнефтегаз Венгрия ҳукумати билан Россия компаниясининг МОЛдаги улушини 1.88 миллиард долларга сотиб олишга келишиб олгани эълон қилинди. Шу муносабат билан Венгрия Бош вазири Виктор Орбан шундай деди: „Бу қийин кураш бўлди, энергия таъминоти жиҳатидан бутунлай заиф бўлган ҳеч бир мамлакат кучли бўлолмайди“[9] .
Мулоҳаза
- ↑ 1,0 1,1 Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; но техт wас провидед фор рефс намедреутерс - ↑ „МОЛ Ҳунгариан Оил“ (эн). Форбес. 2022-йил 22-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 21-июн.
- ↑ 3,0 3,1 „Ҳисторй оф МОЛ Рт – ФундингУниверсе“ (эн). Интернатионал Диреcторй оф Cомпанй Ҳисториэс, Вол. 70. Ст. Жамес Пресс, 2005. 2022-йил 10-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 21-июн.
- ↑ 4,0 4,1 „Оур Ҳисторй - Абоут МОЛ Гроуп“ (эн). МОЛГроуп. 2022-йил 10-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 21-июн.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 „Интегратед Репорт 2021“ (эн). МОЛ Гроуп. Қаралди: 2022-йил 21-июн.
- ↑ 6,0 6,1 Ирина Малкова. „Сургутнефтегаз“ тратит денгиАндоза:Недоступная ссылка, Ведомости, 30 марта 2009
- ↑ „МОЛ покупаэт 100 % российской нефтяной компании БаиТех | Газета. Ру: Деловиэ новости“. 2007-йил 29-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 11-июл.
- ↑ 8,0 8,1 „Сургутнефтегаз вновь проиграл судебный процесс против венгерской МОЛ“. // газета.ру. 2011-йил 7-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 6-апрел.
- ↑ Елена Мазнева. „«Сургут» уходит с прибылью“. // Ведомости, 25.05.2011, № 93 (2859). 2011-йил 28-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 25-май.