Maʼmun I
| Маъмун И | |
|---|---|
Абул Аббос Маъмун ابوعلی مأمون بن محمد | |
| Хорам ҳукмдори | |
|
Мансаб даври 995-йил – 997-йил | |
| Ўтмишдоши | Абу Абдуллоҳ Муҳаммад |
| Вориси | Абул-Ҳасан Али |
| Шахсий маълумотлари | |
| Вафоти |
997-йил Гурганч |
| Миллати | Форс |
| Болалари | 2 |
| Отаси | Муҳаммад |
| Дини | Ислом |
| Мансублиги | Маъмунийлар |
| Унвони | Хоразмшоҳ |
Абул-Аббос Маъмун И (?— 997) – Маъмунийлар сулоласидан бўлган Хоразмнинг биринчи ҳукмдори[1].
Таржимайи ҳоли
Абул Аббос Маъмуннинг оиласи Хоразмга Эрондан келган. Унинг ота-онаси ҳақида кам нарса маълум. Отасининг исми Муҳаммад бўлган. 992-йилда Маъмун Гурганж амири бўлган. Уни бу лавозимга Сомонийлар давлати амирлари маъқуллаган, деб ҳисоблашади. Маъмун ҳукмдорлик вақтида Хоразмдаги Амударёнинг чап соҳилини аста-секин босиб олади. 994-йилда амир Нуҳ ИИ га қарши қўзғолонлар чоғида Сомонийлар амирининг рақиби Абу-Али Симжуридни қўллаб-қувватлади.
995-йилда Мовароуннаҳрдаги курашдан фойдаланиб, Амударёнинг ўнг қирғоғига ҳужум қилади ва у ерда Африғийларнинг сўнгги вакили Абу Абдуллоҳ Муҳаммадни асир олиниб ўлдиради. Шундан сўнг Хоразмшоҳ унвонини қабул қилади. Бироқ, янги ҳукмдорнинг таъсири кучли эмас эди, чунки тахтдан ағдарилган ҳукмдорнинг қариндошлари кўплаб шаҳарларда ўз таъсирини сақлаб қолишган. Шунинг учун Маъмун И давлат пойтахтини Гурганжга кўчирди. Мовароуннаҳрдаги қўзғолончиларни қўллаб-қувватлаб, Сомонийлардан мустақилликни сақлаб қолишга ҳаракат қилди. Бироқ охир-оқибат 996-йилда уларнинг устунлигини қайта тан олишга мажбур бўлди. 997-йилга келиб Хоразмни ўз тасарруфига тўлиқ бирлаштириш имконига эга бўлди.
Шу билан бирга у маданият ва илм-фан ривожига ҳам ҳисса қўшган. Абул Аббос Маъмун Хоразмшоҳнинг буйруғи билан Хоразмда 996-йилда академия (Дор ул-ҳикма) очилиб, у Маъмун академияси деб номланади. Ўша даврда саройга шоир ва файласуфларни ҳам таклиф этилиб, Гурганжнинг санъат маркази сифатида ривожланишига шароит ҳозирланади.
Абул Аббос Маъмун 997-йилда номаълум шароитда вафот этган. Тож-у тахт тўнғич ўғли Абул-Ҳасан Алига мерос қолган[2].
Оиласи
- Абул-Ҳасан Али, Хоразмшоҳ 997-1008/1009
- Маъмун ИИ, Хоразмшоҳ 1009-1017-й
Манбалар
- ↑ Тҳе Эарлй Гҳазнавидс, C.Э. Босwортҳ, Тҳе Cамбридге Ҳисторй оф Иран, Вол.4, эд. Р. Н. Фре, (Cамбридге Университй Пресс, 1999), 174.
- ↑ „О'ЗБЕКИСТОН ҲУКМРОНЛИК ҚИЛГАН СУЛОЛАЛАР ВА ҲУКМДОРЛАР“. зиёуз.cом. Қаралди: 13-октабр 2023-йил.
Адабиётлар
- Босворт, CЕ „Тҳе Политиcал анд Дйнастиc Ҳисторй оф тҳе Ираниан Wорлд (А. Д. 1000—1217).“ Кембриж тарихи, жилд. 4: Тҳе Салжуқ анд Монгол Периодс. Эд. ЖА Бойл. Кембриж, Буюк Британия: Кембриж университети нашриёти, 1968 йил.
- Меисами, Жули Сcотт (1999). Персиан Ҳисториограпҳй то тҳе Энд оф тҳе Тwелфтҳ Cентурй. Эдинбург университети нашриёти 1–319. ИСБН 9780748612765.