Madonna Taddei
Мадонна Таддеи (италянча: Тондо Таддеи) — Микеланжело томонидан тахминан 1504−1506 йилларда Таддео Таддеи учун яратилган думалоқ мармар барелеф[1]. 1821-йилда уни Жорж Бомон сотиб олди (инглизча: Георге Беаумонт) ва 1830-йилдан бери асар Қироллик Бадиий Академияси коллексиясига киради.
Тавсиф
Ҳайкал кичкина Иисус ва Иоанн чўқинтирувчи билан ўтирган Биби Марямни тасвирлайди. Иисус онасининг тиззалари устида тондонинг бутун текислиги бўйлаб чўзилиб ётибди ва ўнг елкасидан орқасига қараб, унинг устида турган ва унга қушни узатаётган Иоаннога қараяпти. Иисус қўрқиб кетганга ўхшайди, онаси эса уларнинг ўйинларини бироз жилмайиб кузатиб турибди[2]. Бу ерда марказий фигура Мадонна эмас, балки боланинг ўзи. Виктор Лазаревнинг сўзларига кўра, Леонардонинг Микеланжелога таъсирини ушбу тондода кузатиш мумкин, чунки бу асарда "беихтиёр Леонардонинг „сфуматосини“ эсга соладиган фигураларнинг янада жонли жойлашуви, янада мослашувчан композицион ритм, юмшоқроқ шакллар ва ёруғлик соясининг бой ўйинлари[3].
Бу тондо Питти тондосидан кўра лирик ва қувноқроқ. Жеймс Холл (инглизча: Жамес Ҳалл) „болали бошқа ҳеч қайси Мадоннада бундай ҳиссий ва сюжетли-тематик заряд мавжуд эмас“ деб ҳисоблайди[4]. Рафаэлнинг „Саъва билан Мадонна“[1] кайфияти яқин, лекин Микеланжелонинг композицияси янада динамикроқ[5].
Нон финито техникаси
Тондонинг мармарлари Питти тондосидан ҳам қўполроқ ишланган. Иисуснинг ҳайкалчаси батафсилроқ ишланган бўлиб, Мария ва Иоанн чўқинтирувчининг фигуралари фонда деярли кўринмайди[5]. Вазарининг тондо ҳақида бошланган, аммо тугалланмаган асар сифатида ёзганига қарамай[1], тадқиқотчилар бу ҳақда ҳалигача баҳслашмоқда. Лазарев Васарининг фикрига қўшилди, аммо у бу тўлиқсизликнинг „ўзига хос жозибаси борлигини“ ҳам айтди[3]. Санъацҳунос Уилям Уоллеснинг фикрича, ҳайкалтарошнинг ушбу асардаги „нон-финито“ техникаси образларнинг тўлиқлигини таъкидлайди ва атмосфера фонини яратади[6]. Эрик Шилянонинг сўзларига кўра, тондонинг „номукаммаллиги“ шубҳали, чунки Таддео буюртмани рад этмаган ва „силлиқлаш“ ёки ишлаб тугатишни талаб қилмаган[7].
Яна қаранг
- Мартини Қ.'' Оссервазиони сул тондо „Таддеи“ / / Античита вива. — (1973) (5): 26 −71.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Вазари 1970.
- ↑ Малcолм Эастон. Тондо Таддеи: Перепуганний Иисус? (англ.) = Тҳе Таддеи Тондо: А Фригҳтенед Жесус? // Жоурнал оф тҳе Wарбург анд Cоуртаулд Институтес. — 1969. — Вип. 32. — С. 391 —393.
- ↑ 3,0 3,1 Микеланджело. Поэзия. Письма 1983.
- ↑ Жамес Ҳалл. „Унфинишед Бусинесс“ (эн). Тҳе Wалл Стреэт Жоурнал. — „…но отҳер Мадонна анд Чилд имаге паcкс суч а поwерфул эмотионал анд нарративе пунч“. 2012-йил 4-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 30-июн.
- ↑ 5,0 5,1 „Скульптурные образы Мадонны «Тондо Тадеи» и «Тондо Питти» (1503-1505)“. www.микелангело.ру. 2013-йил 11-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 10-июн.
- ↑ Wаллаcе 2010.
- ↑ Сcиглиано 2005.
Адабиётлар
- Вазари Д.. Жизнеописания прославленных живописцев, скульпторов и архитекторов. (Украинча)
- Микеланджело. Поэзия. Письма. Суждения современников / сост. В. Н. Гращенков. М.: Искусство, 1983.
- Эрпель Фриц.. Микеланджело / Пер. с нем. Сергея Данильченко. Берлин: Хеншель, 1990. ИСБН 3-362-00044-4.
- Эриc Сcиглиано.. Мичелангело'с Моунтаин: Тҳе Қуэст Фор Перфеcтион Ин Тҳе Марбле Қуарриэс Оф Cаррара. Симон анд Счустер, 2005. (Инглизча)
- Жоҳн Аддингтон Сймондс.. Тҳе Лифе оф Мичелангело Буонарроти, 1893. (Wайбаcк Мачине сайтида 2014-07-18 санасида архивланган) (Инглизча)
- Wиллиам Wаллаcе.. Тҳе Треасурес оф Мичелангело. Андре Деуцч, 2010. ИСБН 978-0-233-00253-8. (Инглизча)