Magnit terapiyasi
Магнитотерапия – организм тўқималарига паст частотали (50 Гц) унча катта бўлмаган доимий ва ўзгарувчан магнит майдон кучланганлиги (30÷50 мТ) билан та'сир этувчи физиотерапевтик даволаш усулидир. Физиотерапияда узлуксиз ва узлукли режимдаги доимий, пулсацияланувчи ва ўзгарувчи магнит майдонлари фойдаланилади. Магнит майдонининг биотропик параметрлари кучланганлик, градиэнт, вектор частота, импулс формаси ва экспозиция давомийлиги бўлиб ҳисобланади. Бундан ташқари магнит майдони (ММ) та'сирига жавобан организмнинг реакцияси таъсир локализациясини майдон таъсирга учраган тўқималар ҳажмини ва организмнинг бошланғич ҳолатини аниқлайди. Таъсир этувчи физикавий факторнинг мураккаблиги ММ физиологик та'сирининг турли-туман физико-химиявий механизмларини аниқлайди (макромолекулалар ориэнтациясининг ўзгариши, ядро ва электронлар қутбланишининг ўзгариши, 188 биологик мембраналар сингдирувчанлигига та'сирини, ҳужайраларнинг физиологик ҳолатини ва ҳоказо). Доимий ва ўзгарувчан магнит майдонларнинг тирик тўқималарда этакчи та'сир механизмлардан бири электрюритувчи кучларни тўқималарга кириб боришидир. Ҳозирги вақтда 50 Гц частотали, қутблардаги индуктивлиги камида 35 мТ бўлган ўзгарувчан ва пулсацияланувчи магнит майдонлар кенг қўлланилмоқда. Бироқ ҳозирги кунда 700 ва 1000 Гц частотали ўзгарувчан магнит майдонини генерациялайдиган аппаратлар ишлаб чиқарилмоқда. Паст частотали магнитотерапия учун „Полюс-1“ аппарати (3.28 – расм.) ишлаб чиқарилган бўлиб, у паст частотали (50 Гц) пулсацияланувчи ўзгарувчан ва домий магнит майдонларини узлуксиз ва узлукли режимларда генерациялайди. Тўғри бурчакли бир ёки икки индукторнинг (50х50 мм2) ён томон юзалари орқали мижознинг ётган ёки ўтирган ҳолатларида бевосита контакт усулида ёки та'сир юзаси билан 0,5÷1см оралиқда жойлаштириш билан магнит майдон та'сирини амалга ошириш мумкин (3.29 – расм). Аппаратни П-симон ва тўғри бурчакли индукторлари мавжуд. Индукторлар аппаратнинг ён юзасига мустаҳкамланган. Аппарат панелида: таймер дастаси, тармоқни ёқиш индикатори, аппаратни ёқиш ва ўчириш тугмачаси, „ток шакли“ тугмачаси, „режим“ тугмачаси, „интенсивлик переключатели“ жойлашган.
Магнит терапияси соғлиқ учун фойдали бўлиши учун доимий магнитларнинг заиф магнит майдонини танага қўллашни ўз ичига олади. Магнитнинг турли йўналишларига турли эффектлар берилади[1].
Маҳсулотлар орасида магнит билагузуклар ва заргарлик буюмлари мавжуд; билаклар, тўпиқлар, тиззалар ва орқа учун магнит тасмалар; поябзал тагликлари; матраслар; магнит чойшаблар (материалга магнит билан тўқилган адёл); магнит кремлар; магнит қўшимчалар; пластерлар/ямоқлар ва „магнитланган“ сув. Қўллаш одатда бемор томонидан амалга оширилади.
Бу электромагнит терапиянинг муқобил тиббиёт амалиётига ўхшайди, у заиф электр ёки магнит майдонларни ҳам ишлатади, лекин электр қуввати билан ишлайдиган қурилмалар томонидан ишлаб чиқарилади.
Тавсия этилган ҳаракат механизмлари
Эҳтимол, энг кенг тарқалган таклиф қилинган механизм магнитлар остидаги тўқималарда қон оқимини яхшилаши мумкин. Магнит терапия асбоблари атрофидаги майдон жуда заиф ва масофадан жуда тез тушиб кетади, гемоглобин, қоннинг бошқа қисмлари, мушак тўқималари, суяклар, қон томирлари ёки органларга сезиларли таъсир қилади[2][3]. 1991-йилда статик майдон кучи 1 Т гача бўлган одамларда ўтказилган тадқиқот маҳаллий қон оқимига ҳеч қандай таъсир кўрсатмади[4][5]. Тўқималарнинг кислородланиши ҳам худди шундай таъсир қилмайди[3]. Баъзи амалиётчиларнинг таъкидлашича, магнитлар тананинг фаразий „электромагнит энергия мувозанатини“ тиклаши мумкин, аммо бундай мувозанат тиббиёт томонидан тан олинмаган. Кўп марта кучлироқ бўлган магнит-резонанс томографияда ишлатиладиган магнит майдонларда ҳам даъво қилинган эффектларнинг ҳеч бири кузатилмайди. Агар тана магнит терапиясида қўлланадиган заиф магнитлардан сезиларли даражада таъсирланган бўлса, МРИ амалий бўлмайди[6][7][8].
Самарадорлик
Сўнгги йилларда статик магнит майдонлар саломатлик ва даволанишда қандай рол ўйнаши мумкинлигини ўрганиш учун бир нечта тадқиқотлар ўтказилди. Магнит терапияни холис ўрганиш муаммоли, чунки магнитланишни, масалан, темир (темир ўз ичига олган) жисмлардаги тортишиш кучлари билан осонгина аниқлаш мумкин; шу сабабли, тадқиқотларни самарали кўр қилиш қийин (бу ерда на беморлар, на баҳоловчилар плацебога нисбатан ким даволанаётганини билишмайди)[9]. Тўлиқ бўлмаган ёки этарли даражада кўр-кўрона, айниқса, бундай таъсирлар кичик бўлса, даволаш таъсирини ошириб юборишга мойилдир[10]. Узоқ умр кўриш ва саратон касаллигини даволаш билан боғлиқ соғлиқ ҳақидаги даъволар ҳеч қандай тадқиқот томонидан асоссиз ва тасдиқланмайди[3][11]. Кўпинча, анекдот оғриғини йўқотиш ҳақида кўпроқ оддий соғлиқни сақлаш даъволари ҳам ишончли таклиф қилинган механизмга эга эмас ва клиник тадқиқотлар истиқболли эмас[12][13].
Америка Саратон Жамиятининг таъкидлашича, „мавжуд илмий далиллар бу даъволарни қўллаб-қувватламайди“. Миллий қўшимча ва интеграл саломатлик марказининг маълумотларига кўра, магнит заргарлик буюмларини ўрганиш оғриқ, асаб функцияси, ҳужайра ўсиши ёки қон оқимига кўрсатиб бўлмайдиган таъсир кўрсатмади[14].
2008 йилда магнит терапиясининг барча кўрсаткичлар бўйича тизимли текшируви магнит терапиянинг оғриқни йўқотиш учун самарали эканлигини аниқлаш учун этарли далилларни топмади[12], йилги шарҳлар остеоартрит ва ревматоид артритга қаратилган[15][16]. Ушбу шарҳлар маълумотларнинг ноаниқ эканлигини ёки магнит терапиясининг сезиларли таъсирини қўллаб-қувватламаслигини аниқлади. Улар, шунингдек, ажратишни яшириш, кичик намуна ўлчамлари, нотўғри кўр-кўрона ва натижаларнинг ҳетероженлиги ҳақида ташвишланишди, уларнинг баъзилари нохолис натижаларга олиб келиши мумкин.
Хавфсизлик
Ушбу қурилмалар одатда ўзлари хавфсиз деб ҳисобланадилар, гарчи магнит терапия учун катта молиявий ва имконият харажатлари бўлиши мумкин, айниқса даволаш ёки ташхис қўйилса ёки кечиктирилса[11][12]. Электрокардиостимуляторлар, инсулин насослари ва магнит майдонлари салбий таъсир кўрсатиши мумкин бўлган бошқа қурилмаларда фойдаланиш тавсия этилмайди[12].
Қабул
Бутун дунё бўйлаб магнит терапия саноати йилига бир миллиард доллардан кўпроқ сотувга эришади[3][11], шу жумладан, фақат АҚШда йилига 300 миллион доллар.[9].
2002 йилги АҚШ Миллий Фан Жамғармасининг жамоатчилик нуқтаи назари ва илм-фанни тушуниш ҳақидаги ҳисоботида магнит терапияси „умуман илмий эмас“лигини таъкидлади. [17] Бир қатор сотувчилар псевдо-илмий ва янги аср тилидан фойдаланган ҳолда магнит терапияси ҳақида қўллаб-қувватланмайдиган даъволарни билдирадилар. Бундай даъволар илмий ва клиник тадқиқотлар натижалари билан тасдиқланмайди. [13]
Ҳуқуқий қоидалар
Ҳар қандай даволанишни ҳар қандай ҳолатни самарали даволаш сифатида сотиш кўплаб юрисдикцияларда қонун билан қаттиқ чекланган, агар бундай даъволарнинг барчаси илмий жиҳатдан тасдиқланган бўлса. Мисол учун, Қўшма Штатларда АҚШ озиқ-овқат ва фармацевтика идораси қоидалари тиббий даъволардан фойдаланган ҳолда ҳар қандай магнит терапия маҳсулотини сотишни тақиқлайди, чунки бундай даъволар асоссиздир. [18]
Кўпчилик ҳолатларда индукцияси 15÷25 мТ бўлган магнит майдонларидан 15÷20 дақиқа та'сир этишда ва бир курсида 15÷20 муолажа ўтказишда фойдаланилади. Қўл ва оёқларда ўзгарувчан магнит майдони билан та'сир этишда „Полюс-101“ (3.30 – расм.) қўлланади. Шунга иккита соленоид шаклидаги индуктор ўрнатилган. Индукторлардан бири 700 Гц ва иккинчиси 1000 Гц частотали ўзгарувчан магнит майдони билан та'сир этишга мўлжалланган. Индукторнинг ички муҳитида бўйлама йўналишда тарқаладиган юқори тенглик ва зичликдаги магнит майдонлари ҳосил қилинади. Максимал индукция соленоиднинг ўртасида 1,5 мТ ва унинг ички деворларида 2,5 мТ. Магнит майдон индукцияси тўрт босқичда бошқарилади. Ҳар бир босқичда кетма-кет 25% га оширилади. Аппарат ёрдамида узлуксиз ва импулсли режимда та'сир этишга эришилади. Магнит майдонини юбориш ва паузасининг давомийлиги 1,5 сония. Оёқ ва қўлларда ўзгарувчан магнит майдони билан та'сир этишда, уларни соленоид ўртасида жойлаштириш лозим. Магнит майдони та'сир этадиган тўқималар ҳажмини кўпайтириш учун бир вақтни ўзида иккита соленоидни қўл ва оёқларда ўтказиш мумкин. Та'сир давомийлиги бир локализацияда 15÷30 дақиқа, 2÷3 да эса 60 дақиқагача. Бир курс даволашда 20÷30 муолажа бўлиб у ҳар куни ўтказилиши мумкин. Магнит майдонининг физиологик ва терапевтик таъсир механизми тўлиқ ўрганилмаган. Организмга магнит майдон таъсири нерв, гуморал бўғин, 190 алмашинув жараёнлари орқали таъсир қилади. Магнит майдони ҳужайра мембранаси ўтказувчанлигини оширади, қон айланишини яхшилайди. Ҳужайра ва тўқималарнинг кислородга эҳтиёжини пасайтиради. Сурилтирувчи, томирларни кенгайтирувчи, гипотензив таъсир этади, қон ивиш тизимига таъсир этиб, зарарланган тўқималарда регенерацияни кучайишига олиб келади.
Қўллашга кўрсатмалар: бош мияда қон айланиши бузилиши, парезлар ва уларсиз кечувчи жароҳатлар, турли локализациядаги невритлар, фантом оғриқлар, энгил ва ўрта даражадаги юрак ишемик касаллиги, қўл ва оёқ томирлари атеросклеротик окклюзияси ва облитерастияловчи эндоартрити, сурункали веноз этишмовчилиги, сурункали пневмония, тромбофлебит, бронхиал астма, ошқозон ва ўн икки бармоқли ичак яра касаллиги нотўлиқ ремиссия даврида, ўткир ости гепатит, ўткир ва ўткир ости панкреатит, сурункали дерматоз, умуртқалараро остеохондроз, ўткир ва ўткир ости отит, вазомотор ринит. Қарши кўрсатмалар: гипотония, қон кетишга мойиллик, қон гипокоагуляцияси, юрак ишемик касаллигининг оғир кечиши, эрта постинфаркт давр, Базедов касаллиги, диэнцефал синдром. 191 Қўллаш техникаси: Та'сир этиш зонасига кўра муолажа беморнинг ётган ёки ўтирган ҳолатига ўтказилади. Индуктордан 10 см узоқликда металл буюмларни сақлаш керак. Контактли усулда индуктор тўғридан – тўғри бемор танасига ўрнатилади. Бўшлиқ учун мўлжалланган индуктор 96% ли спирт билан ишлов берилади. Бўшлиқга киритилиб тасма билан маҳкамланади. Та'сир давомийлиги 15÷30 дақиқа. Муолажа ҳар куни ўтказилади, даволаш курси 15÷20 кун.
Манбалар
- ↑ Раwлс, Wалтер C.. Магнетисм анд Иц Эффеcц он тҳе Ливинг Сйстем. Аcрес У.С.А, 1996. ИСБН 0-911311-14-9.
- ↑ Парк, Роберт Л.. Воодоо Сcиэнcе: Тҳе Роад фром Фоолишнесс то Фрауд. Неw Ёрк, Неw Ёрк: Охфорд Университй Пресс, 2000 — 58–63-бет. ИСБН 0-19-513515-6. „Нот онлй аре магнетиc фиэлдс оф но валуэ ин ҳеалинг, ёу мигҳт чараcтеризе тҳесе ас "ҳомеопатҳиc" магнетиc фиэлдс.“
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Фламм, Бруcе Л.. „Магнет Тҳерапй: а биллион-доллар боондоггле“. Скептиcал Инқуирер. Cоммиттеэ фор Скептиcал Инқуирй (2006-йил 1-июл). Қаралди: 2009-йил 18-август.
- ↑ Стиcк C; Ҳинкелманн К; Эггерт П; Wендҳаусен Ҳ (1991). "До стронг статиc магнетиc фиэлдс ин НМР томограпҳй модифй тиссуэ перфусион?". Нуклеармедизин 154 (3): 326–31. дои:10.1055/с-2008-1033141. ПМИД 1849304.
- ↑ Полк, Чарлес. Ҳандбоок оф Биологиcал Эффеcц оф Элеcтромагнетиc Фиэлдс. CРC Пресс, 1996 — 161-бет. ИСБН 0-8493-0641-8.
- ↑ Радиологй (АCР). „МРИ Сафетй“ (эн). Радиологйинфо.орг. Қаралди: 2022-йил 22-июл.
- ↑ „Ис Блоод Магнетиc“. Тҳе Накед Сcиэнтист (2010-йил 12-декабр). Қаралди: 2012-йил 13-декабр.
- ↑ „Доэс МРИ аттраcт тҳе ирон ин ёур блоод?“. Ревисинг МРИ. 2012-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 13-декабр.
- ↑ 9,0 9,1 "Магнет тҳерапй". БМЖ 332 (7532): 4. Жануарй 2006. дои:10.1136/бмж.332.7532.4. ПМИД 16399710. ПМC 1325112. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=1325112.
- ↑ "Тҳе ревисед CОНСОРТ статемент фор репортинг рандомизед триалс: эхпланатион анд элаборатион". Анналс оф Интернал Медиcине 134 (8): 663–694. 2001-04-17. дои:10.7326/0003-4819-134-8-200104170-00012. ПМИД 11304107. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_анналс-оф-интернал-медиcине_2001-04-17_134_8/паге/663.
- ↑ 11,0 11,1 11,2 „Магнет тҳерапиэс 'ҳаве но эффеcт'“. ББC (2006-йил 6-январ). Қаралди: 2009-йил 18-август.
- ↑ 12,0 12,1 12,2 12,3 Питтлер, Мах Ҳ. (Марч 2008). "Статиc магнец фор редуcинг паин". Фоcус он Алтернативе анд Cомплементарй Тҳерапиэс 13 (1): 5–6. дои:10.1211/фаcт.13.1.0003.
- ↑ 13,0 13,1 Жамес Д. Ливингстон. „Магнетиc Тҳерапй: Плаусибле Аттраcтион?“. Скептиcал Инқуирер. 2009-йил 8-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 13-сентябр.
- ↑ Левинсон, Масон; Рандалл, Том. „Энергй Браcелец Турн Атҳлетес то Старс, Иф Онлй ин Тҳеир Ҳеадс“. блоомберг.cом. Блоомберг (2010-йил 4-октябр). Қаралди: 2015-йил 9-сентябр.
- ↑ ГЖ1, Маcфарлане (Деc 2012). "А сйстематиc ревиэw оф эвиденcе фор тҳе эффеcтивенесс оф праcтитионер-басед cомплементарй анд алтернативе тҳерапиэс ин тҳе манагемент оф рҳеуматиc дисеасес: остеоартҳритис". Рҳеуматологй (Охфорд) 51 (12): 2224–33. дои:10.1093/рҳеуматологй/кес200. ПМИД 22923762.
- ↑ Маcфарлане, Гарй Ж.; Паудял, Прия; Доҳертй, Мичаэл; Эрнст, Эдзард; Леwитҳ, Георге; МаcПҳерсон, Ҳугҳ; Сим, Жулиус; Жонес, Гаретҳ Т. эт ал. (2012-09-01). "А сйстематиc ревиэw оф эвиденcе фор тҳе эффеcтивенесс оф праcтитионер-басед cомплементарй анд алтернативе тҳерапиэс ин тҳе манагемент оф рҳеуматиc дисеасес: рҳеуматоид артҳритис". Рҳеуматологй 51 (9): 1707–1713. дои:10.1093/рҳеуматологй/кес133. ИССН 1462-0324. ПМИД 22661556. ҳттпс://дои.орг/10.1093/рҳеуматологй/кес133.
- ↑ Натионал Сcиэнcе Боард. Сcиэнcе анд Энгинеэринг Индиcаторс – 2002. Арлингтон, Виргиниа: Натионал Сcиэнcе Фоундатион, 2002 — ч. 7-бет. ИСБН 978-0-16-066579-0. Қаралди: 2018-йил 6-апрел (2016-йил 25-апрелда асл нусхадан архивланган). „Амонг алл wҳо ҳад ҳеард оф [магнет тҳерапй], 14 перcент саид ит wас верй сcиэнтифиc анд анотҳер 54 перcент саид ит wас сорт оф сcиэнтифиc. Онлй 25 перcент оф тҳосе сурвеед ансwеред cорреcтлй, тҳат ис, тҳат ит ис нот ат алл сcиэнтифиc.“
- ↑ „Магнец“. CДРҲ Cонсумер Информатион. Фоод анд Друг Администратион (2000-йил 1-март). 2008-йил 24-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 2-май.