Mahammad Amin Rasulzoda
Маҳаммад Амин Ахунд Ҳожи Молла Алакбар ўғли Расулзаде (озарбайжонча: Мəҳəммəд Əмин Ахунд Ҳаcı Молла Əлəкбəр оğлу Рəсулзадə; туркча: Меҳмет Эмин Аҳунд Ҳаcı Молла Алекбер оğлу Ресулзâде; русча: Мамед Эмин Ахунд Гаджи Молла Алекбер оглы Расулзаде; 1884-йил 31-январда туғилган — 1955-йил 6-мартда вафот этган) — озарбайжонлик сиёсатчи, журналист ва Озарбайжон Миллий Кенгаши раҳбари. Асосан, унинг номи 1918-йилда Озарбайжон Демократик Республикаси асосчиси ва унинг давлатчилигининг отаси сифатида эътироф этилади. Унинг „Бир кəрə йüксəлəн байрақ, бир даҳа энмəз“ (таржимаси „Бир марта кўтарилган байроқ ҳеч қачон пастга тушмайди!“) ибораси ХХ аср бошларида Озарбайжондаги мустақиллик ҳаракатининг шиорига айланган. Туркия ва Эрон томонидан бир неча бор сургун қилинган. Иккинчи Жаҳон уруши даврида мустақил Озарбайжонни қўллаб-қувватлаши учун Нацистлар Германияси билан стратегик иттифоқ тузишга ҳаракат қилган[2][3].
| Маҳаммад Амин Расулзода | |
|---|---|
|
Расулзода тах. 1950-йилда | |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
31-январ 1884-йил Новханı, Боку уезди, Боку губернияси, Кавказ ноиблиги, Россия империяси (ҳозирги Озарбайжон) |
| Вафоти |
6-март 1955-йил (71 ёшда) Анқара, Туркия |
| Сиёсий партияси |
Мусоват партияси Демократик партия[1] |
| Турмуш ўртоғи | Умбулбону Расулзода |
| Дафн этилган жойи | Cебеcи Асри қабристони |
|
| |
Ҳаёти
Маҳаммад Амин Расулзода 1884-йил 31-январда Боку шаҳри яқинидаги Новханı қишлоғи туғилган[4]. Отаси Охунд Ҳожи Молла Алакбар Расулзода бўлган. У Рус-мусулмон ўрта мактабида, сўнгра Боку шаҳридаги Техника коллежида таълим олган. Ўқиш йилларида Расулзода Озарбайжоннинг замонавий тарихидаги „Мусоват Мусулмон ёшлар ташкилоти“ номли илк махфий ташкилотни тузган[5]. 1903-йилдан бошлаб утурли мухолиф газеталар ҳамда журналларда мақолалар ёза бошлаган.
Манбалар
- ↑ Абраҳамиан, Эрванд. Иран Бетwеэн Тwо Револутионс. Принcетон Университй Пресс, 1982 — 103-бет. ИСБН 0-691-10134-5.
- ↑ Куcера, Жошуа. „Армениа, Азербаижан траде Нази cоллаборатион аccусатионс“. Эурасианет (2020-йил 21-май). Қаралди: 2022-йил 20-октябр. „Расулзаде wас латер эхилед wҳен тҳе Совиэт Унион тоок овер Азербаижан, анд дуринг Wорлд Wар ИИ бриэфлй триэд то энлист Нази Германй ин а таcтиcал аллианcе то ресторе Азербаижан’с индепенденcе“.
- ↑ Сwиэточоwски, Тадеусз. Руссиа анд Азербаижан: А Бордерланд ин Транситион. Неw Ёрк: Cолумбиа Университй Пресс, 1995 — 133–134-бет. ИСБН 0-231-07068-3.
- ↑ Гüмüşсой, Эмине (2007). "Меҳмед Эмин Ресулзâде анд а Натионалист Жоурнал: Азери Турк" (тр). Каҳраманмараş Сüтçüимам Университй Жоурнал оф Соcиал Сcиэнcес (Каҳраманмараş Сüтçüимам Университй) 4 (1–2): 45–56. ҳттпс://дергипарк.орг.тр/тр/доwнлоад/иссуэ-филе/41135. "Меҳмед Эмин Ресулзâде 31 Оcак 1884‘де Бакü‘нüн Новҳанı кöйüнде дüняя гелмиşтир. Бабасı Аҳунд Ҳаcı Молла Алекбер Ресулзâде, аннеси Зал кıзı Зийнет‘тир."
- ↑ „Меммед Амин Ресûлзâде (Бакû/Новҳанı, 31 Оcак 1884 - Анкара, 6 Март 1955)“. Министрй оф Cултуре анд Тоурисм, Туркей. 2021-йил 5-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 2-апрел.
Адабиётлар
- Балаев, Айдин (2015). "Мамед Эмин Расулзадеҳ анд тҳе эстаблишмент оф тҳе Азербаижани стате анд натион ин тҳе эарлй тwентиэтҳ cентурй". Cауcасус Сурвей 3 (2): 136–149. дои:10.1080/23761199.2015.1045292.
Ҳаволалар
- "Маҳаммад Амин Расулзаде, Биринчи Республиканинг асосчи отаси, " набираси Раис Расулзаде томонидан, Азербаижан Интернатионал, Жилд 7:3 (1999-йил куз), 22–23-бетлар.
- „Маҳаммад Амин Расулзаде, давлат арбоби, Озарбайжон Демократик Республикаси етакчилари“ (1918–1920), Азербаижан Интернатионал, Жилд 6:1 (1998-йил баҳор), 26–30-бетлар.