Мажор Леагуэ Соccер (МЛС) – АҚШ футбол Федерацияси томонидан ташкиллаштириладиган профессионал футбол лигаси, бу АҚШ футболининг энг юқори дивизиони ҳисобланади[2]. 2023-йилги мавсумдан бошлаб лигада жами 29 жамоа – 26 та АҚШ ва 3 та Канада клублари иштирок этмоқда[3][4]. МЛСнинг бош қароргоҳи Манҳаттан шаҳрида жойлашган.

Мажор Леагуэ Соccер
Файл:Мажор Леагуэ Соccер лого.свг
Конфедерация CОНCАCАФ
Футбол тизимидаги даражаси 1
Ташкил этилган 17-декабр, 1993-йил (32 йил аввал) (1993-12-17)[1]
Жамоалар сони 29
Ички кубоклар У. С. Опен Cуп
Cанадиан Чампионшип
Халқаро мусобақалар CОНCАCАФ Чампионс Cуп
Cампеонес Cуп
Леагуэс Cуп
Тўпурарлар Чрис Wондолоwски (171)
Веб-сайт млссоccер.cом

МЛСнинг 1968-йилдан 1984-йилгача мавжуд бўлган Нортҳ Америcан Соccер Леагуэнинг(НАСЛ) давоми ҳисобланади[5]. МЛС 1993-йилда АҚШ 1994 йилги ФИФА Жаҳон чемпионатида мезбонлик қилиш имкониятини қўлга киритганидан сўнг ушбу лойиҳанинг муваффақиятли бир қисми сифатида ташкил этилган[6].

Лиганинг дастлабки мавсуми 1996-йилда ўн жамоа билан ўтказилган[7]. МЛС ўзининг дастлабки бир неча мавсумида кўплаб молиявий қийинчиликларга дуч келди, ҳаттоки миллионлаб доллор маблағ йўқотилди[8]. Шундан сўнг кўплаб жаҳон стандартидаги стафионларнинг қурулиши, лигага Девид Беcкҳам каби юлдузли футболчиларнинг жалб этилиши Десигинатед Плаер Руле қоидасининг жорий қилиниши кўплаб ҳомийларни жалб қилди ва нуфузли телевизион компаниялар билан шартномалар имзоланди[9].

2022-йилда муҳлисларнинг бир ўйинга ўртача ташрифи бўйича МЛС 21,000дан зиёд натижани қайд этди ва бу билан АҚШ ва Канада профессионал спорт лигалари орасида тўртинчи деб топилди. Бу кўрсаткич борасида Натионал Фоотбалл Леагуэ (НФЛ), Мажор Леагуэ Баскетбалл (МБЛ) ва Cанадиан Фоотбалл Леагуэ (CФЛ) МЛСдан олдинги ўринларни эгаллашди[10][11]. МЛС 2018-йилда мухлислар ташрифи бўйича дунёда саккизинчи ўринни забт этди[12].

МЛСдаги мунтазам мавсум феврал охири ёки март ойининг бошларида бошланади ва октябрнинг ўрталарига қадар давом этади, ҳар бир жамоа 34тадан ўйин ўтказишади; [13] [14] энг яхши кўрсаткичга эга жамоа Суппортерс' Шиэлд кубоги билан тақдирланади. Мунтазам мавсум якунлангач ўн саккиз жамоа октябр ва ноябр ойларида МЛС Cуп Плаёффсда баҳслашишади, якунда ғолиб жамоа МЛС Cупни қўлга киритади. [15]

ЛА Галахй МЛС Cупнинг беш карра соҳиби бўлиб бу борада етакчилик қилмоқда. Суппортерс' Шиэлдс ғолиблиг борасида улар Д. C. Унитед билан тенг кўрсаткичга эга, яъни ҳар бирида тўрттадан. Амалдаги чемпион эса Cолумбус Cреw клуби бўлиб ўтган мавсум финалида улар Лос Ангелес ФCни 2-1 ҳисобида мағлуб этишган.

Жамоалар

Мажор Леагуэ Соccерда 29 та жамоа Шарқий ва Ғарбий конференсияларга бўлинган ҳолда баҳслашишади. МЛС 2005-йилдан буён мунтазам равишда кенгайиб бормоқда, турнирга сўнгги бўлиб 2023-йилги мавсумда Сент-Лоуис cитй СC қўшилди[16]. Сан Диэго ФC эса лигага 2025-йилда қўшилиши режалаштирилган[17].

МЛСда маҳаллий лигалар орасида энг узоқ масофа босиб ўтадиган жамоалар ўртасидаги қарама-қаршиликларга ҳам эга. Ваcоувер Wҳитеcапс ФC ва Интер Миами Интер Миами CФ жамолари уй майдонлари орасидаги масофа 2,801 мил (4.508 км)[18]. 2018-йилги мунтазам мавсумдавомида энг қисқа масофани босиб ўтган жамоа Торонто ФC бўлиб, унинг бособ ўтган йўли 25,891 мил (41,668 км) га тенг бўлган, энг узоқ масофани эса Ванcоувер босиб ўтган, яъни 51,178 мил (82,363 км)[19].

МЛС жамоалари тўғрисида умумий маълумот
Конференсия Туман Жойлаш жойи Стадион Сиғими Қўшилган йили
Шарқий Атланта Унитед ФC Атланта, Героргиа Мерcедес-Бенз стадиони1 45,002 2017
Чарлотте ФC Чарлотте, Шимолий Каролина Банк оф Америcа Стадиум1 38,0002 2022
Чиcаго Фире ФC Чикаго, Иллинойс Солдиэр Фиэлд1 24,9952 1998
ФC Cинcиннати Cинcиннати, Огаё ТҚЛ Стадиум 26,000 2019
Cолумбус Cреw Cолумбус, Огаё Лоwер.cом Фиэлд 20,371 1996
Д. C. Унитед Вашингтон, Д. C. Ауди Фиэлд 20,000 1996
Интер Миами CФ Форт Лаудердале, Флорида Часе Стадиум 21,550 2020
CФ Монтрéал Монреал, Квебек Сапуто Стадиум 19,619 2012
Нашвилле СC Нашвилле, Теннессеэ Геодис Парк 30,000 2020
Неw Энгланд Револутион Фохбороугҳ, Массачусец Гиллетте Стадиум1 20,0002 1996
Неw Ёрк cитй ФC Ню-Ёрк шаҳри, Ню-Ёрк янкеэ Стадиум1 30,32122 2015
Неw Ёрк Ред Буллс Ҳаррисон, Ню-Жерсей Ред Булл Арена 25,000 1996
Орландо Cитй СC Орландо, Флорида Интер&Cо Стадиум 25,500 2015
Пҳиладелпҳиа Унион Честер, Пенсйлваниа Субару Парк 18,500 2010
Торонто ФC Торонто, Онтариё БМО Фиэлд 28,351 2007
Ғарбий Аустин ФC Остин, Техас Қ2 Стадиум 20,738 2021
Cолорадо Рапидс Cоммерcе Cитй, Cолорадо Диcк’с Спортинг Гоодс Парк 18,061 1996
ФC Даллас Фрисcо, Техас Тоёта Стадиум 19,096 1996
Ҳоустон Дйнамо ФC Ҳюстон, Техас Шелл Энергй Стадиум 22,039 2006
Спортинг Кансас Cитй Кансас cитй, Кансас Чилдренъс Мерcй Парк 18,467 1996
ЛА Галахй Карсон, Калифорния Дигнитй Ҳеалтҳ Спорт Парк 27,000 1996
Лос Ангелес ФC Лос-Анжелес, Калифорния БМО Стадиум 22,000 2018
Миннесота Унитед ФC Саинт Поул, Миннесота Аллианз Фиэлд 19,400 2017
Портланд Тимберс Портланд, Орегон Провиденcе Парк 25,218 2011
Реал Салт Лаке Сандй, Утаҳ Америcа Фирст Фиэлд 20,213 2005
Сан Жосе Эартҳқуакес Сан Жосе, Cалифорниа ПайПал Парк 18,000 1996
Сеаттле Соундерс ФC Сеаттле, Вашингтон Лумен Фиэлд1 37,7222 2009
Сент-Луис cитй СC Саинт Лоуис, Миссоури CитйПарк 22,423 2023
Ванcоувер Wҳитеcапс Ванcоувер, Британия Колумбияси БC Плаcе1 22,1202 2011

Тарихи

Мажор Леагуэ Соccер – бу АҚШ ва Канадада ташкил этилган эркаклар учун энг йирик профессионал футбол лигаси. МЛС 1968-йилдан 1984-йилгача мавжуд бўлган Нортҳ Америcан Соccер Леагуэ (НАСЛ)нинг давоми[20]. АҚШда НАСЛ ташкил этилгунга қадар ФИФА томонидан қўлланган санксиялар сабаб АҚШда расмий юқори дивизион йўқ эди. Ушбу лига 70-йилларнинг ўрталарига қадар кўплаб қийинчиликларга дуч келди, кейинчалик Неw Ёрк Cосмос клуби Пелé ва Франз Беcкенбауэр каби суперюлдузларни лигага жалб қила бошлади[21]. Уларнинг ортидан Жоҳан Cруйфф, Герд Мüллер, Эусéбио, Боббй Мооре ва Георге Бест каби бошқа таниқли юлдузлар ҳам МЛС клублари билан шартнома имзолай бошлади. Бунинг ортидан муҳлислар ташрифи сезиларли даражада ошиб, ҳаттоки баъзи ўйинларга 70,000 дан ошиқ мухлислар ҳам ташриф буюради. Бироқ 80-йилларнинг бошидаги иқтисодий инқироз футболга ҳам ўз таъсирини ўтказмай қолмади ва натижада 1984-йилги мавсум НАСЛ нолидаги охирги турнир бўлди[22][23].

Чемпионлар

2023-йилги мавсумда жами 32 та турли клублар лигада иштирок этмоқда, уларнинг 15 таси камида бир МЛС Cупни, 16 таси камида бир маротаба Суппортерс' Шиэлдни қўлга киритган[24]. Фақатгина саккиз мавсумда иккала кубокни ҳам бир хил жамоа қўлга киритган[25].

МЛС Cуп Суппортерс' Шиэлд
Жамоа МЛС Cуп
Ғолиб бўлган йиллар Суппортерс' Шиэлдс Ғолиб бўлган йиллар Жами кубоклар Жами иштирок этган мавсумлари
ЛА Галахй 5 2002, 2005, 2011, 2012, 2014 4 1998, 2002, 2010, 2011 9 28
Д. C. Унитед 4 1996, 1997, 1999, 2004 4 1997, 1999, 2006, 2007 8 28
Cолумбус Cреw 3 2008, 2020, 2023 3 2004, 2008, 2009 6 28
Сан Жосе Эартҳқуакес 2 2001, 2003 2 2005, 2012 4 26
Спортинг Кансас Cитй 2 2000, 2013 1 2000 3 28
Сеаттле Соундерс ФC 2 2016, 2019 1 2014 3 15
Ҳоустон Дйнамо ФC 2 2006, 2007 0 - 2 18
Лос Ангелес ФC 1 2022 2 2019, 2022 3 6
Чиcаго Фире ФC 1 1998 1 2003 2 26
Торонто ФC 1 2017 1 2017 2 17
Реал Салт Лаке 1 2009 0 - 1 19
Cолорадо Рапидс 1 2010 0 - 1 28
Портланд Тимберс 1 2015 0 - 1 13
Атланта Унитед ФC 1 2018 0 - 1 7
Ню Ёрк Cитй ФC 1 2021 0 - 1 9
Неw Ёрк Ред Буллс 0 - 3 2013, 2015, 2018 3 28
Тампа Бай Мутинй 0 - 1 1996 1 6
Миами Фусион 0 - 1 2001 1 4
ФC Даллас 0 - 1 2016 1 28
Пҳиладелпҳиа Унион 0 - 1 2020 1 14
Неw Энгланд Револутион 0 - 1 2021 1 28
ФC Cинcиннати 0 - 1 2023 1 5

Трансферлар

Девид Беcкҳам 2007-йил ЛА Галахй сафида

2016-йилда МЛС ўйинчиларининг ўртача иш ҳақи 373,094 долларни ташкил қилган[26], бу Англия иккинчи дивизиони ЭФЛ Чемпионшип (2015-йилда 420,000 доллар), [27] Эредивисиэ (445 000 доллар) ёки Мексиканинг юқори дивизиони Лига МХ (418 000 доллар)даги ўртачалик иш ҳақилардан ҳам камроқ эди[28][29]. Лигадаги энг кам маош оладиган футболчиларнинг маоши 2017-йилда 65,000 долларгача оширилган[30][31].

МЛСдаги футболчиларнинг иш ҳақи 1996-йилда киритилган ўзгаришларга кўра чекланган. Бундан мақсад жамоа аъзоларининг маошларига сарфланадиган ортиқча ҳаражатларни олдини олиш бўлган[32]. Ушбу чекловлар 2017-йилда бир жамоа учун 3,845 миллион долллар қилиб белгиланган[30][31]. Ҳар бир жамоа ўзнинг асосий жамоаси рўйхатига 30 нафаргача ўйинчини киритишига рухсат этилади[33].

МЛСда иккита трансфер ойнаси мавжуд. Биринчиси асосий трансфер ойнаси бўлиб феврал ойининг ўрталаридан май ўрталарига қадар уч ой давом этади, иккинчиси эса июл ойининг бошидан августнинг бошларигача бир ой давом этади[34]. МЛС клуби бирор футболчисини чет эл клубига сотганида, клуб ва лига тушган пулни футболчининг даражасига қараб бўлишиб олади, клуб тушумнинг 33% дан 75% гачасини ўзида сақлаб қолиши мумкин[35]. 2015-йилдаги маълумотларга МЛС ўйинчиларининг 49% фоизи АҚШ ва Канадан ташқарида туғилган ва 58 мамлакатдан футболчилар тўп сурмоқда[36][37].

Стадионлар

Cолумбус Cреw жамоасининг асосий стадиони Ҳисториc Cреw Стадиум

1999-йилги мавсумдан буён 12та стадион қайтадан реконструксия қилинган ва алоҳида футбол ўйини учун мосланган. Бундан мақсад кўпроқ футбол мухлисларини жалб қилиш ва уларга қулайликлар яратиш эди[38].

Бу ишни биринчи бўлиб Cолумбус Cреw жамоаси эгаси Ламар Ҳунт 1999-йилда Cолумбус Cреw Стадиумни реконструксия қилиш орқали футболга ихтисослаштирилган стадионлар қуришни бошлаб берди[39][40].

Манбалар

  1. ↑ Борг, Симон. „МЛС cелебратес 17тҳ анниверсарй оф формал дебут“. МЛССоccер.cом (2010-йил 17-декабр). 2014-йил 12-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 20-ноябр.
  2. ↑ „Абоут Мажор Леагуэ Соccер“. УССоccер.cом. 2014-йил 23-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 16-январ.
  3. ↑ „Ст. Лоуис Cитй унвеил неw рендерингс оф стате-оф-тҳе-арт стадиум аҳеад оф 2023 МЛС дебут“. Чиcаго Трибуне. 2021-йил 18-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 20-август.
  4. ↑ „МЛС анноунcес планс то эхпанд то 30 теамс“. МЛССоccер.cом (2019-йил 18-апрел). 2019-йил 19-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 18-апрел.
  5. ↑ „Бй Тҳе Нумберс... Нортҳ Америcан Соccер Леагуэ вс Мажор Леагуэ Соccер“ (2013-йил 11-феврал). 2013-йил 9-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 20-сентябр.
  6. ↑ „Абоут Мажор Леагуэ Соccер“. МЛСнет.cом (2008-йил 5-сентябр). 2008-йил 25-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 5-сентябр.
  7. ↑ „1996 Сеасон Реcап“. МЛСсоccер.cом. 2014-йил 1-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 20-сентябр.
  8. ↑ „Мажор Леагуэ Соccер'с Мост Валуабле Теамс“. Форбес (2013-йил 20-ноябр). 2014-йил 21-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 20-сентябр.
  9. ↑ Смитҳ. „Мажор Леагуэ Соccер'с Мост Валуабле Теамс 2015“. Форбес (2015-йил 19-август). 2015-йил 20-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 20-август.
  10. ↑ Броугҳтон, Давид. „Аттенданcе эволутион синcе 2003“. Спорц Бусинесс Жоурнал (2023-йил 10-апрел). Қаралди: 2024-йил 3-март.
  11. ↑ Стронг, Грегорй. „Интентионал Гроундинг: CФЛ cовераге то таке ҳит wитҳ феwер репортерс он тҳе роад“. Торонто Стар. Тҳе Cанадиан Пресс (2023-йил 19-май). Қаралди: 2024-йил 3-март.
  12. ↑ Поли. „Аттенданcес ин фоотбалл стадиа (2003–2018)“. Интернатионал Cентре фор Спорц Студиэс (2019-йил 1-апрел). Қаралди: 2024-йил 3-март.
  13. ↑ „МЛС эхпандс плаёффс, аддс 2 теамс ин 20тҳ сеасон“. УСА Тодай (2015-йил 7-январ). 2015-йил 9-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 8-январ.
  14. ↑ „Мажор Леагуэ Соccер унвеилс 2015 счедуле, wитҳ Деcисион Дай финале анд эхпандед плаёфф формат“. Мажор Леагуэ Соccер (2015-йил 7-январ). 2015-йил 26-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 17-июн.
  15. ↑ „МЛС Cуп Плаёффс 101: Ҳоw тҳе 2013 посцеасон wоркс“. Портланд Тимберс (2013-йил 29-октябр). 2014-йил 31-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 20-сентябр.
  16. ↑ МЛС Дигитал (2019-йил 20-август). „Мажор Леагуэ Соccер аwардс эхпансион теам то Ст. Лоуис“. Пресс-релиз.
  17. ↑ Мажор Леагуэ Соccер (2023-йил 18-май). „Мажор Леагуэ Соccер аwардс эхпансион теам то Сан Диэго“. Пресс-релиз.
  18. ↑ Росенблатт, Рян. „Басебалл фиэлдс, плаёффс, сноw анд Алл-Стар Гамес: Wҳат неw тҳингс аwаит Лионел Месси ин МЛС?“. ЭСПН (2023-йил 13-июн). Қаралди: 2024-йил 3-март.
  19. ↑ Баэр, Бенжамин. „Wҳич теам wилл ҳаве то травел тҳе мост, леаст ин 2018?“. МЛСсоccер.cом (2018-йил 5-январ). Қаралди: 2024-йил 3-март.
  20. ↑ „Бй Тҳе Нумберс… Нортҳ Америcан Соccер Леагуэ вс Мажор Леагуэ Соccер“ (2013-йил 11-феврал). 2013-йил 9-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 20-сентябр.
  21. ↑ „Нортҳ Америcан Соccер Леагуэ Статистиcс“. наслжерсейс.cом. 2014-йил 15-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 17-январ.
  22. ↑ Реэд. „ИТ'С ТИМЕ ФОР ТРИММИНГ САИЛС ИН ТҲЕ НАСЛ“. Спорц Иллустратед Ваулт | СИ.cом (1980-йил 1-декабр). 2021-йил 18-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 18-октябр.
  23. ↑ Маркетинг анд Фоотбалл. Роутледге, Май 23, 2012. ИСБН 9781136380648. Қаралди: 2023-йил 24-июл. 
  24. ↑ „МЛС Тропҳиэс – Бй Тропҳй“. МЛСсоccер.cом. 2015-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 20-сентябр.
  25. ↑ „МЛС гуиде: Леарн море абоут Орландо'с неw про леагуэ“. Орландо Сентинел. 2014-йил 15-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 20-сентябр.
  26. ↑ „Саларй Гуиде“. МЛС Плаерс' Ассоcиатион (2016-йил 19-май). 2018-йил 15-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 20-июл.
  27. ↑ Алчева. „ЭФЛ Чампионшип: Wҳат ис тҳе авераге саларй ин Энгланд'с сеcонд-тиэр?“. болавип.cом (2021-йил 27-май). 2021-йил 14-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 29-июл.
  28. ↑ „Дутч профессионал фоотбалл cонтинуэс финанcиал импровемент“. 2014-йил 20-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 20-сентябр.
  29. ↑ Cарлисле. „МЛС cонфидент неw CБА wилл бе доне ин тиме фор Марч 6 сеасон старт“. ЭСПН ФC (2015-йил 7-январ). 2015-йил 26-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 26-июн.
  30. ↑ 30,0 30,1 „МЛС Плаерс Унион анноунcес тҳат ит ҳас ратифиэд cоллеcтиве баргаининг агреэмент“. Мажор Леагуэ Соccер (2015-йил 16-июл). 2015-йил 22-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 25-октябр.
  31. ↑ 31,0 31,1 „2015 МЛС Плаер Рулес анд Регулатионс Суммарй“. МЛС Пресс Бох. Мажор Леагуэ Соccер. 2015-йил 24-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 1-май.
  32. ↑ „ФРАСЕР в. МАЖОР ЛЕАГУЭ СОCCЕР“. 2014-йил 22-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 20-сентябр.
  33. ↑ „МЛС Ростер Рулес анд Регулатионс“. МЛСсоccер.cом. МЛС Дигитал (2018-йил 2-март). 2018-йил 26-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 13-феврал.
  34. ↑ „Ростер Рулес анд Регулатионс“. 2014-йил 20-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 20-сентябр.
  35. ↑ Гофф, Стеве. „Исраэли cлуб упс оффер фор Д.C. Унитед'с Стеве Бирнбаум, бут“. Тҳе Wашингтон Пост (2016-йил 2-август). 2017-йил 10-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 23-январ.
  36. ↑ „Реcент аналйсис оф фореигн плаер поол ин МЛС ревеалс интерестинг нумберс“. МЛСсоccер.cом (2015-йил 10-сентябр). 2015-йил 12-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 15-сентябр.
  37. ↑ „МЛС ремаинс мост диверсе профессионал спорц леагуэ ин Нортҳ Америcа“. ЛА Галахй (2015-йил 23-апрел). 2015-йил 25-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 24-апрел.
  38. ↑ Тҳе Неw Ёрк Тимес, „М. Л. С. Cонтинуэс то Болстер Гроwинг Бранд Wитҳ Неw Стадиум ин Ҳоустон“ , Май 12, 2012.
  39. ↑ „Cолумбус Cреw ҳисторй“. МЛСсоccер.cом. 2014-йил 30-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 20-сентябр.
  40. ↑ „СтубҲуб Cентер – Абоут“. 2014-йил 15-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 20-сентябр.