Макранийлар[1][2][3] (инглизча: Макрани[4], ҳиндча: मकरानी) — балужалар таркибидаги этник гуруҳ, Покистоннинг Макран соҳилида (Синд вилояти) ва Карачида ихчамгина тарзда яшайди. Келиб чиқиши қисман Шарқий Африкага бориб тақалади. Эроннинг туб аҳолиси — балужаларнинг араб қул савдогарлари томонидан ХИХ асргача бир неча асрлар давомида Шарқий Африкадан олиб келинган қуллар билан аралашиши натижасида вужудга келган. Макранийлар балужи тилининг макран лаҳжасида сўзлашади[5], унда африкача сўзлар мавжуд. Покистонда Макран лаҳжасида сўзлашувчилар сони 82 000 га яқин ва Гужаротда (Ҳиндистон) 28 000 га яқин. Жами 110 000 га яқин киши (2020-йил ҳолатига кўра) макранийлкардир[6].

Балужистондаги мекранлар

Тавсифи

Макранийлар жанубий Покистон ва Ҳиндистоннинг жануби-ғарбий қисмида яшовчи, шунингдек, келиб чиқиши шарқий африкаликларга бориб тақалувчи сидди этник гуруҳига қондош ҳисобланади[7]. Макранийларнинг асосий машғулотлари балиқчилик, деҳқончилик (хурмо, кокос, банан, дон экинлари етиштириш) билан шуғулланади, Карачи портида порт ишчилари сифатида ишлайди. Макранийларнинг урф-одатлари балужиларникига ўхшайди, лекин улар ҳам баъзи африкача мусиқий одатларни сақлаб қолган[8][9]

Ирсияти

2017-йилда ўтказилган генетик тадқиқотлар макранийларда (Саҳрои Кабирдан жанубдаги Африканинг негроид аҳолиси) африкаликлар ирсий (генетик) ҳиссаси мавжудлигини кўрсатди: тахминан 12 % (± 7 %) Й-хромосомали гаплогруплар учун ва 40 % (± 9 мтДНК учун %)[7].

ДНК кетма-кетлигининг африкача намунаси туфайли макранийлар безгакка қарши чидамлидир[10]

Манбалар

  1. ↑ „Макрани (Муслим традитионс) | Жошуа Прожеcт“. жошуапрожеcт.нет. Қаралди: 2020-йил 3-август.
  2. ↑ Риттих П. А. Отчет о поездке в Персию и персидский Белуджистан в 1900 году. Диреcтмедиа, 2013-03-14 — 267-бет. ИСБН 978-5-4460-7847-9. 
  3. ↑ Малик Шах-Хусейн Систани. „Хроника воскрешения царей. Путешествие одиннадцатое. Поездка сего раба в сопровождении великого малика в Дизак и на границу Систана“. www.востлит.инфо. Қаралди: 2020-йил 3-август.
  4. ↑ „Макрани | пеопле“ (эн). Энcйcлопедиа Британниcа. Қаралди: 2020-йил 3-август.
  5. ↑ „Макрани лангуаге“ (эн). Энcйcлопедиа Британниcа. Қаралди: 2020-йил 3-август.
  6. ↑ Жошуа Прожеcт. „Макрани (Муслим традитионс) ин Пакистан“ (эн). жошуапрожеcт.нет. Қаралди: 2020-йил 3-август.
  7. ↑ 7,0 7,1 Ромуалд Ласо-Жадарт, Чристине Ҳармант, Ҳéлèне Қуач, Нора Зидане, Чрис Тйлер-Смитҳ. Тҳе Генетиc Легаcй оф тҳе Индиан Оcеан Славе Траде: Реcент Адмихтуре анд Пост-адмихтуре Селеcтион ин тҳе Макранис оф Пакистан (эн) // Тҳе Америcан Жоурнал оф Ҳуман Генетиcс. — 2017-12-07. — Вол. 101, исс. 6. — П. 977—984. — ИССН 0002-9297. — ДОИ:10.1016/ж.ажҳг.2017.09.025.
  8. ↑ Фероз Аҳмед. Африcа он тҳе Cоаст оф Пакистан // Неw Диреcтионс. — 1989-10-01. — Т. 16, вып. 4. Архивировано 5 июл 2020 года.
  9. ↑ „Макрани Cултуре“ (эн). ҳисторйпак.cом. Қаралди: 2020-йил 3-август.
  10. ↑ А Пакистани этҳниc гроуп траcес иц рооц то эастерн Африcа (эн) // Натуре. — 2017-11-10. — Вол. 551. — П. 274—274. — ДОИ:10.1038/д41586-017-05917-6.