Малcолм Броwне (1931-йил 17-апрелда туғилган – 2012-йилнинг 27-августида вафот этган) ўз фаолиятининг катта қисмини Тҳе Неw Ёрк Тимес газетасида ўтказган америкалик журналист эди. 1963-йилда у буддист роҳиб Тҳич Қуанг Дуcнинг о'зини о'зи ёқиб юбориш ҳаракатини суратга олган, бу эса кенг жамоатчилик э'тирозига сабаб бо'лди. 1963-йилда Wорлд Пресс Пҳото оф тҳе Еар халқаро фотожурналистлар танлови г'олиби, 1964-йилда халқаро репортаж учун Пулитзер мукофоти совриндори[2].

Малcолм Броwне
Malcolm Browne 1964-yil.jpg
Таваллуди
Малcолм Wилде Броwне[1]

17-апрел 1931-йил
Вафоти 27-август 2012-йил(2012-08-27)
(81 ёшда)
Ҳановер, Неw Ҳампшире, АҚСҲ
Фуқаролиги АҚСҲ
Таълими Сwартҳморе Cоллеге
Касби Журналист Фотограф
Дини Католик
Болалари 2 нафар
Мукофотлари Ле Лиэу Броwне

Биографияси

Малcолм Броwне 1931-йилда Гринвич қишлог'ида квакер католик оиласида туг'илган. Ота-оналар о'г'лини До'стларининг Семинариясига юборишди, уни тугатгандан со'нг у Сwартҳморе коллежининг, кейинчалик Ню-Ёрк университетининг кимё бо'лимига о'қишга кирди. 1951-1956-йилларда Броwне консалтинг компаниясида мутахасис бо'либ ишлаган. Шундай қилиб, у табиий сақичнинг аналогини яратишда иштирок этди ва Европа кимё саноатио'з ҳиссасини қо'шди[3][4][5].

1956-йилда Броwне армияга сафарбар қилинди ва Корея урушига юборилди у ерда қисқа муддат танк дивизиясида хизмат қилди. Ко'п о'тмай, йигит Старс анд Стрипес армия газетасига қо'шилди. Мухбирнинг сўзларига кўра, газетага ўтказиш ташаббуси ундан эмас, ҳарбий раҳбариятдан чиққан. Бироқ, 1958-йилда хизматни тарк этгач, у Тайван ва Япониядаги воқеаларни нашр этиш учун, журналистика билан шуг'улланишга қарор қилди. 1959-йилда муҳаррирларнинг ко'рсатмаси билан у Кубага борди ва у ерда Фидел Кастро ҳокимиятга келганидан кейин о'згаришларни ёритиб борди. Мухбир бир йилдан со'нг Қо'шма Штатларга қайтиб келгач, Балтимордаги Ассоcиатед Пресс офисига ишга кирди. 1961-йилда Броwне Сайгондаги ахборот агентлиги раҳбари бо'лди. У АҚШ ҳукуматининг мамлакатни қо'ллаб-қувватлашга уринишларига шубҳа билан қаради ва виждонсиз маҳаллий сиёсатчиларни фош этувчи провокацион материаллари билан бир неча бор жамоатчилик э'тиборини тортди. 1963-йилда у ҳукуматга қарши норозилик сифатида о'зини о'зи ёқиб юборган буддист роҳиб Тич Қуанг Дуcни суратга олди. Бир қатор газеталар, шу жумладан Тҳе Тимес ҳам травматик тасвирни нашр этишдан бош тортди, аммо бу ҳол такрорланди ва кенг резонансга сабаб бо'лди. Республикачи сенатор Ҳенрй Cабот Лодге Брауннинг иши юқори мартабали америкалик сиёсатчиларга мамлакатдаги ҳақиқий вазиятни етказишга ёрдам берганини та'кидлаган[6][7][8]. Тахминларга ко'ра, айнан мана шу суратдан кейин президент Жон Кеннеди о'з ма'муриятининг Ветнамдаги сиёсатини қайта ко'риб чиқишни буюрган. Кейинчалик у тарихда ҳеч қандай янгилик бу каби ҳис-туйг'уларни уйг'отмаганини та'кидлаган[9][10][11].

Ветнам уруши, шу жумладан Нго Динҳ Диэмнинг о'лдирилиши ҳақидаги репортаж учун Малколм Браун 1964-йилда Тҳе Неw Ёрк Тимес газетаси мухбири Давид Ҳалберстам билан халқаро репортаж учун Пулитзер мукофотини лойиқ ко'рилишди. Кейинги йили Браун АБC Неwс’га ишга кирди, кейин бир муддат фрилансер бўлиб ишлади ва Ню-Ёркдаги Ташқи алоқалар кенгашида амалиёт ўтади. 1968-йилга келиб у Неw Ёрк Тимес газетаси ходимларига қо'шилди. Ко'п о'тмай, таҳририят журналистни яна Ветнамга жо'натди, у ерда у Сайгон ҳукуматининг ҳарбий муваффақиятлар ҳақидаги да'воларининг асоссизлигини бир неча бор фош қилди. Бундан ташқари, турли йилларда мухбир Аргентина, Босния ва Покистон]да ишлаган, Форс ко'рфазидаги урушни ёритган[12][13].

1970-йилларда бери Броwне илмий журналистикага э'тибор қаратди, унга кимёгар бо'лганлиги ёрдам берди. У бир қатор ижтимоий аҳамиятга эга мавзуларни тасвирлаб берди: кимёвий қуроллар, Чалленгер шаттл ҳалокатининг экологик оқибатлари, Антарктидадаги чиқиндиларни утилизация қилиш дастурлари ва синтетик тана қисмларини ишлаб чиқиш. Кейинги о'н йилликнинг бошида Броwне қисқа давр Дисcовер журналида ишлади, аммо 1985-йилга келиб у Неw-Ёрк Тимесга қайтиб келди ва у ерда фан ҳақида ёзишни давом эттирди. 1993-йилда Броwне кир этиклар ва қизил Пайпоқлар (инглиз.Муддй Бооц анд Ред Соcкс) номи остида дала хизматчиларининг автобиографиясини нашр этди. 2000-йилда нафақага чиққанидан со'нг, журналист Вермонтга ко'чиб о'тди ва Тимесдаги учун журналистик фаолияти ҳақида иншо нашр этди. Шу билан бирга, унга Паркинсон касаллиги ташхиси қо'йилди, о'н икки йил о'тгач, у Ню-Хемпшир касалхонасида вафот этди[14][15][16].

Броwненинг Куан Дуcни о'зини ёқиб юборган холатини олган фотосурати

Шахсий ҳаёти

Малcолм Броwне инглиз ёзувчиси Оскар Уайлднинг узоқ қариндоши, бобоси ёзувчининг амакиваччаси эди. Журналистнинг онаси пасифистик қарашларга эга ва Квакерлар жамоасига мансуб, отаси ме'мор бо'либ ишлаган ва католикликни қабул қилган[17].

Мухбир уч марта уйланган, учинчи хотини билан 1961-йилда Сайгон ҳукумати ахборот вазирлигида ишлаган пайтида танишган. Эр-хотин беш йилдан кейин турмуш қуришди ва уларнинг никоҳида икки фарзанд туг'илди.

Мукофотлари

  • Энг яхши янгилик фотосурати учун Wорлд Пресс Аwард (1963-йил)[18].
  • Халқаро репортаж учун Пулитзер мукофоти (1964-йил)[19].
  • Кимёни оммалаштириш бо'йича Америка Кимё Жамиятининг Градй-Стаcк мукофоти (1992-йил)[20].
  • Георге Полк мукофоти[21].
  • Хорижий мухбирлар клуби мукофоти[22].
  • Сигма, Чи Фахрий илмий тадқиқотлар жамиятининг фахрий а'золиги (2002-йил)[23].

Манбалар

  1. ↑ Бриан Ламб. „Видео интервиэw“. C-СПАН (1993). 2012-йил 5-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 12-январ 2010-йил.
  2. ↑ ҳттпс://боокс.гоогле.пл/боокс?ид=с3уиве0аа20C&дқ=фор+ҳис+сериэс+оф+диспатчес+он+Руссиа+спеcифиcаллй+тҳе+wоркинг+оут+оф+тҳе+Фиве+Еар+План.&ҳл=ру&соурcе=гбс_навлинкс_с
  3. ↑ ҳттпс://www.нйтимес.cом/2012/08/29/wорлд/асиа/малcолм-w-броwне-пулитзер-wиннер-диэс-ат-81.ҳтмл
  4. ↑ ҳттпс://боокс.гоогле.пл/боокс?ид=ркЖ13йПОқжЙC&принцеc=фронтcовер&ҳл=ру#в=онепаге&қ&ф=фалсе
  5. ↑ ҳттп://www.боокнотес.орг/Wатч/50825-1/Малcолм-Броwне
  6. ↑ ҳттпс://www.нйтимес.cом/2012/08/29/wорлд/асиа/малcолм-w-броwне-пулитзер-wиннер-диэс-ат-81.ҳтмл
  7. ↑ ҳттпс://боокс.гоогле.пл/боокс?ид=ркЖ13йПОқжЙC&принцеc=фронтcовер&ҳл=ру#в=онепаге&қ&ф=фалсе
  8. ↑ ҳттпс://боокс.гоогле.пл/боокс?ид=с3уиве0аа20C&дқ=фор+ҳис+сериэс+оф+диспатчес+он+Руссиа+спеcифиcаллй+тҳе+wоркинг+оут+оф+тҳе+Фиве+Еар+План.&ҳл=ру&соурcе=гбс_навлинкс_с
  9. ↑ „архив нусхаси“. 2020-йил 4-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 13-июн.
  10. ↑ ҳттпс://www.латимес.cом/лоcал/обитуариэс/ла-ме-малcолм-броwне-20120829-сторй.ҳтмл
  11. ↑ ҳттпс://абcнеwс.го.cом/блогс/ҳеадлинес/2013/06/фифтиэтҳ-анниверсарй-оф-виэтнамесе-монк-сеттинг-ҳимселф-он-фире
  12. ↑ ҳттпс://www.нйтимес.cом/2012/08/29/wорлд/асиа/малcолм-w-броwне-пулитзер-wиннер-диэс-ат-81.ҳтмл
  13. ↑ „архив нусхаси“. 2020-йил 4-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 13-июн.
  14. ↑ ҳттпс://www.сигмахи.орг/програмс/призес-аwардс/wиллиам-проcтер/аwард-wиннер/малcолм-w.-броwне
  15. ↑ ҳттпс://www.нйтимес.cом/2012/08/29/wорлд/асиа/малcолм-w-броwне-пулитзер-wиннер-диэс-ат-81.ҳтмл
  16. ↑ „архив нусхаси“. 2020-йил 4-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 13-июн.
  17. ↑ ҳттпс://www.нйтимес.cом/2012/08/29/wорлд/асиа/малcолм-w-броwне-пулитзер-wиннер-диэс-ат-81.ҳтмл
  18. ↑ „архив нусхаси“. 2020-йил 4-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 13-июн.
  19. ↑ „архив нусхаси“. 2020-йил 4-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 13-июн.
  20. ↑ ҳттпс://www.сигмахи.орг/програмс/призес-аwардс/wиллиам-проcтер/аwард-wиннер/малcолм-w.-броwне
  21. ↑ ҳттпс://www.сигмахи.орг/програмс/призес-аwардс/wиллиам-проcтер/аwард-wиннер/малcолм-w.-броwне
  22. ↑ ҳттпс://www.сигмахи.орг/програмс/призес-аwардс/wиллиам-проcтер/аwард-wиннер/малcолм-w.-броwне
  23. ↑ ҳттпс://www.сигмахи.орг/програмс/призес-аwардс/wиллиам-проcтер/аwард-wиннер/малcолм-w.-броwне

Адабиётлар