Malta kaltakesagi
Малта калтакесаги (лотинча: Подарcис филфоленсис) — кичик судралиб юрувчи ҳайвон.
| Малта калтакесаги | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||
| Қоядаги малта калтакесаги | ||||||||||
| Биологик классификация | ||||||||||
| ||||||||||
 | ||||||||||
Тавсиф
Кичик калтакесак. Тана узунлиги 6,5 см гача, дум узунлиги тана узунлигидан тахминан икки баравар ортиқ.
Ранги жуда ўзгарувчан кулранг ва жигаррангдан яшил ранггача бўлган турли хилларини учратиш мумкин. Одатда танасининг орқа томонида тартибсиз шаклдаги кичик қора доғлар ва узунасига кетган чизиқлар бор. Ёнларда қуюқ тўр нақш кўзга ташланади. Тананинг пастки қисми сариқ, тўқ сариқ ёки қизил. Эркаклар ёрқинроқ рангга эга, урғочилар асосан жигарранг.
Турларнинг яшаш жойи — Ўрта ер денгизидаги Малта архипелаги ва Пелагик ороллари. Малта ва унга туташ кичик Филфла, Гозо, Линоса, Лампионе ва бошқа оролларда учрайди.
Калтакесаклар чакалакзорларда, қояларда, бинолар деворларида, тошлоқ жойларда яшайди. Бундан ташқари экин майдонларида, яйловларда ва боғларда кўриш мумкин.
У ҳашаротлар ва бошқа умуртқасиз ҳайвонлар билан озиқланади, шунингдек , ўсимликларнинг гуллари ҳамда меваларини ҳам истеъмол қилиши мумкин. Турлар орасида каннибализм қайд этилган.
Кўпайиш жуда кам ўрганилган. Эркаклар ўз ҳудудларини бошқа эркаклардан ҳимоя қилади. Жуфтланиш баҳорда содир бўлади. Урғочилар 1-2 та тухум қўяди, ундан болалар июл — август ойларида чиқади[1][2].
Таснифлаш
Турнинг ранги ва ўлчами билан фарқ қилувчи 5-6 кичик турлари бор.
Кичик турлар:
- Подарcис филфоленсис малтенсис — Малта, Гозо ва Комино оролларида яшайди. Ранги одатда яшил, баъзан доғли.
- Подарcис филфоленсис филфоленсис энг катта кенжа тури бўлиб, Филфла оролида яшайди. Кўк ва яшил доғлар билан қуюқ қора рангга эга.
- Подарcис филфоленсис киэселбачи Сент-Пол ороллари учун эндемик ҳисобланади. Ранги ҳар хил: жигарранг, кулранг, қора доғлар ва тўқ сариқ қорин билан.
- Подарcис филфоленсис генераленсис Гозонинг ғарбий соҳилидаги қўзиқорин қоясининг эндемик тури. Қизил қорин ва мовий чизиқлати бор.
- Подарcис филфоленсис лаурентимуллери — Линоса ва Лампионе оролларида учрайди.
Олтинчи кичик тур Коминотто оролида мавжуд деб ишонилади.
Хавфсизлик ҳолати
Популяциянинг тарқалиш майдони 5 минг км² дан камроқ, аммо турга энг паст хавф билан (ЛC) муҳофаза мақоми берилган. Уларнинг сони барқарор, лекин баъзи жойларда яшаш жойларининг бузилиши туфайли камайиб бормоқда. Баъзи популяциялар (масалан, Лампионе оролида) ҳам хавф остида бўлиши мумкин, чунки уларнинг тарқалиш майдони жуда кичик ороллар билан чекланган. Турларнинг яшаш муҳитининг бир қисми қўриқланадиган ҳудуддир[3].
Манбалар
- ↑ Wилдлифе оф тҳе Малтесе Исландс, БирдЛифе Малта анд Натуре Труст, 1995
- ↑ Натуре ин Гозо, БирдЛифе Малта, 2007
- ↑ „ИУCН Ред Лист. Подарcис филфоленсис“. 2009-йил 18-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 15-июл.