„Малютка“ – Т-60 танклар туркумига кирувчи танкнинг номи. Танк учун маблағлар 1943-йилда Омск вилояти болалари томонидан тўпланган.

Малютка
Синфланиши Енгил танк Т-60
Иш.чиқ. йили 1943-йил
Бўйи, мм 151 см

Яратилиши

Ада Занегина онаси Полина Терентевна билан Омск вилояти, Маряновский тумани, Усовка қишлоғига эвакуация қилинган эди. 25-феврал 1943-йилда „Омская правда“ газетасида Смоленск вилояти Сйчевка шаҳридан бўлган Ада Занегинанинг мактуби чоп этилган[1].

Хатда шундай ёзилган эди:

Мен Ада Занегинаман. Мен олти ёшдаман. Мен босма ҳолда ёзаман. Гитлер мени Смоленск вилояти Сйчевка шаҳридан қувиб чиқарди. Мен уйга боришни истайман. Мен кичкинаман, лекин Гитлерни мағлуб этишимиз кераклигини биламан ва шундан сўнг уйга қайтамиз. Онам танк учун пул берди. Мен қўғирчоқ учун 122 рубл ва 25 тийин йиққан эдим. Ва энди мен уларни танк учун бераман. Ҳурматли муҳаррир амаки! Газетада барча болаларга ёзинг, шунда улар ҳам пулларини танкга беришади. Келинг, уни „Малютка“ деб атаймиз. Танкимиз Гитлерни мағлуб этганда, биз уйга қайтамиз. Ада. Онам шифокор, отам эса танкир[2].

Қизнинг отаси Александр Занегин, танкир лавозимида армияда хизмат қилган, кейинчалик Александр Курск жанги пайтида вафот этган. Кейинчалик Аделе Александровна Воронец (Занегина) гапларига қараганда[3], танк учун пул йиғиш фикри унинг хаёлига келди ва онаси бу ҳақда газетага хат ёзишини маслаҳат берди[2]. Бир қатор манбалар катталар болаларни бошқарган деган фикрни билдирган[4]. Бошқа томондан, замонавий публицистларнинг таъкидлашича, бундай баёнот „адолатли эмас“ дея топилган[5].

Аданинг мактуби эълон қилингандан сўнг газета таҳририятига вилоятдаги бошқа болалардан ҳам оз миқдорда пулларни „Малютка“ танки учун хайрия қилмоқчи бўлган хатлар келиб тушган. СССР Давлат банкининг Омск вилоятидаги филиалида 350035-сонли махсус ҳисобрақам очилиб, унга болалар томонидан йиғилган маблағлар ўтказилган ва газетада Ада ташаббусини олға сурган махсус сарлавҳа пайдо бўлган. Натижада 160 886 рубл йиғилган, шундан сўнг пул Мудофаа жамғармасига ўтказилган ва Омск шаҳар ҳукумати Олий Бош Қўмондонга телеграмма юбориб, Омск мактабгача ёшдаги болалар танк учун пул йиғишгани ва улар танкни „Малютка“ деб номлашмоқчилигини айтган. 1943-йил май ойида ушбу телеграммага Олий Бош Қўмондон томонидан жавоб хати келган[2].

Фронтда

Малютка 91-алоҳида танк бригадаси таркибида жанг қила бошлаган, унинг ҳайдовчиси Қизил Армиянинг ўн тўққиз аёл танкирларидан бири, сержант Екатерина Алексеевна Петлюк бўлган. Машҳур афсонадан фарқли ўлароқ, „Малютка“ Сталинград жангида қатнаша олмади, чунки у 1943-йил баҳоридан олдин битказилган эди[6]. Петлюкнинг ўзи эслаганидек, у биринчи марта 1942-йил ноябрда Т-60 танкига ўтирди ва Орёл операцияси пайтида (1943-йил июл-август) Т-70 танкига ўтган. Шубҳасиз, у 1943-йил ёз фаслининг бошларида Малютка танкида жанг қила бошлаган, бундан олдин у бошқа Т-60 танкини ҳайдаган эди.

Манбалар

  1. ↑ „Знаменательные и памятные события 2013 года. Универсальный краеведческий календарь“ (деадлинк). Омская государственная областная научная библиотека имени А. С. Пушкина. 2014-йил 21-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 9-май.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Наталья Яковлева. „Танк назвали «Малютка»“. «Учительская газета». №19 от 7 мая 2013 года. 2014-йил 21-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 9-май.
  3. ↑ „Воронец Адель Александровна“. Медицинский центр "Контракт" (08 май 2014). Қаралди: 2014-йил 21-июн.[сайт ишламайди]Андоза:Недоступная ссылка
  4. ↑ Зоя Голубева. „Огненная дуга“. «Рабочая трибуна»//«Отрадный»: Городской интернет-портал (2013-йил 8-август). 2014-йил 21-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 9-май.
  5. ↑ Николай Богунов. „"Малютка" не была одинокой“. «Независимое военное обозрение» (2003-йил 31-октябр). 2014-йил 21-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 11-май.
  6. ↑ Татьяна Ачаирская. „Как омские дошколята фронту помогли: Исполнилось 70 лет со дня публикации письма Ады Занегиной из Марьяновки с призывом сбора денег на танк“ (ПДФ) (деадлинк) 6. Омская правда (27 февраля 2013). — „А в июне газета сообщила, что танк «Малютка» отправлен на фронт и что его механиком-водителем стала Екатерина Петлюк“. 2014-йил 21-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 11-май.