Ziyosfera

Mandola


Мандола — италянча чалиб чалинувчи торли мусиқий асбоб ҳисобланади. Мандала ҳақидаги эслатмалар ХИИ-ХИИИ асрларда учратилган. „Мандола“нинг номи қадимги пандурадан (юнонча. — кичик лютна) келиб чиққан. Тадқиқотчиларнинг фикрига кўра, асбоб янада ихчам ва тежамкор шаклда бўлгани учун лютнани ишлаб чиқариш жараёнида ишлаб чиқилган. Асбобни кетма-кетлик билан ривожланишо ва номенклатурасини ҳозирда кузатиш қийин.

Мандола „мандора“ ва „мандоле“, „пандурина“ ва „бандурина“ каби номлар билан ҳам танилган ва мандолинанинг „аждоди“ ҳисобланиб, унинг номи шунчаки „кичкина мандола“ деган маънони англатади.

Номлар, келиб чиқиш жойи ва шаклидаги фарқга қарамай, „ҳақиқий“ мандалани ажратиб турувчи асосий хусусиятлари мавжуд:

  • Мандола кенгайтирилган бўйинли бир маромда эгилган боши ва октавада эмас, балки бирликда созланган тўртта қўш торларга эга.
  • Хорлар (икки томонлама бирлашган тор) C-Г-Д-А томонидан юқорига (юқоридан пастга) ҳаракат остида созланган.
  • Мензура мандаласининг узунлиги одатда тахминан 42 см (16,5 дюйм)ни ташкил этади.
  • Мандола одатда плектр билан ўйнайди.

Кўпинча мандола халқ мусиқасида, аккомҳамроҳ чолғу асбоби сифатида қўлланган (айниқса, италян халқ мусиқасида). Яқинда у анъанавий ирланд, франсуз ва швед мусиқаларида қўлланган. Бироқ, восита кенг қўлланмага эга бўлмади. Баъзи замонавий бастакорлар (Франко Донатони, Ясуо Кувахара) томонидан мандола чалишни ривожлантиришга қўшган ҳиссасига қарамай, замонавий мусиқа амалиётида тез-тез ишлатилмайди. Ҳозирги вақтда қуйидаги замонавий мандала мусиқа ижрочилари маълум: Браян Макдонах, Алекс Лайфсон, Владисвар Надишана, Вадим Бахрамов, Александр Пономарчук. Ричи Блекмор Блаcкмореъс Нигҳтда мандала ўйнаган.

Адабиётлар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Mandola" dan olindi