Ziyosfera

Maned kalamush

Елкали каламуш ёки (Африка) тепа каламуш (Лопҳиомйс имҳауси) тунги, узун сочли ва бута думли Шарқий Африка кемирувчиси бўлиб, ташқи кўриниши кирпига ўхшайди. Дунёдаги ягона заҳарли кемирувчи, елели каламуш йиртқичларни қўрқитиш учун ўсимликлардан заҳарли моддаларни олади[2].

Африcан cрестед рат
Илмий таснифлаш edit
Миссинг тахономй темплате (фих): Лопҳиомйс
Спеcиэс:
Темплате:Тахономй/ЛопҳиомйсЛ. имҳауси
Бинар номи
Темплате:Тахономй/ЛопҳиомйсЛопҳиомйс имҳауси
Африcан cрестед рат

Темпорал ранге: Эарлй Плеистоcене — Реcент
Сcиэнтифиc cлассифиcатион edit
Кингдом: Анималиа
Пҳйлум: Чордата
Cласс: Маммалиа
Ордер: Родентиа
Фамилй: Муридаэ
Субфамилй: Лопҳиомйинаэ

Милне-Эдwардс, 1867
Генус: Лопҳиомйс

Милне-Эдwардс, 1867
Спеcиэс:
Л. имҳауси
Биномиал наме
Лопҳиомйс имҳауси

Тавсифи

Елли каламушнинг танаси 14 инчес (360 мм) узунлиги ёки 21 инчес (530 мм) бошдан думгача. Тери қопламаси қалин жунли, кулранг ва оқ қопламаси устидаги узун, кумуш ва қора учли ҳимоя тукларидан иборат бўлиб, юзи ва оёқ-қўллари қисқа, қора мўйнали. Узунроқ, қўполроқ қора-оқ тасмали туклар ҳайвоннинг бошининг тепасидан думининг тагига қадар чўзилган. Бу еле безли тери майдонини қоплайдиган кенг, оқ ҳошияли туклар чизиғи билан чегараланган. Олд ва орқа оёқларда калта қора мўйна бор. Олд оёқлар катта ва олдинги оёқларнинг 1-рақамида тирноқ йўқ, 2-5-рақамларида эса яхши ривожланган тирноқ мавжуд[3].

Ҳайвон таҳдид қилганда ёки ҳаяжонланганда, еле тикланади ва бу чизиқ қисмлари, безлар майдонини очиб беради. Бу соҳадаги туклар учларида оддий сочларга ўхшайди, аммо, шимгичли, толали ва нам чуқурчалари тузилиши билан чангни ютиш хусусиятига эга[4]. Маълумки, каламуш бу тукларни ўзи чайнаган Аcокантҳера счимпери нинг терисидаги заҳар билан атайлаб суртади ва шу билан уни тишламоқчи бўлган йиртқичларни касал қилиши ёки ҳатто ўлдириши мумкин бўлган ҳимоя механизмини яратади[5]. Бу ўзини ҳимоя қилиш учун табиатдаги бошқа турдаги токсинларни[6] ишлатиши ва сақлаши маълум бўлган ягона сутемизувчидир, ўзларига ҳеч қандай салбий таъсир кўрсатмайди[7].

Л. имҳауси типик муридалардан темпорал чуқурчанинг юпқа суяк пластинкаси, рудиментар клавикулалари ва қарама-қарши ҳаллукс билан қопланганлиги билан фарқ қилади. Бош суягининг орқа юзаси майда суяк проексиялари билан қопланган бўлиб, унга тошли кўриниш беради. Проексиялар 0,3 мм бўйлаб ва ҳар 0,3 мм дан ажратилади. Шу асосларга кўра, у оила турига айлантирилди; Бироқ, унинг тишлари одатий крикетиндир[8]. Тиш формуласи 1/1, 0/0, 0/0, 3/3 бўлиб, жами 16 та тишни беради. Тишларининг учлари икки қаторли жойлашган ва бўйлама эмал чўққилари билан медиал боғланган[9].

Озиқланиши

Ёввойи табиатда унинг озиқ-овқати асосан барглар, мевалар ва бошқа ўсимлик материалларидан иборат, аммо у гўшт, дон, илдиз сабзавотлари ва асирликда ҳашаротларни истеъмол қилиши маълум. Озиқ-овқат еганида ўтириб, оғзига озиғини олиб келиш учун олд панжалари ёрдамида истеъмол қилинади. Бу Муроидеа супер оиласидаги ягона тур бўлиб, унинг ошқозони юқори қисмларга ажратилган. Ошқозонда кавш қайтарувчи артиодактилларга хос бўлган кесилган конфигурацияга юзаки ўхшаш бешта анатомик алоҳида бўлим мавжуд. Катта ўлчами ва биомассаси туфайли Л. имхауси олдинги ичакда симбиотик микрофлорани сақлай оладиган ва целлюлозанинг ошқозон ферментациясидан метаболик фойда кўрадиган кам сонли муроид кемирувчилардан бири бўлиши мумкин[10].

Яшаш жойи

Елкали каламушнинг яшаш жойи деярли денгиз сатҳидан, Эфиопия ва Сомалида, одатда, Сомали, Эфиопия, Судан, Танзания, Уганда ва Кениянинг қуруқроқ, баланд тоғли ўрмонлари ва ўрмонзорларигача. Фотоалбом қолдиқлари Исроилдан шимолда топилган. Улар, кўпинча, тошлоқ жойларда ёки жарларнинг тепалари бўйлаб ичи бўш дарахт танаси ва тешикларида учрайди, шунингдек, жарликлар юзидаги қоялар орасида уялари ҳам топилган.

Кўпайтириш

Елкали каламуш ёлғиз эканлигига ишонишган, аммо ҳозир маълум бўлишича, бир оз ҳушмуомала бўлиб, бир хил ҳудудда бир нечта ҳайвонлар қамалган; улар бир-бирларини чириллатиб куёвчилик қиладилар. Шундай қилиб, улар эркак, аёл ва наслдан иборат оилавий гуруҳларни шакллантиришлари мумкин[11]. Болалари сони 1-3. Туғилганда ёшлар бироз сочли бўлиб, танадаги оқ белгилар ва қора чизиқлар 9 кундан кейин кўринади. 13-кунга келиб, кўзлар очилади. Сочлар етарлича узун бўлиб, 20-кунигача нимжон бўлиши мумкин. Янги туғилган чақалоқлар 23-кунда ҳаракатчан бўлиб, 40-кунда сутдан ажратилади[12].

Иқтибослари

  1. ↑ 1,0 1,1 Счлиттер, Д. (2016). "Лопҳиомйс имҳауси". ИУCН Ред Лист оф Тҳреатенед Спеcиэс 2016: э.Т12308А22368581. дои:10.2305/ИУCН.УК.2016-2.РЛТС.Т12308А22368581.эн. ҳттпс://www.иуcнредлист.орг/спеcиэс/12308/22368581. Қаралди: 12-ноябр 2021-йил. Манед каламуш]] Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; наме "иуcн статус 12 Новембер 2021" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент
  2. ↑ Wу. „Тҳис Рат Cоверс Ицелф Wитҳ Поисон Тҳат Cан Таке Оут ан Элепҳант“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (25-ноябр 2020-йил). Қаралди: 25-январ 2022-йил.
  3. ↑ Жонатҳан Кингдон, Давид Ҳапполд, Тҳомас Бутйнски, Мичаэл Ҳоффманн, Мередитҳ Ҳапполд, Жан Калина,, Маммалс оф Африcа
  4. ↑ „Фор Рац Тҳат Cоат Тҳемселвес Ин Поисон, Тҳесе Роденц Аре Сурприсинглй Cуддлй“ (инглизча). НПР.орг. Қаралди: 2-декабр 2020-йил.
  5. ↑ Wелш. „Гиант Рат Киллс Предаторс wитҳ Поисоноус Ҳаир“. ЛивеСcиэнcе (2011-йил 2-август). Қаралди: 2-август 2011-йил.
  6. ↑ „Африcан cрестед рат: Тҳе раббит-сизед родент wитҳ поисоноус фур“ (инглизча). ББC Сcиэнcе Фоcус Магазине. Қаралди: 2-декабр 2020-йил.
  7. ↑ Кингдон, Жонатҳан; Агwанда, Бернард; Киннаирд, Маргарет; О'Бриэн, Тимотҳй; Ҳолланд, Чристопҳер; Гҳейсенс, Тҳомас; Боулет-Аудет, Махиме; Воллратҳ, Фритз (22-феврал 2012-йил). „А поисоноус сурприсе ундер тҳе cоат оф тҳе Африcан cрестед рат“. Проcеэдингс оф тҳе Роял Соcиэтй Б: Биологиcал Сcиэнcес. 279-жилд, № 1729. 675–680-бет. дои:10.1098/рспб.2011.1169. ПМC 3248729. ПМИД 21813554.{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат ()
  8. ↑ Флоwер, Wиллиам Ҳенрй. Ан Интродуcтион то тҳе Студй оф Маммалс Ливинг анд Эхтинcт. А. анд C. Блаcк, 1891 — 460-бет. ИСБН 9781440058912. 
  9. ↑ Жонатҳан Кингдон, Давид Ҳапполд, Тҳомас Бутйнски, Мичаэл Ҳоффманн, Мередитҳ Ҳапполд, Жан Калина,, Маммалс оф Африcа
  10. ↑ Жонатҳан Кингдон, Давид Ҳапполд, Тҳомас Бутйнски, Мичаэл Ҳоффманн, Мередитҳ Ҳапполд, Жан Калина,, Маммалс оф Африcа
  11. ↑ „Тохиc Рац Ливе Соcиал Ливес“. Сcиэнcе Неwс. Қаралди: 23-январ 2021-йил.
  12. ↑ Жонатҳан Кингдон,, Тҳе Кингдон Фиэлд Гуиде то Африcан Маммалс

Умумий ва келтирилган ҳаволалари

  • Жанса, СА ва М. Wекслер. 2004 йил. Муроид кемирувчиларнинг филогенияси: ИРБП ген кетма-кетлиги билан белгиланадиган асосий насл ичидаги ва ўртасидаги муносабатлар. Молекуляр филогенетика ва эволюция, 31: 256-276.
  • Кингдон, Жонатан. Шарқий Африка сутемизувчилари . Чикаго: Чикаго университети матбуоти, 1974. 519-526.
  • Жонатан Кингдон, Бернард Агванда, Маргарет Киннаирд, Тимоти ЎБраен, Кристофер Ҳолланд, Том Гҳейсенс, Максим Боулет-Аудет ва Фритз Воллрат 2011. Африкалик каламуш Проc палтоси остида заҳарли ажабланиб . Р. Соc. Б [1] (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-03-04 санасида архивланган) 
  • Жонатан Кингдон, Девид Хапполд, Томас Бутински, Майкл Хофман, Мередит Хапполд, Ян Калина, Африка сутемизувчилари, жилд. 1-6
  • Жонатан Кингдон, Африка сутемизувчилари учун Кингдон дала қўлланмаси
  • Маълумотлар базасига кириш ушбу турнинг нима учун энг кам ташвишли эканлигини қисқача асослашни ўз ичига олади

Ташқи ҳаволалари

Викиомборда „Манед каламуш“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.

Андоза:Муридаэ 

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Maned_kalamush" dan olindi