Marc-Antoine Parseval
Марк-Антуан Парсевал (Марc-Антоине Парсевал дес Чêнес) (1755-йил 27-апрел – 1836-йил 16-август) франсуз математиги бўлиб, Фуре алмаштиришининг унитарлигини олдиндан баён қилган Парсевал теоремаси билан машҳурдир.
| Марc-Антоине Парсевал дес Чêнес | |
|---|---|
| Таваллуди |
27-апрел 1755-йил Росиèрес-аух-Салинес, Франcе |
| Вафоти |
16-август 1836-йил (81 ёшда) |
| Соҳаси | Математика |
| Машҳур ишлари | Парсевал айнияти |
У Франсиянинг Росиèрес-аух-Салинес шаҳрида аристократ франсуз оиласида туғилган ва 1795-йилда Урсуле Гуэриллотга уйланган, аммо кўп ўтмай ажрашган. Франсуз инқилобига қарши бўлган монархист, 1792-йилда қамоққа олинган. Парсевал кейинчалик Наполеон ҳукуматини танқид қилган шеърлар нашр этгани учун мамлакатдан қочиб кетган.
Кейинчалик, у 1796-йилдан 1828-йилгача беш марта Франсия Фанлар академиясига номзод қилиб кўрсатилган, аммо ҳеч қачон сайланмаган. Унинг математик нашрлари бешта мақола бўлиб, улар 1806-йилда Мéмоирес прéсентéс à л'Институт дес Сcиэнcес, Леттрес эт Арц, пар диверс саванц, эт лус данс сес ассемблéэс. Сcиэнcес матҳéматиқуэс эт пҳйсиқуэс. (Саванц éтрангерс.) сифатида нашр этилган. Бу мемуар қуйидаги олдинги монографияларни ўз ичига олган
- "Мéмоире сур ла рéсолутион дес éқуатионс аух диффéренcес партиэллес линéаирес ду сеcонд ордре, " (5 Май 1798).
- "Мéмоире сур лес сéриэс эт сур л'интéгратион cомплèте д'уне éқуатион аух диффéренcес партиэллес линéаирес ду сеcонд ордре, à cоэффиcиэнц cонстанц, " (5 Април 1799).
- "Интéгратион гéнéрале эт cомплèте дес éқуатионс де ла пропагатион ду сон, л'аир éтант cонсидéрé авеc сес троис дименсионс, " (5 Жулй 1801).
- "Интéгратион гéнéрале эт cомплèте де деух éқуатионс импортантес данс ла мécаниқуэ дес флуидес, " (16 Аугуст 1803).
- "Мéтҳоде гéнéрале поур соммер, пар ле моен дес интéгралес дéфиниэс, ла суите доннéэ пар ле тҳéорèме де М. Лагранге, ау моен де лақуэлле ил троуве уне валеур қуи сатисфаит à уне éқуатион алгéбриқуэ оу трансcенданте, " (7 Май 1804).
Иккинчи, 1799-йилда чоп этилган мемуарда у теоремани исбоциз келтирган (бу ўз-ўзидан равшан деб даъво қилган) ва бу теорема ҳозир унинг номи билан аталади. У 1801-йилги мемуарда теоремани янада кенгайтиради ва ундан турли хил дифференциал тенгламаларни ечишда фойдаланади. Теорема биринчи марта 1800-йилда Сйлвестре Франçоис Лаcроих томонидан Траитé дес диффéренcес эт дес сéриэс нинг бир қисми (саҳифа: 377) сифатида нашр этилган.
Шунингдек, математик таҳлилда Парсевал айнияти Фуре қаторларининг йиғилиши ҳақидаги фундаментал фактдир. Геометрик нуқтаи назардан, скаляр кўпайтма киритилган фазоларда Пифагор теоремасининг умумлашмасидир.
Яна қаранг
- Парсевал айнияти
- Парсевал теоремаси
Манбалар
- О'Cоннор, Жоҳн Ж.; Роберцон, Эдмунд Ф., „Марc-Антоине Парсевал“, МаcТутор Ҳисторй оф Матҳематиcс арчиве, Ст Андреwс университети.
- Ҳуберт Кеннедй. „Эигҳт Матҳематиcал Биограпҳиэс“. Сан Франcисcо: Перемпторй Публиcатионс (2002). 6-сентабр 2008-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-ноябр 2009-йил.