Ziyosfera

Margaret Hamilton

Маргарет Ҳеафиэлд Ҳамилтон (талаффузи: Маргарет Хейфилд Ҳамилтон; 1936-йил 17-август, Паоли, Индиана, АҚШ) — америкалик компютер олими, тизим муҳандиси ва бизнес эгаси. У Массачусец Технология Институти (МИТ) қошидаги ўлчов тизимлари лабораториясининг дастурий таъминотни ишлаб чиқиш бўлими бошлиғи эди. Бўлим НАСАнинг Аполлон космик дастури учун бортда дастурий таъминотни ишлаб чиқди. У 1976-йилда Ҳигҳер Ордер Софтwаре компаниясига, 1986-йилда Кембрижда, Массачусец штатида Ҳамилтон Течнологиэс, Инc.га асос солган.

Ҳамилтон олтмишта лойиҳа ва олтита асосий дастур бўйича 130 дан ортиқ илмий мақолалар ва ҳисоботларни нашр этган. У „дастурий таъминотни ишлаб чиқиш“ атамаси билан боғлиқ бўлган мутахассислардан биридир.

2016-йил 22-ноябрда Хемилтон НАСАнинг Ой дастури учун бортли дастурий таъминотни ишлаб чиқишга олиб борган фаолияти учун Барак Обамадан Президентнинг Озодлик медалини олди.

Дастлабки йиллар

Маргарет Хейфилд 1936-йил 17-августда Индиана штатининг Паоли шаҳрида Кеннет ва Рут Эстер Хейфилд оиласида туғилган. 1954-йилда Ханкок ўрта мактабини тугатгандан сўнг у Мичиган университетида математика бўйича таҳсил олди. 1958-йилда у Эарлҳам коллежида математика ва фалсафа (мутахассислик бўлмаган) бўйича бакалавр даражасини олди.

Ўқишни тамомлагандан сўнг, Маргарет қисқа вақт давомида ўрта мактабда математика ва франсуз тилидан дарс берди, Гарвард университетида бакалавр даражасида ишлаган эри оиласини боқди. Кейин у Брандейс университетида абстракт математика бўйича аспирантурани тамомлаш учун Бостонга кўчиб ўтди. Ҳамилтон Эрлхем коллежининг математика бўлими бошлиғи Флоренс Лонгнинг ёрдами билан мавҳум математика бўйича профессор бўлганини таъкидлайди[1]. Бошқа илҳомлар қаторида, ҳозир технология оламидан ташқарида, у файласуф ва шоир бўлган отаси ҳамда мактаб директори ва Квакер вазири бўлган бобоси фалсафа бўйича илмий даражага эга бўлишда таъсирли бўлган деб ҳисоблайди[2].

Карера

1959-йилнинг ёзида Ҳамилтон Эдвард Лоренз учун МИТ метеорология бўлимида ишлай бошлади[3] У Марвин Минскининг МАC лойиҳасида ЛГП-30 ва ПДП-1 компютерлари учун об-ҳаво прогнози дастурларини ишлаб чиқишда иштирок этган[4][5][6].. У Лорентзнинг хаос назарияси бўйича ишига ҳисса қўшган. Ўша пайтда компютер фанлари ва дастурий таъминотни ишлаб чиқиш ҳали йўлга қўйилмаган ва дастурчилар иш жойида ўзларининг амалий тажрибаларидан ўрганганлар[7]. 1961-йил ёзида у бошқа лойиҳага ўтди, ўрнига Эллен Феттер[эн]ни ёллади ва тайёрлади[3].

САГЕ лойиҳаси

1961-йилдан 1963-йилгача Ҳамилтон Линколн лабораториясининг САГЕ (Ярим автоматик ер муҳити) лойиҳасида ишлаган[5], бу ерда у АН/ФСҚ-7 (ХД-1) прототипини қидириш учун дастурий таъминот яратган дастурчилардан бири бўлган. У, шунингдек , Кембриж тадқиқот лабораторияларида ҳаво кучларининг сунъий йўлдошларини кузатиш лойиҳаси учун дастурий таъминот ёзган[5] САГЕ лойиҳаси МИТ томонидан об-ҳаво тизимларини башорат қилиш ва симуляторлар ёрдамида уларнинг ҳаракатини кузатиш учун компютер тизимини яратиш учун бошланган Wҳирлwинд лойиҳасининг давоми эди. САГЕ тез орада Совуқ уруш даврида мумкин бўлган Совет ҳужумига қарши ҳаво мудофаасида ҳарбий фойдаланиш учун ишлаб чиқилган. „Ушбу ташкилотга келганингизда, одатда сизга бошланғич сифатида ҳеч ким тушуна олмаган ёки ишлай олмаган ушбу дастур берилади; ва мен билан ҳам худди шундай эди. Буни дастурлаш қийин иш бўлиб чиқди ва дастур кодини ким ёзган бўлса, у юнон ва лотин тилларида шарҳ қолдиришдан завқ олди. Ва шунинг учун улар мени ушбу дастурга қўйишди, лекин мен уни барибир ишга тушираман. Дастур ҳатто лотин ва юнон тилларида жавобларни чоп этди. Мен буни биринчи бўлиб ишга солганман“ деган эди у. Айнан Ҳамилтоннинг ушбу лойиҳадаги саъй-ҳаракатлари уни НАСАнинг Аполлон дастури учун дастурий таъминотни ишлаб чиқарувчи этакчисига номзод қилиб кўрсатди[8]..

Драпер лабораторияси

Хемилтон ва унинг МИТдаги жамоаси Аполлон 11 миссияси учун яратилган коднинг босма нусхалари ёнида (1969-йил)[9]
Ҳамилтон Аполлон миссияси учун бош парвоз дастури муҳандиси сифатида ишламоқда[10]

Кейин Ҳамилтон Аполлон дастурида ишлаган МИТдаги Драпер Лаб жамоасига қўшилди. Охир-оқибат, у Аполлон космик кемаси ва Скйлаб орбитал станцияси учун дастурий таъминотни ишлаб чиқиш билан шуғулланадиган гуруҳга раҳбарлик қилди[11]. Ҳамилтон жамоаси парвоз дастури учун мас’ул эди[12], унга Аполлон қўмондон модули, Ойга қўнувчи ва Скйлаб учун бир нечта энг яхши олимлар томонидан ишлаб чиқилган алгоритмлар киради[7][7][13]. Унинг жамоасининг яна бир қисми тизим дастурини ишлаб чиқди. У Гамилтон ишлаб чиққан қайта ишга тушириш ва „Индикация интерфейси процедуралари“ (шунингдек, „Устувор кўрсаткичлар“ деб номланувчи) каби хатоларни аниқлаш ва тузатиш дастурларини ўз ичига олади[14]. У компютер фанлари курслари камдан-кам бўлган ва дастурий таъминот муҳандислиги курслари ҳали мавжуд бўлмаган бир пайтда амалий тажриба орттириш учун ишлаган[7] Ҳамилтон дастурий таъминотни ишлаб чиқиш бўлими бошлиғи сифатида ҳам ишлаган[15]..

Унинг тажриба соҳаларига тизимлар архитектураси ва дастурий таъминотни ишлаб чиқиш, бизнес-жараёнларни моделлаштириш ва корпоратив даражадаги бизнес-жараёнларни моделлаштириш, ривожланиш парадигмаси, расмий тизимларни моделлаштириш тиллари, тизимни моделлаштириш ва ишлаб чиқиш учун тизимга йўналтирилган обектлар, автоматлаштирилган ҳаёт айланиши муҳити ва кодни қайта ишлатиш ставкалари, иловалар доменини таҳлил қилиш, ўрнатилган тил воситалари билан алгоритм тўғрилиги, ишончли тизимлар очиқ архитектура техникаси, тўлиқ ҳаёт айланишини автоматлаштириш, сифатни таъминлаш усуллари, узлуксиз интеграция, хатоларни аниқлаш ва тузатиш усуллари, фойдаланувчи интерфейслари, операцион тизимлар, якуний то-энд синовлари, ҳаёт айланишини бошқариш техникаси дастурий таъминот сифатини ошириш усуллари киради.[7][9]

Аполлон 11

Аполлон 11 дастурининг муҳим дақиқаларидан бирида борт компютерининг парвоз дастури ойга қўнишни тўхтатиб қўйишнинг олдини олди. Ой модули ой юзасига етиб боришидан уч дақиқа олдин бир нечта сигнал сигналлари чалинди. Ой модулининг радарига этказиб берилган қувватнинг нотўғри фазаси туфайли компютер узилишлар билан ҳаддан ташқари юкланган[16] Дастур сигналлари „ижроия тизимининг тўлиб кетиши“ ни кўрсатди, яъни асосий компютер реал вақтда барча вазифаларни бажара олмади ва баъзиларини кейинга қолдирди[17].. Ж Ланинг томонидан ишлаб чиқилган асинхрон ижро модули[16][18] Гамилтон жамоаси томонидан асинхрон парвоз дастурини ишлаб чиқиш учун ишлатилган:

Парвоз дастурий та'минотининг тизимли қисмидаги хатоларни аниқлаш ва тиклаш усуллари орқали "хавфсиз жой" қайта ишга тушириш ёндашувидан тизимни суратга олиш ва орқага қайтариш техникасига қадар тизимли "ўлдириш ва қайта ҳисоблаш" ёндашувини ўз ичига олган. Хулқ-атвор биз дастурий та'минотда ҳар бир жараён учун белгилаган ноёб устуворликларга боғлиқ эди - бу барча ҳодисалар бошқа ҳодисаларга нисбатан тўғри вақтда ва тўғри тартибда содир бўлишини та'минлади.

Ҳамилтоннинг устувор сигналлари астронавтларни фавқулодда вазият юзага келганлиги ҳақида огоҳлантириш учун оддий дисплейларини тўхтатиб, „космонавтларга қўниш ёки қўнмасликни танлаш имкониятини берди“[19]. НАСА миссиясини бошқариш муҳандиси Жек Гарман астронавтлар устувор дисплейларда кўрган хатоларнинг маъносини тушуниб, бақирди: „Келинглар, келинглар!“. Ва улар қўнишни давом эттирдилар[20]. Хемилтонни НАСА космик қонуни мукофотига номзод қилиб кўрсатган катта технолог Пол Куртаулд унинг ишини „ўта ишончли дастурий таъминот дизайнининг асоси“ деб атади.

1976-йилда Ҳамилтон ва унинг ҳамкори МИТдаги тажрибаларига таянган ҳолда хатоларнинг олдини олиш ва дастурий таъминотнинг хатоларга чидамлилиги ҳақидаги ғояларни янада ривожлантириш учун Ҳигҳер Ордер Софтwаре (ҲОС)[21] номли компанияга асос солди[22]. Улар УСЕ дастурий маҳсулотини яратдилар. МИТда ишлаб чиқилган ҲОС методологиясига асосланган ИТ[23][24]. У кўплаб давлат лойиҳаларида муваффақиятли қўлланган[25][26]. Эътиборга молик лойиҳалардан бири ИДЕФнинг автоматлаштирилган версияси бўлган C-ИДЕФ ни расмийлаштириш ва амалга ошириш бўлди, бу АҚШ Ҳарбий-ҳаво кучлари томонидан Интеграциялашган компютер қувватли ишлаб чиқариш (ИCАМ) лойиҳасида ишлаб чиқилган моделлаштириш тилидир[27].

Компютер (аниқроғи ундаги дастурий та'минот) ундан керак бўлгандан кўра кўпроқ вазифаларни бажариш сўралаётганини тушунадиган даражада ақлли эди. Кейин у огоҳлантириш юборди, я'ни "Мен ҳозир бажаришим керак бўлгандан кўра кўпроқ вазифалар билан тўлиб-тошганман ва фақат энг муҳим вазифаларни қолдираман"; я'ни қўниш учун зарур бўлган вазифалар... Аслида, компютер хатоларни тан олишдан кўра кўпроқ нарсани қилиш учун дастурлаштирилган. Дастурий та'минотда тиклаш процедураларининг тўлиқ тўплами жалб қилинган. Бундай ҳолда дастурий та'минот пастроқ устувор вазифаларни олиб ташлади ва муҳимроқ вазифаларни тиклади... Агар компютер бу муаммони тан олмаганида ва тиклаш чораларини кўрмаганида, Аполлон 11 ойга муваффақиятли қўнган бўлишига шубҳа қиламан.

Ўз компаниялари

Ҳамилтон 1984-йилгача ҲОС бош директори бўлган ва 1985-йилда компанияни тарк этган. 1986-йил март ойида у Массачусец штатининг Кембриж шаҳрида Ҳамилтон Течнологиэс компаниясига асос солган. Компания УСЛ тили ва у билан боғлиқ автоматлаштирилган муҳит — 001 Тоол Суите атрофида тизим дизайни ва дастурий таъминотни ишлаб чиқиш учун „Ҳақиқатдан олдин дизайн“ парадигмаси асосида қурилган.

Мероси

НАСА учун расмий сурат, 1989-йил

Ҳамилтон, Энтони Оттингер ва Барри Бом „дастурий таъминот муҳандислиги“ интизомини яратганлар[28][29]. Ҳамилтонга кўра:

МИТда у бошқа муҳандислик фанларида бўлгани каби ўзининг дастурий та'минотига ҳам "қонунийлик" беришни хоҳлади, шунда дастурий та'минот ҳам, уни ишлаб чиқувчилар ҳам ўзларига муносиб бўлган кредитни олишади. Натижада, у бошқа ишланма турларидан фарқлаш учун "дастурий та'минотни ишлаб чиқиш" атамасини киритди.

Гамилтон „дастурий таъминот муҳандислиги“ атамасини Аполлоннинг дастлабки дастурлари даврида қўллашни бошлаганида,[30][31] бошқа ривожланиш турлари билан солиштирганда, дастурий таъминот муҳандислиги жиддий қабул қилинмади[32] ва фан ҳисобланмади. Вақт ўтиши билан „дастурий таъминотни ишлаб чиқиш“ атамаси бошқа техник фанлар каби ҳурматга сазовор бўлди[28][33]. ИЭЭЭ Софтwаре журналининг 2018-йил сентябр-октябр сонида дастурий таъминот ишлаб чиқилишининг 50 йиллиги нишонланди[34]. Ҳамилтон „хатолар“, улар дастурий таъминотни ишлаб чиқишга қандай таъсир қилгани ва тизимдаги аксарият „хатолар“ нинг олдини олиш учун УСЛ дан қандай фойдаланиш мумкинлиги ҳақида гапиради. „ Wиред“ журналида Роберт Макмиллан таъкидлаганидек, „МИТда Ҳамилтон ҳамкасблари билан биргаликда дунёдаги биринчи портатив компютер кодини ёзиш орқали дастурлаш асосларини ўрнатишга ёрдам берди“[35]. Карен Теган Падид Wиред нашрида шундай деб ёзган эди: „У яна бир дастурлаш кашшофи, CОБОЛ тилини яратувчиси Грейс Хоппер билан бирга аёлларни дастурий таъминотнинг техник соҳасида муваффақиятга эришишда катта хизматлари бор“[36][37].

Мен бу атамани биринчи марта киритганимда ҳеч бўлмаганда бизнинг дунёмизда бу ҳақда ҳеч ким эшитмаган эди. Одамлар менинг радикал ғояларим ҳақида гапириб мени масхара қилишни яхши кўришарди. Техник йиғилишда энг ҳурматли "аппарат" гурусларидан бири мен билан ҳамфикр бўлганини тушунтирган кунни унутмайман, чунки у дастурий та'минотни яратиш жараёни ҳам, худди аппаратда бўлгани каби, муҳандислик интизоми сифатида ҳам кўриб чиқилиши керак деган эди.

Гамилтон „дастурий таъминот муҳандислиги“ атамасини Аполлоннинг дастлабки дастурлари даврида қўллашни бошлаганида,[38] бошқа ривожланиш турлари билан солиштирганда, дастурий таъминот муҳандислиги жиддий қабул қилинмади[32] ва фан ҳисобланмади. Вақт ўтиши билан „дастурий таъминотни ишлаб чиқиш“ атамаси бошқа техник фанлар каби ҳурматга сазовор бўлди[28][33] ИЭЭЭ Софтwаре журналининг 2018-йил сентябр-октябр сонида дастурий таъминот ишлаб чиқилишининг 50 йиллиги нишонланд[34] Ҳамилтон „хатолар“, улар дастурий таъминотни ишлаб чиқишга қандай таъсир қилгани ва тизимдаги аксарият „хатолар“ нинг олдини олиш учун УСЛ дан қандай фойдаланиш мумкинлиги ҳақида гапиради. „ Wиред“ журналида Роберт Макмиллан таъкидлаганидек, „МИТда Ҳамилтон ҳамкасблари билан биргаликда дунёдаги биринчи портатив компютер кодини ёзиш орқали дастурлаш асосларини ўрнатишга ёрдам берди“[35] Карен Теган Падид Wиред нашрида шундай деб ёзган эди: „У яна бир дастурлаш кашшофи, CОБОЛ тилини яратувчиси Грейс Хоппер билан бирга аёлларни дастурий таъминотнинг техник соҳасида муваффақиятга эришишда катта хизматлари бор“[36][37]

Мукофотлар

Барак Обама Ҳамилтонни Президентнинг Озодлик медали билан тақдирлади. 2016-йил
Ҳамилтонга фахрий доктор унвонини бериш. 2018-йил
  • 1986-йилда Ҳамилтон компютер фанларидаги аёллар ассоциациясидан Ада Лавлейс мукофотини олди[39][40].....
  • 2003-йилда у НАСА Коинотнинг мукаммаллиги мукофотини олди. Мукофот 37 200 доллардан иборат бўлиб, бу НАСА тарихидаги энг катта маблағдир[41].
  • 2009-йилда у Эарлҳам коллежининг энг яхши битирувчилари мукофотига сазовор бўлди[39]
  • 2016-йилда у Барак Обамадан АҚШнинг энг юқори фуқаролик мукофоти бўлган Президентнинг Озодлик медалини олди[42][43][44]..
  • 2017-йил 28-апрелда у компютер ғоялари дунёни ўзгартирган таниқли эркаклар ва аёлларни тақдирлайдиган Компютер тарихи музейи мукофотини олди[15][45].
  • 2017-йилда Ҳамилтон, Мей Жемисон, Саллй Риде ва Ненси Романнинг фигуралари акс этган НАСА аёллари ЛЕГО тўплами сотувга чиқди[46].
  • 2018-йилда у Каталония Политехника Университетининг фахрий доктори унвонига сазовор бўлди[47].

Шахсий ҳаёти

Маргарет эри Жамес Кокс Ҳамилтон билан Эрлхем коллежида ўқиётганда танишган. Улар 1950-йилларнинг охирида Ҳамилтон бакалавр даражасини олганидан кейин турмуш қуришди. Уларнинг Лорен исмли қизи бор эди. Эр-хотин ажрашган[48].

Нашрлар

  • М. Ҳамилтон (1994), „Ҳақиқатдан олдин ички ривожланиш“, муқова ҳикояси, Махсус таҳририят қўшимчаси, 8ЭС-24ЭС. Электрон дизайн, апрел. 1994-йил.
  • М. Ҳамилтон (1994), „001: А Фулл Лифе Cйcле Сйстемс Энгинеэринг анд Софтwаре Девелопмент Энвиронмент“, муқова ҳикояси, Махсус таҳририят қўшимчаси, 22ЭС-30ЭС. Электрон дизайн июн. 1994-йил.
  • М. Ҳамилтон, Ҳаcклер, WР. (2004), Деэплй Интегратед Гуиданcе Навигатион Унит (ДИ-ГНУ) Cоммон Софтwаре Арчитеcтуре Принcиплес (қайта кўриб чиқилган 29-04-декабр), ДАААЭ30-02-Д-1020 ва ДААБ07-98-Д-Ҳ502/0180, Арсенал, Пиcатиннй, 2003-2004-йиллар.
  • М. Ҳамилтон ва WР Ҳаcклер (2007), " Профектив тизимлар муҳандислиги учун универсал тизимлар тили ", Проc. 5-Анн. Конф. Тизимлар Энг. Рес. (CСЕР), Стивенс Технология Институти, март. 2007-йил, № 36 қоғоз.
  • М. Ҳамилтон ва WР Ҳаcклер (2007), " СйсМЛ учун расмий универсал тизимлар семантикаси ", 17 йиллик халқаро симпозиум, ИНCОСЕ 2007, Сан-Диэго, CА, июн. 2007-йил.
  • М. Ҳамилтон ва WР Ҳаcклер (2008), " Умумжаҳон тизимлар тили: Аполлондан олинган сабоқлар ", ИЭЭЭ Cомпутер, Деc. 2008-йил.

Манбалар

  1. ↑ „Тҳе Wоман Wҳо Таугҳт Ме – Маргарет Ҳамилтон МАКЕРС Момент“ (эн). МАКЕРС. 2019-йил 25-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 6-май.
  2. ↑ „Маргарет Ҳамилтон: Тҳе Унтолд Сторй оф тҳе Wоман Wҳо Тоок Ус то тҳе Моон“ (эн). Футурисм (2016-йил 20-июл). 2016-йил 20-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 31-июл.
  3. ↑ 3,0 3,1 Сокол, Жошуа „Тҳе Ҳидден Ҳероинес оф Чаос“ (эн). Қуанта Магазине (2019-йил 20-май). 2019-йил 20-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 25-май.
  4. ↑ Лоренз, Эдwард „Тҳе Статистиcал Предиcтион оф Солутионс“ (эн). Тҳе Метеорологиcал Соcиэтй оф Жапан (1962-йил 1-март).
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Wайне, Тиффанй К.. Америcан Wомен оф Сcиэнcе Синcе 1900. АБC-CЛИО, 2011 — 480—482-бет. ИСБН 978-1-59884-158-9. 
  6. ↑ Левй, Стевен. Ҳаcкерс: Ҳероэс оф тҳе Cомпутер Револутион. Доубледай, 1984 — Чаптер 5:Тҳе Миднигҳт Cомпутер Wиринг Соcиэтй-бет. ИСБН 0-385-19195-2. 
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 „Абоут Маргарет Ҳамилтон“ (эн). клабс.орг. 2010-йил 6-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 25-май.
  8. ↑ Течниcал Инноватион ин Америcан Ҳисторй: Ан Энcйcлопедиа оф Сcиэнcе анд Течнологй. АБC-CЛИО, 2019 — 62-бет. ИСБН 978-1-61069-094-2. 
  9. ↑ 9,0 9,1 Wеинстоcк, Маиа „Сcене ат МИТ: Маргарет Ҳамилтон'с Аполло cоде“ (эн). МИТ Неwс (2016-йил 17-август). 2016-йил 18-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 17-август.
  10. ↑ Райл, А.Ж.С. НАСА Энгинеэрс анд Сcиэнтисц-Трансформинг Дреамс Инто Реалитй (эн). 50тҳ Магазине. НАСА (2006-йил 16-октябр).
  11. ↑ „Абоут Маргарет Ҳамилтон“ (эн). НАСА Оффиcе оф Логиc Десигн. 2017-йил 27-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 9-апрел.
  12. ↑ „НАСА – НАСА Энгинеэрс анд Сcиэнтисц-Трансформинг Дреамс Инто Реалитй“ (эн). наса.гов. 2010-йил 29-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 29-июл.
  13. ↑ Ҳоаг, Давид „Тҳе Ҳисторй оф Аполло Он-боард Гуиданcе, Навигатион, анд Cонтрол“ (эн). Чарлес Старк Драпер Лабораторй (1976-йил 1-сентябр). 2016-йил 5-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 10-сентябр.
  14. ↑ Греэн, Алан „Кейбоард анд Дисплай Програм анд Оператион (паге 29)“ (эн). Чарлес Старк Драпер Лабораторй (1967-йил 1-июн). 2016-йил 17-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 10-сентябр.
  15. ↑ 15,0 15,1 „Маргарет Ҳамилтон 2017 Феллоw“ (эн). Cомпутер Ҳисторй Мусеум. 2017-йил 29-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 26-июн.
  16. ↑ 16,0 16,1 Эйлес, Дон „Талес фром тҳе Лунар Модуле Гуиданcе Cомпутер“ (эн). Дон Эйлес Ҳоме Паге. 2016-йил 20-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 22-июл.
  17. ↑ Cоллинс, Мичаэл; Бузз Алдрин „А Еллоw Cаутион Лигҳт“, . Аполло Эхпедитионс то тҳе Моон. Wашингтон, Д.C.: НАСА.  Чаптер 11.4.
  18. ↑ Минделл, Давид А.. Дигитал Аполло. МИТ Пресс, 2011 — 149-бет. 
  19. ↑ Ҳамилтон, Маргарет „Реcаллинг тҳе 'Гиант Леап'“ (эн). МИТ Неwс (2009-йил 17-июл). 2016-йил 15-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 8-сентябр.
  20. ↑ Лиcклй, Дан „Реcаллинг тҳе 'Гиант Леап'“ (эн). МИТ Неwс (2009-йил 17-июл). 2016-йил 15-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 8-сентябр.
  21. ↑ Роберц, Эдwард Б.. Энтрепренеурс ин Ҳигҳ Течнологй: Лессонс фром МИТ анд Беёнд. Охфорд Университй Пресс, 1991 — 41-бет. ИСБН 9780199762903. 
  22. ↑ „АГC Биограпҳй – Маргарет Ҳамилтон“ (эн). аутҳорс.либрарй.cалтеч.эду. Тҳе Дибнер Институте фор тҳе Ҳисторй оф Сcиэнcе анд Течнологй (2002-йил 9-май). 2011-йил 25-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 26-июл.
  23. ↑ М. Ҳамилтон, С. Зелдин (1976) „Ҳигҳер ордер софтwаре—А метҳодологй фор дефининг софтwаре“ ИЭЭЭ Трансаcтионс он Софтwаре Энгинеэринг, вол. СЕ-2, но. 1, Мар. 1976.
  24. ↑ Роwена Барретт. Манагемент, Лабоур Проcесс анд Софтwаре Девелопмент: Реалитй Битес. Роутледге, 2004 — 42-бет. ИСБН 978-1-134-36117-5. 
  25. ↑ М. Ҳамилтон; С. Зелдин. Ҳигҳер ордер софтwаре течниқуэс апплиэд то а спаcе шуттле прототйпе програм ин Леcтуре Нотес ин Cомпутер Сcиэнcе, вол. 19, Г. Гоос анд Ж. Ҳартманис, Эд. Неw Ёрк: Спрингер-Верлаг, пп. 17–31, пресентед ат Програм Сймп. Проc., Cоллоқуэ сур ла Программатион, Парис, Франcе, Април 9–11, 1974. 
  26. ↑ Cоҳен, Б.. Тҳе Спеcифиcатион оф Cомплех Сйстемс. Аддисон-Wеслей, 1986. ИСБН 0-201-14400-Х. 
  27. ↑ Паул, Лоис. Федерал Усер Офферс Фреэ CАД/CАМ Софтwаре (эн). — 1982. — П. 9.
  28. ↑ 28,0 28,1 28,2 2018 Интернатионал Cонференcе он Софтwаре Энгинеэринг cелебратинг иц 40тҳ анниверсарй, анд 50 еарс оф Софтwаре энгинеэринг. „ИCСЕ 2018 – Пленарй Сессионс – Маргарет Ҳамилтон“ (эн). 2018-йил 3-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 9-июн.
  29. ↑ Софтwаре Магазине. „Wҳат то Кноw Абоут тҳе Сcиэнтист wҳо Инвентед тҳе Терм "Софтwаре Энгинеэринг"“ (эн). 2018-йил 24-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 12-феврал.
  30. ↑ Райл, А.Ж.С. „НАСА Энгинеэрс анд Сcиэнтисц-Трансформинг Дреамс Инто Реалитй“ (эн). 50тҳ Магазине. НАСА (2008-йил 16-октябр). 2014-йил 23-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 27-декабр.
  31. ↑ „Тҳе НАСА Ҳеритаге Оф Cреативитй“ (эн). 2016-йил 29-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 13-июл.
  32. ↑ 32,0 32,1 „Макерс:Маргарет Ҳамилтон Видеос“ (эн). Макерс.cом. 2017-йил 5-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 5-сентябр.
  33. ↑ 33,0 33,1 Верне „Маргарет Ҳамилтон, тҳе Энгинеэр Wҳо Тоок тҳе Аполло то тҳе Моон“ (эн). Медиум (2014-йил 25-декабр). 2016-йил 13-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 29-апрел.
  34. ↑ 34,0 34,1 ИЭЭЭ Софтwаре. „50тҳ Анниверсарй оф Софтwаре Энгинеэринг“ (эн). 2019-йил 12-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 12-феврал.
  35. ↑ 35,0 35,1 МcМиллан, Роберт. „Ҳер cоде гот ҳуманс он тҳе моон – анд инвентед софтwаре ицелф“ (эн). Wиред (2015-йил 13-октябр). 2015-йил 23-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 29-сентябр.
  36. ↑ 36,0 36,1 „Софтwаре — анд а Wоман — ат тҳе Ҳеарт оф Лунар Триумпҳ“ (эн). WИРЕД. 2016-йил 5-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 29-апрел.
  37. ↑ 37,0 37,1 Луке Кингма. „Тҳе Wомен Wҳо Пут Мен он тҳе Моон“ (эн). Футурисм. 2016-йил 23-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 20-июл.
  38. ↑ „Тҳе НАСА Ҳеритаге Оф Cреативитй“ (эн). 2016-йил 29-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 13-июл.
  39. ↑ 39,0 39,1 „2009 Оуцтандинг Алумни анд Дистингуишед Сервиcе Аwардс“ (эн). Эарлҳам Cоллеге. 2015-йил 18-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 15-декабр.
  40. ↑ „Ада Ловелаcе Аwардс“ (эн). Ассоcиатион фор Wомен ин Cомпутинг. Ассоcиатион фор Wомен ин Cомпутинг. 2016-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 17-сентябр.
  41. ↑ НАСА Администратор Сеан ЎКеэфе ҳас cомментед сайинг: „Тҳе cонcепц ше анд ҳер теам cреатед беcаме тҳе буилдинг блоcкс фор модерн софтwаре энгинеэринг. Итъс ан ҳонор то реcогнизе Мс. Ҳамилтон фор ҳер эхтраординарй cонтрибутионс то НАСА.“
  42. ↑ „Пресидент Обама Намес Реcипиэнц оф тҳе Пресидентиал Медал оф Фреэдом“ (эн). wҳитеҳоусе.гов (2016-йил 16-ноябр). 2016-йил 22-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 7-июн.
  43. ↑ „Ҳоноур фор софтwаре wритер он Аполло моон миссион“ (эн). ББC Неwс (2016-йил 23-ноябр). 2016-йил 24-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 23-ноябр.
  44. ↑ „Wҳите Ҳоусе ҳонорс тwо оф теч'с фемале пионеэрс“ (эн). CБС Неwс. 2017-йил 27-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 7-июн.
  45. ↑ „Тҳе 2017 Феллоw Аwард Аccептанcе Спеэч“ (эн). Cомпутер Ҳисторй Мусеум. 2020-йил 10-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 31-июл.
  46. ↑ Сcиэнcе. „Wомен оф НАСА Лего той сет ноw он сале фор $24.99“ (эн). Бусинесс Инсидер (2017-йил 22-июн). 2017-йил 1-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 1-ноябр.
  47. ↑ „Инвеституре оф сcиэнтист Маргарет Ҳамилтон ас ан ҳонорарй доcтор оф тҳе УПC“ (эн). Университат Политècниcа де Cаталуня (2018-йил 18-октябр). 2019-йил 26-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 25-январ.
  48. ↑ Стиcкголд, Эмма. „Жамес Cох Ҳамилтон, ат 77; лаwер wас қуиэт wарриор фор Фирст Амендмент“ (эн). Бостон Глобе (2014-йил 31-август). 2014-йил 16-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 15-декабр.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Margaret_Hamilton" dan olindi