Ziyosfera

Marina Raskova

Марина Михайловна Раскова (Руссиан; неэ Малинина ; 1912-йил 28-март — 1943-йил 4-январ) Совет Иттифоқида профессионал аэронавигатор дипломига эга бўлган биринчи аёл эди. Раскова опера қўшиқчиси бўлишни орзу қилган ёш аёлдан ҳарбий инструктордан Совет Иттифоқининг биринчи навигатор аёли номини олигунга қадар йўл босиб ўтди. У кўплаб рекордлар ва рекорд даражадаги парвозларнинг амалга оширган ва 587-бомбардимончи авиация полкининг асосчиси ва қўмондони бўлиб, унинг шарафига 125-чи ММ Раскова Борисов гвардияси шўнғин бомбардимончи полки деб ўзгартирилган. Раскова ҳарбий хизматда бўлган 800 000 дан ортиқ аёллардан бири эди, учта аёл ҳаво полкларини ташкил этди, улардан бири Иккинчи Жаҳон урушида 30 000[1]дан ортиқ парвозларни амалга оширди ва камида 30 та аёл Совет Иттифоқи Қаҳрамони унвонини олди[2].

Марина Малинина ўрта синф оиласида туғилган. Унинг отаси опера қўшиқчиси ва мусиқа ўқитувчиси Михаил Малинин (Михаил Дмитриевич Малинин) онаси Анна Любатович ўқитувчи, онасининг синглиси, Татяна Любатович (Татьяна Спиридоновна Любатович) таниқли рус қўшиқчиси эди. Унинг ўгай акаси (отаси орқали) кемасозлик бўйича олим Борис Малинин эди. Кўпчилик совет учувчиларидан фарқли ўлароқ,[3]Марина авиацияга ҳеч қачон қизиқмаган.[4] Учувчи-навигатор бўлиш унинг иккинчи танлови эди. Раскова дастлаб мусиқачи бўлишни орзу қилган[3]унинг мақсади опера хонандаси бўлиш эди.

1919-йилда, у етти ёшга тўлганда, отаси мотоцикл уриб кетиши натижасида олган жароҳатларидан вафот этди.[3] У драматургия ва қўшиқчилик бўйича ўқишни давом эттирди, лекин кейинчалик у ўрта қулоқ инфекциясининг қурбони бўлди, бу эса қўшиқ айтишига тўсқинлик қилди. У мусиқани ташлаб, ўзини ўрта мактабда кимё ва муҳандислик фанларини ўрганишга бағишлашга қарор қилди. 1929-йилда ўқишни тугатгандан сўнг, у оиласига ёрдам бериш учун бўёқ фабрикасида кимёгар бўлиб ишлай бошлади. У бўёқ фабрикасида танишган муҳандис Сергей Расковга турмушга чиқди, шунинг учун фамилясини Раскова деб ўзгартирди. 1930-йилда унинг Таня исмли фарзанди бор эди. Кейинги йили у Ҳарбий-ҳаво кучлари академиясининг Аэронавигация лабораториясида шашкачи бўлиб ишлай бошлади.[4]

Раскова 1930-йилларда Совет Иттифоқи учун ҳам учувчи, ҳам навигатор сифатида машҳур авиаторга айланди. У 1933-йилда Совет Ҳарбий-ҳаво кучларида навигатор бўлган биринчи аёл бўлди.[5] Бир йил ўтиб, у Жуковский номидаги ҳаво академиясида дарс беришни бошлади, бу ҳам аёллар учун биринчи бўлди. У аввалига эркак, кейин эса қиз талабаларга ҳарбий навигациядан дарс берган. У кўплаб эркак шогирдлари томонидан шубҳа остига олинган, аммо ўзини қобилиятли эканлигини исботлай олган. Кейинчалик, Академия Расковани 1935-йил августда тугатган учиш сабоқларини олиш учун Тушинога Марказий учиш клубига юборди. Раскованинг машғулотлари тугагач, у асбобларни учиш бўйича ўқитувчи бўлишга муваффақ бўлди ва қўмондонлик таркибига илғор навигациядан дарс беришга рухсат берилди. 1935-йилда у ажрашди.[4] У узоқ масофага учишда бир қатор рекордлар ўрнатди, бу Совет Иттифоқи учун муҳим ютуқ бўлиб, ўз авиаторларига машҳурлик мақомини берди. Ушбу рекорд парвозларнинг аксарияти 1937 ва 1938-йилларда, у ҳали ҳам ҳаво академиясида дарс берганида содир бўлган.

Ушбу рекордларнинг энг машҳури 1938-йил 24-25-сентабрда Родина (русча „Ватан“), Ант-37 — узоқ масофага ўзгартирилган ДБ-2 бомбардимончисининг парвози эди. У Полина Осипенко ва Валентина Гризодубоваларни ўз ичига олган экипажнинг навигатори эди. Бошиданоқ тўғри чизиқли масофага учиш бўйича аёллар ўртасида халқаро рекорд ўрнатиш мақсад қилинган. Режа Москвадан Комсомолскга (Узоқ Шарқда) учиш эди. Ниҳоят ниҳоясига этгач, парвоз 26 соат 29 дақиқа давом этди, 5,947 км (3,695 ми) тўғри чизиқли масофани босиб ўтди. (жами масофа 6,450 км (4,010 ми). Бироқ, кўриш қобилияти ёмон бўлгани учун самолёт аэродром топа олмаганида, синов 10 кун давом этди. Навигатор кабинаси самолётнинг қолган қисмига киравериш йўқлиги ва қўниш пайтида заиф бўлганлиги сабабли, Раскова улар қўнишдан олдин парашют билан учиб чиқди. У тез ёрдам тўпламини унутган ва 10 кун давомида сув ва деярли озиқ-овқациз самолётни топа олмади. Қутқарув экипажи самолётни қўнганидан саккиз кун ўтиб топган ва у унга йўл топишини кутган, шундан сўнг барча уч аёл хавфсиз жойга олиб кетилган. 1938-йил 2-ноябрда ҳар учала аёл ҳам Совет Иттифоқи Қаҳрамони унвони билан тақдирланди, бу мукофотни олган биринчи ва Иккинчи Жаҳон Урушидан олдин олган ягона аёл эди.[5]

Иккинчи Жаҳон уруши бошланганда, кўплаб аёллар учувчи сифатида тайёргарлик кўрган ва кўплари дарҳол кўнгилли бўлишган. Аёлларнинг жанговар ролларда қатнашиши учун расмий чекловлар бўлмаса-да, аризачиларнинг умидини йўқотиш учун уларнинг аризалари имкон қадар узоқ вақт давомида блокланиб, қоғоз қоғозга туширилган ва ҳоказо.[5] Раскова ҳарбийларни аёллардан иборат учта жанговар полк тузишга ишонтириш учун Иосиф Сталин билан шахсий алоқаларидан фойдалангани учун ҳисобланган. 1941-йил 8-сентабрда Раскованинг аёл учувчиларни жанг қилишига рухсат беришга чақирган нутқидан сўнг, Сталин 1941-йил 8-октабрда 122-Авиация Корпусини аёллардан ташкил этишни буюрилди[6]. Аёллар нафақат учувчи, балки ёрдамчи ходимлар ва муҳандислар ҳам бўлишади. Машғулотлардан сўнг Гуруҳнинг учта полклари ўзларининг расмий номларини қуйидагича олдилар:

  • Шикастланган ва ташлаб кетилган По-2 Украинага қўнишга мажбур бўлди ва кейинчалик немис қўшинлари томонидан қўлга олинди, 1941-йил. Ушбу турдаги самолётларда Тунги жодугарлар 24 000 дан ортиқ парвозларни амалга оширдилар
    586 -чи қирувчи авиация полки (586 ИАП/ПВО): Ушбу бўлинма биринчи бўлиб учта аёл полкнинг жанговар ҳаракатларида (1942-йил 16-апрел) қатнашган. Яковлев Як-1, Як-7Б ва Як-9 билан жиҳозланган бўлиб, у 4419 та парвозни амалга оширди.[1] 125 та ҳаво жангида 38 та душман самолётини йўқ қилиш. Командирлар Тамара Казаринова, кейин эса Александр Гриднев эди.[1]
  • 587-бомбардимончи авиация полки (кейинчалик 125-гвардия бомбардимончи авиация полки деб номланди): Раскова бу қисмга учиш ҳалокатида вафот этгунга қадар қўмондонлик қилди, бошқа иккита Петляковни эса Сталинград яқинидаги биринчи оператив аэродромига олиб келди[1]. Валентин Марковга берилган. У 587-бомбардимончи авиация полки сифатида 1943-йил сентабр ойида гвардия унвонига эга бўлгунга қадар хизмат қила бошлади. Бўлинмага совет бомбардимончиларининг энг яхшиси Петляков Пе-2 берилди, кўп эркак бўлинмалар эса эскирган самолётлардан фойдаланди, бу эса кўп оқибатларга олиб келди. норозилик. Бирлик 1134 та миссияни бажариб, 980 тоннадан ортиқ бомба ташлади. Ундан бешта Совет Иттифоқи Қаҳрамони етишиб чиқди.[1]
  • 588-Тунги бомбардимончи авиация полки (кейинчалик немислар томонидан „Тунги жодугарлар“ (ди Начтҳехен) лақабини олган 46-Таман гвардияси тунги бомбардимончи авиация полкига ўзгартирилди): Бу полкларнинг энг машҳури эди ва Евдокиа Бершанская қўмондонлик қилган. У дастлаб 588-Тунги бомбардимончи полки (588 НБАП) сифатида хизмат қила бошлади, аммо 1943-йил феврал ойида уруш охирига келиб 24 000 дан ортиқ жанговар миссияларни ўз ичига олган хизмат учун эътироф сифатида қайта тайинланди. Полкдан 24 нафар Совет Иттифоқи Қаҳрамони етишиб чиқди.[1] Уларнинг самолёти Поликарпов По-2, жуда эскирган биплан эди. Улар уруш давомида фақат аёллар бўлиб қолган учта полкдан биттаси бўлиб, улар бу фарқни сақлаб қолиш учун маълум даражада ҳаракат қилишган.
Рус учувчилари ва қуруқликдаги экипаж Полтавада Пе-2 шўнғин бомбардимончиси олдида суратга тушишди, 1944-йил июн. Марина Раскова Сталинград яқинида ушбу турдаги самолётда учиш пайтида ҳалокатга учради

Раскова 1943-йил 4-январда унинг самолёти Волга қирғоғига мажбуран қўнмоқчи бўлган пайтда ҳалокатга учраганида, бошқа иккита Пе-2 самолётини Сталинград яқинидаги биринчи оператив аэродромга олиб борганида вафот этди. Бутун экипаж ҳалок бўлди.[4] У урушнинг биринчи давлат дафн маросими эди.[5]

Унинг хоки Қизил майдонда, Полина Осипенконинг ёнидаги Кремл девори некрополига дафн қилинди. У вафотидан кейин И даражали Ватан уруши ордени билан тақдирланган.[3] ПҚ 17 конвойида қатнашган Американинг Иронcлад кемаси (1919-йил апрел ойида Мйстиc номи билан ишга туширилган) Россия мулкига ўтказилди ва номи Марина Раскова деб ўзгартирилди.

Москва ва Қозонда кўча номи, Москвадаги майдонга, баъзи мактабларга ва Ёш пионерлар отрядларига унинг номи берилди.[3] Тамбовдаги „ММ Раскова“ Олий ҳарбий авиация учувчилар мактабида унинг бюсти бор эди, аммо бу мактаб 1997-йилда ўз фаолиятини тўхтатди[7].

Раскованинг кули Москва Кремл девори некрополида, Осипенконинг ёнида кўмилган.

Филателияда

  • Стампс
  • Sovet markasi, 1939-yil
    Совет маркаси, 1939-йил
  • Rossiyaning markasi, 15 rubl, 2012-yil 21 mart, Sovet ayol uchuvchisi, navigator, Sovet Ittifoqi Qahramoni Marina Raskova tavalludining 100 yilligi sharafiga.
    Россиянинг маркаси, 15 рубл, 2012-йил 21 март, Совет аёл учувчиси, навигатор, Совет Иттифоқи Қаҳрамони Марина Раскова таваллудининг 100 йиллиги шарафига.

Яна қаранг

  • Совет Иттифоқи қаҳрамонлари рўйхати
  • Одессадаги Молдаванка тарихий туманидаги Картамишевская кўчаси, 1953—1995-йилларда М. Раскова кўчаси деб ўзгартирилган.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Пеннингтон 2001.
  2. ↑ Броwн. „Марина Раскова, Мотҳер оф Wитчес“ (эн). Медиум (2021-йил 18-сентябр). Қаралди: 2022-йил 16-март.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Cоттам 1998.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Сакаида 2003.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Пеннингтон 2003.
  6. ↑ Браитҳwаите, Родриc. Мосcоw 1941: А Cитй & Иц Пеопле ат Wар (эн). Профиле Боокс, 2010 — 111-бет. ИСБН 978-1847650627. 
  7. ↑ Мичаэл Ҳолм, Тамбов Ҳигҳер Милитарй Авиатион Счоол оф Пилоц 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Marina_Raskova" dan olindi