Андоза:КинематографистМария Зиновевна Гребинецкая (украинча: Марія Зіновіївна Гребінецька) – украиналик актриса ва қўшиқчи (лирик-драматик сопрано). Николай Садовский номидаги театр, Одесса операси ва Лвовдаги „Русская беседа“ жамияти театридаги чиқишлари билан танилган.

Биографияси

Мария Гребинецкая 1883-йилда Киев вилоятида туғилган ва болалиги Киевда ўтган. Ота-онаси украин тили ва адабиёти ўқитувчилари бўлиб, болаларига яхши таълим беришган.

Гребинецкая М. Лесневич-Носова хусусий мусиқа мактабини тугатган[1] ва 1905—1907-йилларда Н. Лисенко номидаги мусиқа ва драма мактабида Александр Мишуга билан қўшиқчилик бўйича таҳсил олган. Мишуга тавсиясига кўра, маҳоратини ошириш учун Миланга кетган ва у ерда 1907-йилдан 1911-йилгача қўшиқчилик бўйича таҳсил олган.

1911-йилда ўқишни тугатгандан сўнг, Гребинецкая Одесса операсида солист. Гулак-Артемовскийнинг „Запорожец на Дунем“ операсида Оксана ролида дебют қилган. Операда „Черноморец“, „Рождественская ноч“, „Наталка Полтавка“, „Утопленница“, „Энеида“, „Галка“ операларида куйлаган. Гребинецкая 1911-йилдан 1912-йилгача Одессада ишлаган.

1914-йил 1-сентябрдан Николай Садовский театрининг солисти. Бу театрда барча сопрано ролларини куйлаган[1]. 1919-йилда Николай Садовский театри Киевдан кўчирилиб, фаолияти тўхтатилгач, Мария Гребинецкая охир-оқибат Лвовдаги „Русская беседа“ жамияти театрида ишлай бошлаган (1921—1922).

1922-йил 20-майда Гребинецкая ва Бесарабова Ужгородда концерт беришган. Консерт дастурида украин, италян ва франсуз тилларида янграган жаҳон классикаси ва романсларидан ариялар куйлаган. 1922-йил сентябр ойининг бошида Александр Кошиц ишлаётган Прагадаги Шевченко концертларига таклиф қилинган. Бу ерда Гребинецкая Украина Республика хори аъзосига айланган[2].

Янги аʻзолар билан тўлган, хор АҚШга саёҳатга тайёрланган. Украина миллий хори деб ўзгартирилган ушбу хор 1922-йил 3-октябрда Ню Ёркка келади ва 5-октябрда Cарнегй Ҳаллда чиқиш қилади. Хор таркибида Мария Гребинецкая АҚШ ва Канада шаҳарлари бўйлаб саккиз ойлик йирик концерт гастролларида қатнашган ва 1923-йил 20-майда Аргентина, Чили, Парагвай, Венесуэла, Куба, Мексика ва бошқа шаҳарларда гастрол сафарида бўлган. Акаси Михаил Гребинецкий ва унинг рафиқаси Дора (Федора) Стеценко, бастакор Кирилл Стеценконинг синглиси ҳам хорда чиқиш қилишган. АҚШга қайтиб келгач, хор яна концерт беради ва 1924-йил бошида ўз фаолиятини тўхтатади.

Гребинецкая М. Леонтович номидаги мусиқа мактабида (Ню-Ёрк) бастакор ва дирижёр Михаил Гаиворонский ёрдамида иш топган[2]. Шу билан бирга, акаси Михаил ва унинг рафиқаси Дора Стеценко билан биргаликда Украина ёшлар театрида чиқиш қила бошлаган.

1930-йилларнинг бошларида таниқли скрипкачи, ўқитувчи ва бастакор Роман Придаткевич Ню-Ёркдаги Тоwн Ҳалл концерт залида Бах, Барвинский, Лисенко ва Стеценко композицияларини ижро этган „Украинска Трио“ ансамблини ташкил қилган. Трио таркибига: Мария Гребинецкая, пианиночи Алиса Корчак (кейинчалик унинг ўрнига Олга Ткачук келган) ва Роман Придаткевич қўшилган[3]. Гребинецкая биринчи марта 1931-йил 14-ноябрда триода чиқиш қилган ва уч йил ўтгач, шогирди Жозеф Эрема-Чиж тимсолида ўзини кўриб, ўрнига тайёрлаган. Шундан сўнг театрда ишлашда давом этган. 1932-йил 5-мартда раҳбарлигида Ню-Ёркдаги Украина уйи залида Аркаснинг „Катерина“ операси спектакли бўлиб ўтган.

Тахминан 20 йил давомида Гребинецкая Ню-Ёркдаги украиналик болаларга пианино чалишни ва вокал қўшиқ айтишни ўргатган. 1944-йилда Мирон Трубачга тегишли бўлган „Горн“ китоб дўконида мусиқа студиясини ташкил этган. Мария Гребинецка 1971-йилда Ню-Ёркда вафот этган.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Василко В. Микола Садовский та ёго театр. К.: 1962. с. 186
  2. ↑ 2,0 2,1 „Анатолій Житкевич. До 140-річчя від дня народження Марії Гребінецької. Жовтень 2013“. 2015-йил 2-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 17-январ.
  3. ↑ „Роман Придаткевич. Спомин про Михайла Гайворонського. — с. 91“. 2015-йил 2-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 17-январ.