Mariya al-Qibtiya sahifasining manbasini koʻrish

'''Mariya bint Shamʼun''', '''Mariya al-Qibtiyya''' nomi bilan mashhur ({{lang-ar|مارية القبطية}}), '''Mariya Qubtiyya''' yoki '''Meri Kopt''' (637-yilda vafot etgan) misrlik boʻlib, u singlisi Sirin bilan birga 628-yilda islom paygʻambari [[Muhammad|Muhammadga]] Misrning [[Iskandariya]] gubernatori Muqavqis tomonidan sovgʻa sifatida yuborilgan. U va uning singlisi qul edi<ref name=":1">[[Ibn Ishaq]], ''The Life of Muhammad'', p. 499.</ref>. U umrining qolgan qismini [[Madina (shahar)|Madinada]] oʻtkazdi va u yerda [[Islom|Islomni]] qabul qildi va Muhammad[[Muhammad|(s.a.v)]] bilan birga yashadi va u yerda [[Ibrohim ibn Muhammad|Ibrohim]] ismli oʻgʻil tugʻdi. Oʻgʻli goʻdakligida oʻladi va u deyarli besh yildan keyin vafot etdi<ref>[[Ibn Ishaq]], ''The Life of Muhammad'', p. 653.</ref>.

== Biografiyasi ==
Hijriy 6-yilda ([[Bizning era|milodiy 627-628]]) Muhammad alayhissalom [[Oʻrta Sharq|Yaqin Sharqning]] buyuk hukmdorlariga maktublar yozib, yakkaxudolik e’tiqodining davom etishini uning yakuniy xabarlari bilan e’lon qilib, hukmdorlarni qoʻshilishga taklif qilgani aytiladi. Ba'zi maktublarning taxminiy matnlari [[Tabariy|Muhammad ibn Jarir at-Tabariyning]] " ''Tarixi "Paygʻambarlar va podshohlar" asarida mavjud''. Tabariyning yozishicha, ''al-Muqavqis'' ismli [[Misr]] hokimiga vakil yuborilgan. Mariya qul boʻlib, uning elchilarining Iskandariya hokimini Islomga taklif qilishiga javoban Muhammad[[Muhammad|(s.a.v)]]ga xayrixohlik sovgʻasi sifatida taqdim etilgan<ref name=":0">{{Kitob manbasi|title=The History of al-Tabari, Volume 9: The Last Years of the Prophet|page=141|last=al-Tabari|first=Abu Jafar|authorlink=Al-Tabari|publisher=SUNY Press}}</ref>.  

Tabariy Mariyaning Misrdan kelgan voqeasini shunday hikoya qiladi:
{{Quote|Bu yili [[Hatib ibn Abu Bayta|Hotib b. Abu Balta`a]] Muqavqisdan Mariya va uning singlisi [[Sirin (Islom tarixi)|Sirin]]ni, urgʻochi xachirini [[Duldul (xachir)|Duldul]] va eshagini [[Yofurni] olib qaytib keldi. ]] va kiyim-kechak toʻplamlari. Ikki ayol bilan Muqavqis amaldor yuborgan edi, ikkinchisi esa ular bilan qoldi. Xotib ular bilan kelishidan oldin ularni musulmon boʻlishga taklif qilgan edi, Mariya va singlisi ham shunday qilishdi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ularni [[Ummu Sulaym bt. Milxan]]. Mariya chiroyli edi. Paygʻambar singlisi Sirinni [[Hasan ibn Sobit|Hasan ibn. Sobit]] va unga Abdurrahmon ibnni tugʻdi. Hasson<ref name="Tabari p.131">Tabariy, b. 131.</ref>.}}
Ibrohim alayhissalomning oʻlimidan Muhammad yigʻlab yubordi<ref>{{Veb manbasi|url=https://sunnah.com/bukhari/23/62|sarlavha=Sahih Bukhari|nashriyot=Sunnah.com|kirish sanasi=14 September 2018}}</ref>.

Rayhana binti Zayd singari, tarixchilar va olimlar oʻrtasida Mariya Muhammadning xotini boʻlganmi yoki kanizak boʻlib qolganmi, degan bahs-munozaralar mavjud<ref>{{Kitob manbasi|editor=Bennett|title=In Search of Muhammad|date=1998|publisher=A&C Black|isbn=9780304704019|page=[https://archive.org/details/insearchofmuhamm00benn/page/251 251]|url=https://archive.org/details/insearchofmuhamm00benn/page/251}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|last=Fred James Hill|title=A History of the Islamic World|date=2003|publisher=Hippocrene Books|isbn=9780781810159|page=[https://archive.org/details/isbn_9780781810159/page/24 24]|url=https://archive.org/details/isbn_9780781810159/page/24}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|last=David S. Powers|title=Muhammad Is Not the Father of Any of Your Men: The Making of the Last Prophet|date=2011|publisher=University of Pennsylvania Press|isbn=9780812205572|page=8}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://icraa.org/maria-copt-muhammad-wife-concubine/|sarlavha=Maria, the Copt: Prophet Muhammad's Wife or Concubine?|muallif=Akbar|ism=Waqar|sana=2018-08-10|ish=ICRAA|til=en-US|kirish sanasi=2019-12-02}}</ref>. Uning kanizak ekanligidan dalolat shundaki, u Muhammadga oʻgʻlini tugʻganida ozod qilingan<ref>{{jurnal manbasi|last=Schacht|first1=J.|last2=al-Andalusi|first2=Ibn Hazm|last3=Haqqi|first3=Mamduh|date=1957-12-31|title=Haccat al-wada'|journal=Oriens|volume=10|issue=2|pages=400|doi=10.2307/1579716|issn=0078-6527|jstor=1579716}}</ref>.{{Quote|Ibn Abbos raziyallohu anhu aytadilar: «Mariya Ibrohimni tugʻganda, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Uni oʻgʻli ozod qildi», dedilar. Bayrut:7-jild, 505; 8-jild, 215; Ibn Hazm buni “sahih as-sanad” va “jayyid as-sanad” deb atagan. qarang, al-Fasi, Ibn al-Qatton, ''Bayan al-vahm va ihom fi kitob al-ahkam'', (Riyod: Dar at-Tayba, 1997) 2-jild, 84-86 – ammo, Ubaydulloh b. Abu Ja'far al-Kinoniy rivoyat qiladilar: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Ibrohimning onasi Mariyaga: «Oʻgʻling seni ozod qildi», dedilar. '', (Bayrut: DKI, 2003) 21788-hadis</ref>}}

== Yana qarang ==
* [[Oysha|Oisha binti Abu Bakr]]
* [[:en:List_of_non-Arab_Sahaba|Arab boʻlmagan sahobalar roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* [[Ibn Isʼhoq|Ibn Ishoq]], tarjimasi A. Guillaume (1955). ''Muhammad hayoti''. Oksford universiteti matbuoti.
* [[Tabariy]] (1997). jild. “ ''Tarix ar-rusul va al-muluk'' ”ning 8-bandi. Nyu-York davlat universiteti matbuoti.
* Ibn Sa'd ''Muhammadning sirasi''.
* [https://web.archive.org/web/20160304030106/http://seekershub.org/ans-blog/2011/08/24/was-mariya-al-qibtiyya-ever-a-wife-of-the-prophet-Muhammad/ SeekersHub, Faraz Rabboniy]
[[Turkum:637-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Islom tarixi]]
[[Turkum:Arab boʻlmagan sahobalar]]
[[Turkum:Ayol sahobalar]]
{{Muhammadning ayollari}}