Mark Vayl sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
|ismi            = Mark Yakovlevich Vayl
|asl ismi        = Марк Яковлевич Вайль
|portret         = Mark Weil.jpg
|eni             = 250px
|tavsif          = Teatr rejissyori
|tavallud sanasi = {{birth date|1952|1|25}}
|tavallud joyi = [[Toshkent]], [[Oʻzbek SSR]]
|vafot sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2007|9|7|1952|1|25}}
|vafot joyi = Toshkent, [[Oʻzbekiston]]
}}
'''Mark Yakovlevich Vayl''' ([[rus tili|ruscha]]: ''Mark Yakovlevich Vayl''; [[25-yanvar]], [[1952]] – [[7-sentyabr]], [[2007]]) [[SSSR|sovet]] va [[Oʻzbekiston|oʻzbek]] rejissyori, Oʻzbekiston SSR da xizmat koʻrsatgan artist, [[Ilhom teatri]] asoschisi va badiiy rahbari boʻlgan.
== Biografiyasi ==
Mark Vayl [[Toshkent]]da harbiy oilada tugʻilgan. Onasi Kiev teatr instituti bitiruvchisi. Vaylning oʻzi Toshkent teatr va rassomlik institutining rejissyorlik fakultetini tamomlagan. [[1976-yil]]da Toshkent teatr va rassomlik institutining bir guruh bitiruvchilari bilan SSSRda birinchi (hali ham Oʻzbekistonda yagona) nodavlat teatri – „[[Ilhom]]“ teatriga asos soldi<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.

== Faoliyati ==
Mark Vayl boshqa teatrlarda, Mossovet teatrida ([[Moskva]]), [[Bolgariya]], [[Yugoslaviya]] va AQShda koʻplab spektakllarni sahnalashtirdi. Uning asarlari doimo oʻziga xos uslub va aktyorlar jamoasi, hamda benuqsonligi bilan ajralib turadi. Vayl sobiq SSSRdagi eng yorqin va iqtidorli professional teatr rejissyorlaridan biri edi. Uning koʻplab spektakllari xalqaro festivallarda namoyish etilgan.

Shuningdek, koʻplab televizion filmlarning muallifi hisoblanadi. Uning soʻnggi yirik asari „Asr oxiri“ [[hujjatli film]]idir. „Toshkent“ – bir qancha xalqaro festivallarda namoyish etilgan.

Vayl [[1995-yil]]da [[Ilhom (studiya)|„Ilhom“]] teatri qoshida dramatik sanʼat maktabini ochgan. Bu maktabni koʻplab taniqli rassomlar va rejissyorlar saboq olgan. Bundan tashqari, u boshqa dramatik sanʼat maktablarida, shuningdek, dunyoning sanʼat universitetlarida maʼruzalar oʻqidi.

Vayl Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artist unvonini olgan. [[2006-yil]]da „Rossiya teatri tashabbuslarini qoʻllab-quvvatlash“ loyihasi doirasida Rossiya Federatsiyasi Prezidenti huzuridagi Madaniy sanʼat kengashining „Harakat“ mukofoti bilan taqdirlangan<ref>{{Cite web |url=http://izrus.co.il/obshie_novosti/news/2010-02-17/21167.html |title=За Пророка Мухаммеда: узбеки порешили убийц режиссёра-еврея {{!}} Obщie novosti {{!}} IzRus – novosti russkogo Izrailya |access-date=2010-02-18 |archive-date=2010-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100221064152/http://izrus.co.il/obshie_novosti/news/2010-02-17/21167.html |deadlink=no }}</ref>.

Mark Vayl tomonidan sahnalashtirilgan spektakllarga „Revizor“, „Oppoq, oppoq qora laylak“, „Alvido hayot“ (Bolgariya teatrida), „Meshchanlar toʻyi“ (Yugoslaviya teatrida), „Moler“, „Vavilon mehmonxonasi“ (AQSH teatrlarida) kiradi<ref name=":0">{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/crossing_continents/7325384.stm | work=BBC News | title=Crossing Continents: Uzbekistan | date=April 1, 2008 | access-date=May 12, 2010}}</ref>.

== Oʻlimi ==
[[2007-yil]] [[6-sentyabr]] kuni kechki soat 23:00 larda Mark Vayl [[Esxil]]ning " Oresteya " spektaklining soʻnggi repetisiyasidan soʻng Afrosiyob koʻchasidagi uyiga qaytayotgan edi (premyera ertasi kuni boʻlib oʻtishi kerak edi). Uyga kiraverishda uni qora beysbolka va futbolka kiygan ikki nomaʼlum erkak kutib turishgan. Ular direktorning qorniga bir necha marta pichoq bilan jarohat yetkazishgan va boshiga zarbalar berishgan. Ogʻir darajasida yaralangan Mark Vayl kasalxonaga yotqizilgan, u yerda biroz vaqt oʻtgach, operatsiya stolida vafot etgan.

Mark Vayl bilan vidolashuv marosimi [[Toshkent]]da, keyinroq [[Moskva]]da boʻlib oʻtdi. U yerda uning jasadi kuydirildi. Krematsiyadan soʻng, Mark Vaylning kuli uning bevasi va ikki qizi yashaydigan [[Sietl]]ga dafn qilish uchun yuborilgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Proщanie s Markom Vaylem |url=http://www.rosbalt.ru/2007/09/13/412984.html |qaralgan sana=2023-11-23 |arxivsana=2009-11-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20091127191416/http://www.rosbalt.ru/2007/09/13/412984.html }}</ref>.

[[2010-yil]]da uch nafar erkak uning oʻlimida ayblanib, qoʻlga olingan. Ular „Qur’onga taqlid“ spektakli sababli Vaylni oʻldirganini aytgan<ref>{{cite news| url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-16218972| work=BBC News | title=Uzbekistan Timeline | date=April 1, 2008 | access-date=May 12, 2010}}</ref><ref>https://www.bbc.com/uzbek/lotin/2014/08/140807_latin_talkingpoint_abror_yuldashev</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://daryo.uz/2019/04/04/bosh-prokuratura-ilhom-teatri-asoschisi-mark-vaylning-qotilini-vaqtincha-tojikistonga-topshirdi |sarlavha=Bosh prokuratura “Ilhom” teatri asoschisi Mark Vaylning qotilini vaqtincha Tojikistonga topshirdi}}</ref>.

== Tashqi havolalar ==
* [https://web.archive.org/web/20070927182357/http://www.ilkhom.com/english/vaill/ Biografiya]

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{OʻzME}}
{{bio-stub}}
[[Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari]]
[[Turkum:Toshkent sanʼat instituti bitiruvchilari]]
[[Turkum:Toshkentda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Toshkentda vafot etganlar]]
[[Turkum:O‘zbekiston kinorejissyorlari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston teatr rejissyorlari]]
{{DEFAULTSORT:Vayl, Mark}}