Marokash tarixi
 | Бу мақола автомат таржима қилинган ёки машина таржимаси тайинли ўзгартиришсиз чоп этилгани эътироф этилмоқда. Таржимани текшириб чиқиш ҳамда мақоладаги мазмуний ва услубий хатоларини тузатиш керак. Сиз мақолани тузатишга кўмаклашишингиз мумкин. (Шунингдек, таржима бўйича тавсиялар билан танишиб чиқишингиз мумкин.) ДИҚҚАТ! БУ ОГОҲЛАНТИРИСҲНИ ЎЗБОСҲИМCҲАЛИК БИЛАН ОЛИБ ТАСҲЛАМАНГ! Мақоланинг оригинали кўрсатилинмаган. |
Марокаш тарихи бу мамлакат ерлари ва халқлари тарихи бо'либ, ҳозир Марокаш Қироллиги деб номланади.
788-йилда, Шимолий Африкани араблар босиб олганидан қарийб бир аср ўтиб, Марокашга бир қатор мусулмон сулолалари ҳукмронлик қилишди. ХВИ асрда Са’дийлар сулоласи, айниқса, Султон Аҳмад ал-Мансур даврида (1578-1603) хорижлик босқинчиларни қайтарди, Усмонлилар ёрдамида 1578-йилда Вадисейл жангида ғалаба қозонилди ва олтин давр бошланди. Ҳозирги Марокаш қироллик оиласи ҳам а'зо бо'лган Алавийлар сулоласининг илдизлари ХВИИ асрга бориб, Муҳаммад бин Абдуллоҳга бориб тақалади.
1860- йилда Испаниянинг Марокашнинг шимолига бостириб кириши билан Европа кучлари ўртасида ярим аср давом этадиган ва Марокаш суверенитетини аста-секин йўқ қиладиган тижорат рақобати бошланди. 1912- йилда мамлакат устидан протекторат о'рнатган Франсия билан узоқ давом этган мустақиллик учун кураш 1956- йилда муваффақиятли якунланди. Халқаро шаҳарга айланган Танжер ва Испания товарлари о'ша йили янги ташкил этилган давлатга этказиб берилди. Ҳозирги монархнинг бобоси Султон Муҳаммад В давлатни конституциявий монархия сифатида шакллантирди ва 1957- йилда қироллик унвонини олди.
Марокаш Бирлашган Миллатлар Ташкилоти томонидан Г'арбий Саҳара устидан ма'мурий ҳокимият сифатида тан олинмаган бо'лса-да, у аслида минтақада ма'мурий бошқарувни амалга оширади. Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Марокаш ва Полисарио фронти о'ртасидаги то'г'ридан-то'г'ри музокараларда ёрдамчи рол о'йнайди, аммо минтақанинг мақоми ҳали ҳал этилмаган.
1990-йиллардаги босқичма-босқич сиёсий ислоҳотлар натижасида 1997-йилда биринчи марта йиғилган икки палатали қонун чиқарувчи орган ташкил этилди. Марокашда о'ртача эркин матбуот мавжуд, аммо ҳукумат; Монархия Ислом ва Г'арбий Саҳрои Кабирнинг мақомига зид деб ҳисоблаган журналистларга қарши чора ко'рмоқда.
2011-йил феврал ойида “ Араб баҳори ” норозилик намойишларидан жабрланган минглаб марокашликлар мамлакатнинг кўплаб шаҳарларида кўпроқ демократия ва коррупсияга чек қўйиш талаби билан ҳафталик намойишлар ўтказдилар. Марокаш хавфсизлик кучларининг норозилик намойишларига муносабати бошқа жойлардаги зо'равонликларга қараганда анча пастроқ эди. Қирол ВИ. Муҳаммад янги конституция ва муддатидан олдин сайловларни о'з ичига олган ислоҳотлар дастури билан тезда жавоб берди. Парламент ва бош вазирга ба'зи янги ваколатлар берувчи, лекин якуний ваколатни монарх қо'лида қолдирадиган янги конституция 2011- йил июл ойида референдум орқали қабул қилинган эди. 2012-йил ноябр ойида бўлиб ўтган навбатдан ташқари сайловларда мўтадил исломий “ Адолат ва тараққиёт” партияси энг кўп ўринларни қўлга киритиб, Марокашда ҳокимиятга келган биринчи исломий партия бўлди.