Гуиллауме Руетнинг " Промптуарии Иcонум Инсигниорум " гравюралари тўпламидан Марпесиа

Марпесия (бошқа Μαρπησία, таржимаси — „эпчил“; лот. Марпесиа, нотўғри имлода — Мартҳесиа ёки Мартесиа) — юнон ва рим мифологияси ва тарихшунослигида Амазон қабиласининг маликаларидан бири, Лампедонинг синглиси[1]. Лисиппа вафотидан кейин иккаласи ҳам Ипполит билан бирга ҳукмронлик қилдилар[2][3].

Биография

Готик (Скифнинг бошқа версиясига кўра) тарихчиси Иорданнинг „гетларнинг келиб чиқиши ва ҳаракатлари тўғрисида“ асарига кўра, халқнинг аёллари (ёки скифлар) ўзларини қўшниларидан ҳимоя қилиш учун қурол олганлар. Бунинг учун улар ўша пайтда қиролликда душманга қарши тура оладиган эркаклар йўқлиги сабабли боришлари керак эди, чунки уларнинг барчаси ҳарбий юришда иштирок этган. Аёллар ўзларининг етакчилари сифатида иккита энг жасур ва тажрибали жангчиларни — опа-сингиллар Лампедо ва Марпесияни танладилар. Душманлар барҳам топгач, Лампедо ва Марпесиа ўзларининг аёл қўшини билан тинчланмади, балки қўшни халқлар ва мамлакатларни забт этишга киришдилар. Афсонага кўра, улар кичик Осиё ва Суриянинг кўп қисмини босиб олдилар, кўплаб шаҳарларни қурдилар, Европага етиб келишди, Кавказни забт этдилар[4].

Афсонага кўра, опа-сингиллар Кавказ тоғлари ва Каспий денгизи оралиғида Темир дарвоза порт шаҳрига (ҳозирги Дербент) асос солган.Марпесия номи улар билан бирга бўлган жойга — кейинчалик Македониялик Александр Каспий дарвозаси деб номланган Марпесия[5] қоясига берилган. Марпесия, шунингдек, Эфес шаҳрининг пойдеворида иштирок этган Амазонлардан бири бўлиб, у ерда Артемис маъбадининг қурилишига ҳисса қўшди[4]. В асрда яшаган насроний тарихчиси Пол Орозийнинг сўзларига кўра, Марпесия ва Лампедо экспедициялар ва босқинчилик кампанияларида иштирок этиб, ўз таъсирини Шарқий Европа ва кичик Осиёга кенгайтирдилар.

Марпесия Осиё барбарларининг тўсатдан босиб олиниши пайтида жангда вафот этди. Унинг ўрнини қизлари Орифия ва Антиопа[6] эгаллади. Баъзи манбалар уларга ва Синопга[7] қўшилади

Маданиятда

Лампедо ва Марпесияга Джованни Боккачонинг „Машҳур аёллар тўғрисида“ ахлоқий рисоласининг алоҳида боблари бағишланган. Унда италян ёзувчиси афсонавий, антик давр ва ўрта асрларнинг энг кўзга кўринган аёлларининг юздан ортиқ биографиясини келтирган[8].

1533-йилда франсуз ношири Гуиллауме Руе „Промптуарии Иcонум Инсигниорум“ („диққатга сазовор расмлар тўплами“) Гравюралар тўпламини нашр этди, унга Лампедо ва Марпесиянинг машҳур амазонлари тасвирлари киритилган.

Манбалар

  1. ↑ Жустинус. Эпитома Ҳисториарум пҳилиппиcарум Помпеи Троги ИИ.4, 1—16.
  2. ↑ Фамоус Мемберс оф тҳе Амазон Натион бй Cарла Осборне.
  3. ↑ Диодор Сицилийский. Историческая библиотека, ИИ.45: 1—5.
  4. ↑ 4,0 4,1 Амазонки // Антмир.
  5. ↑ Иордан. О происхождении и деяниях гетов, глава 7: Амазонки. Кавказ. § 49 (Wайбаcк Мачине сайтида 2018-02-10 санасида архивланган)
  6. ↑ Павел Орозий. Ҳисториарум адверсум паганос Паули Оросии либер примус. И.15: 1—6.
  7. ↑ Мартесиа (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-04-13 санасида архивланган) // Брооклйн Мусеум.
  8. ↑ Гиованни Боccаccио. Фамоус Wомен (транслатед бй В. Броwн). — Cамбридге анд Лондон: Ҳарвард Университй Пресс, 2001. — П. 25. ИСБН 0-674-01130-9.

Ҳаволалар