Марс — Ўзининг шоколад барлари билан машҳур бўлган америкалик озиқ-овқат компанияси бўлиб, шунингдек, уй ҳайвонлари учун озиқ-овқат, сақич, ичимликлар, тез тайёрланадиган овқат ва консерваланган сосларни ишлаб чиқаради. Асосий савдо белгилари Марс, Сниcкерс, Сомон йўли, Тwих, Боунтй, М&М’с, Wҳискас, Педигреэ, Унcле Бенъс, корпорация шунингдек, сотиб олинган Wриглей компаниясининг бир қатор савдо белгиларига эга. Бош қароргоҳи — Маклейн шаҳрида (Виргиниа). 2021-йил учун дунёдаги энг йирик қандолат компанияси[1].

Марс
Тури Ишлаб чиқариш
Тармоғи Ширинликлар саноати
Жойлашуви АҚШ
Асосчи(лари) Франклин Марс

Тарихи

Компания 1911-йилда Вашингтоннинг Таcома шаҳрида Франк Марс томонидан Мар-О-Бар компанияси сифатида ташкил этилган. 1920-йилда компания Миннесота штатининг Миннеаполис шаҳрига кўчиб ўтди, у ерда Сниcкерс (дастлаб шоколад қопламаси бўлмаган) ва Сомон йўли барлари ишлаб чиқилган. 1924-йилга келиб, савдо ҳажми 700 минг долларга етди. 1926-йилда Франк Марс компанияни Марс Cандиэс (кейинги ўринларда Марс Инcорпоратед) деб ўзгартирди ва 1928-йилда Чикаго чеккасида янги завод қурди. Буюк Депрессия йилларида компаниянинг сотуви тўрт баробар ошди, янги маҳсулотлар пайдо бўлди, масалан, Марс Алмонд (бодомли бар), 3 Мускетеэрс, Сниcкерс (пишлоқли)[2].

Яле университетини тугатгандан сўнг, Френк Марснинг ўғли Форрест отасининг компаниясида ишлай бошлади, аммо уларнинг муносабатлари осон бўлмади ва 1932 йилда Френк ўғлига бир оз пул ва Сомон йўли савдо белгиси ҳуқуқини берди ва уни Бирлашган Қиролликга юборди. 1940 йилда у Қўшма Штатларга қайтиб келди ва Нюарк, Неw Жерсей, М & М Лимитед (ҳамкор Брюс Мурри номидан иккинчи М) М&М’с шакар билан қопланган шоколадларини ишлаб чиқарадиган янги компанияга асос солди. Шакар қобиғи шоколаднинг эришига тўсқинлик қилди, бу эса уни иссиқ мавсумда сотиш имконини берди. 1954 йилдан бошлаб М&М’лар ерёнғоқ билан ҳам ишлаб чиқарила бошланди [2] .

Шу билан бирга, Франк Марс компанияси ҳам ривожланишда давом этди, 1943 йилдан бошлаб турли хил қадоқларда гуруч ишлаб чиқариш, хусусан, Буюк Британияда ишлаб чиқилган парбоилд технологиясини Қўшма Штатларда жорий этиш. Дастлабки йилларда гуруч ишлаб чиқариш асосан АҚШ армиясини таъминлашга қаратилган эди. 1952 йилга келиб, Бен амаки Райс Америка бозорида етакчига айланди. 1958 йилда Марс Ню-Жерси штатидаги Хаcкетцтоwн шаҳрида янги завод қурди, кейин 1960-йилларнинг бошларида Голландияда завод қурди. 1967 йилда ота ва ўғил компаниялар Форрест Марс [2] остида бирлашдилар.

1968 йилда Европа, Жанубий Америка ва Австралияда фаолият юритаётган итлар учун озиқ-овқат ишлаб чиқарувчи дунёнинг етакчиси бўлган Марс АҚШ бозоридаги ўз мавқеини мустаҳкамлаш учун яна бир йирик ит озиқ-овқат ишлаб чиқарувчиси Кал Кан Фоодс, Инc.ни қабул қилди. Бирлашган Қироллик компания фаолиятида муҳим ўрин эгаллади, бу ерда 1960-йилларда Wалтҳам уй ҳайвонларини озиқлантириш маркази очилди, бу масала бўйича халқаро нуфузли манбага айланди. Шунингдек, 1969 йилда Буюк Британияда савдо автоматларини ишлаб чиқарувчи Марс Элеcтрониcс Интернатионал шўба корхонаси яратилди ва 1980-йилларнинг охирига келиб ушбу соҳада жаҳон етакчисига айланди [2] . 1967 йилда Марс Австралиянинг Мастерфоодс компаниясини эгаллади; ўшандан бери Марснинг кўплаб миллий бўлинмалари Мастерфоодс (1991-1996-йилларда АҚШ, Австралия, Россия) номи остида бирлаштирилган. Мастерфоодс-Педигреэ бўлими кейинчалик Педигреэ ва Роял Cаниннинг уй ҳайвонлари учун озиқ-овқат активларини бирлаштирган ҳолда ташкил этилади.

1973-йилда Форрест Марс компания раҳбари лавозимини унинг икки катта ўғли Форрест Жр ва Жон эгаллади, ўн йилдан сўнг уларнинг синглиси Жеки уларга қўшилди. Марс Инc. Бу вақтга келиб, у АҚШ қандолат бозорида ишончли тарзда биринчи ўринни эгаллади ва ўзининг асосий рақобатчиси Ҳершей Фоодс Cорп-дан ўтиб кетди, ўн йилликнинг охирига келиб, улар орасидаги фарқ 14 тага этди. % бозор улуши. 1979-йилда Марс Осакада ваколатхонасини очиш орқали Японияда ўз фаолиятини бошлади. 1980-йилларда компаниянинг маҳсулот ассортименти Боунтй, Cомбос, Ҳолидайс М&М’с, Кудос, Старбурст, Скиттлес ва Тwих брендлари билан кенгайди. 1986-йилда Марс Дове Интернатионални сотиб олиб, музқаймоқ бозорига кирди; Чикагода жойлашган ушбу компания 1956-йилда Лео Стефанос томонидан ташкил этилган ва 1988-йилда 3 мушкетёр, Сомон йўли ва Сниcкерс барларининг музқаймоқ версиялари билан Европага кенгайтирилган. 1988-йилда Ҳершей Фоодс Марс, Инc.ни ортда қолдирди. биринчи ўриндан Cадбурй Счwеппес Америка бўлими сотиб олиш билан, лекин аллақачон 1991-йилда, М & М’с ерёнғоқ ёғи, Дове қора шоколад барлар, ялпиз ва бодом М & М’с каби янги маҳсулотлар раҳмат, Марс ўз етакчилигини қайта қўлга киритди[2].

2008-йил апрел ойининг охирида Марс Wриглейни эгаллаш бўйича келишувга эришганини эълон қилди. Битим 23 миллиард долларга баҳоланади, бирлашган компаниянинг йиллик савдоси 27 миллиард доллар атрофида бўлиши кутилмоқда.

Эгалари ва бошқаруви

Марс хусусий, нодавлат оилавий компания. Мулк улушлари Франк Марснинг неваралари ўртасида тақсимланади (давлат ҳисоби — Форбес журналига кўра, 2006-йил):

Россиядаги Марс

Россияда Марс фаолияти 1991-йилда бошланган („Мастерфоодс“ ЁАЖ, 1995-йилдан „Марс“ МЧЖ). 1993-йил охирида Владивостокда биринчи минтақавий ваколатхона ташкил этилди, 1994-йилда мамлакатнинг бошқа минтақаларида, жумладан Новосибирск, Екатеринбург, Самара, Краснодар, Санкт-Петербург, Уляновскда ваколатхоналар очилди.

Биринчи ишлаб чиқариш майдончаси — Москва вилояти, Ступино шаҳридаги завод қурилиши 1994- йилда бошланган. Завод 1995-йилда ишга туширилган, 1996-йилда расман очилган. 1995-йилда Ступинский туманида уй ҳайвонлари учун озиқ-овқат ишлаб чиқариш ҳам бошланди. 1996-йилда „Марс“ МЧЖ миллий офиси Москвадан Ступинога кўчиб ўтди.

2010-йил учун Марс МДҲ ходимларининг сони 3000 дан ортиқ ходимларни ташкил этади, уларнинг ўртача ёши 35 ёшгача.

2006-йилда компаниянинг Россиядаги даромади 24,63 миллиард рублни, соф фойдаси эса 3,68 миллиард рублни ташкил этди 1993-йилдан бери Россияда тўпланган инвестицияларнинг умумий миқдори тахминан 1 миллиард долларни ташкил этади[3]. 2008-йилда компаниянинг Россиядаги даромади 2 миллиард долларни ташкил этди (Риглейнинг Россиядаги бўлинмасидан тушган даромад билан бирга).

2022-йил 10-мартда Россия қўшинларининг Украинага бостириб кириши билан боғлиқ сиёсий вазиятнинг кескинлашуви фонида Марс Россияга янги инвестициялар тўхтатилишини эълон қилди. Компания, шунингдек, Россия Федерацияси ва Белоруссиядаги барча рекламаларни қисқартиришини эълон қилди.[4].

Манбалар

  1. ↑ „2017 Глобал Топ 100: Парт 4 - Cандй Индустрй“ (эн). БНП Медиа. 2017-йил 12-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 25-ноябр.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 „Марс, Инc. - Cомпанй Профиле, Информатион, Бусинесс Десcриптион, Ҳисторй, Баcкгроунд Информатион он Марс, Инc.“ (эн). Референcе фор Бусинесс. НетИндустриэс, ЛЛC.. 2018-йил 4-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 1-апрел.
  3. ↑ Анфиса Воронина. Интервю: Ричард Смайт, генералний директор ООО „Марс“ // Ведомости, № 179 (1953), 24 сентября 2007
  4. ↑ «Коммерсантъ». „Марс останавливает инвестиции в России“. «Коммерсантъ» (2022-йил 10-март). 2022-йил 10-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 10-март.