Martin Van Buren
Мартин Ван Бурен (/вæн ˈбжʊəрəн/ ван БУРЕ-əн Маартен ван Бурен <пҳонос филе="Маартен ван Бурен.огг">[ˈмаːртə(н) вɑм ˈбйːрə(н)]</пҳонос>; 1782-йил 5-декабр – 1862-йил 24-июл) – америкалик ҳуқуқшунос, дипломат ва давлат арбоби 1837-йилдан 1841-йилгача Америка Қўшма Штатларининг саккизинчи президенти бўлиб ишлаган[5]. Демократик партиянинг асосий асосчиси, шунингдек, у Ню-Ёркнинг бош прокурори ва АҚШ сенатори бўлиб ишлаган, кейин эса қисқа муддат Ню-Ёркнинг тўққизинчи губернатори бўлиб Эндрю Жексон маъмуриятига қўшилган. Америка Қўшма Штатларининг ўнинчи давлат котиби, Буюк Британия вазири ва 1832-йилда Жексоннинг чиптаси билан сайланганидан кейин 1833-йилдан 1837-йилгача саккизинчи вице-президенти бўлган. Ван Бурен 1836-йилда бўлинган Wҳиг рақибларига қарши президентлик лавозимини эгаллади ва Ван Бурен 1840-йилда қайта сайланишда мағлуб бўлиб, 1844-йилда Демократик номзодликни қўлга кирита олмади. Кейинчалик Ван Бурен ўз ҳаётида оқсоқол давлат арбоби ва 1848-йилги президентлик сайловларида Эркин Тупроқ партияси чиптасини бошқарган қулликка қарши етакчи сифатида майдонга чиқди.
| Мартин Ван Бурен | |
|---|---|
|
Ван Бурен 1855-йилда | |
| 8-Америка Қўшма Штатлари Президенти | |
|
Мансаб даври 4-март 1837-йил – 4-март 1841-йил | |
| Вице-президент | |
| Ўтмишдоши | Андреw Жаcксон |
| Вориси | Wиллиам Ҳенрй Ҳаррисон |
| 8-Америка Қўшма Штатлари Вице-президенти | |
|
Мансаб даври 4-март 1833-йил – 4-март 1837-йил | |
| Президент | Андреw Жаcксон |
| Ўтмишдоши | Жоҳн C. Cалҳоун |
| Вориси | Ричард Ментор Жоҳнсон |
| АҚШнинг Бирлашган Қироллик элчиси | |
|
Мансаб даври 8-август 1831-йил – 4-апрел 1832-йил | |
| Президент | Андреw Жаcксон |
| Ўтмишдоши | Лоуис МcЛане |
| Вориси | Аарон Ваил |
| АҚШнинг 10-Давлат Котиби | |
|
Мансаб даври 28-март 1829-йил – 23-май 1831-йил | |
| Президент | Андреw Жаcксон |
| Ўтмишдоши | Ҳенрй Cлай |
| Вориси | Эдwард Ливингстон |
| Ню-Ёрк 9-губернатори | |
|
Мансаб даври 1-январ 1829-йил – 12-март 1829-йил | |
| Ўтмишдоши | Натҳаниэл Питчер |
| Вориси | Энос Т. Тҳрооп |
| АҚШ Сенатори (Ню-Ёрк) | |
|
Мансаб даври 4-март 1821-йил – 20-декабр 1828-йил | |
| Ўтмишдоши | Натҳан Санфорд |
| Вориси | Чарлес Э. Дудлей |
| Ню-Ёркнинг 14-прокурори | |
|
Мансаб даври 17-феврал 1815-йил – 8-июл 1819-йил | |
| Губернатор |
|
| Ўтмишдоши | Абраҳам Ван Вечтен |
| Вориси | Тҳомас Ж. Оаклей |
| Ню-Ёрк Сенати аъзоси (Ўрта тумандан) | |
|
Мансаб даври 1-июл 1813-йил – 30-июн 1820-йил | |
| Ўтмишдоши | Эдwард Пҳилип Ливингстон |
| Вориси |
|
| Колумбия округи суррогати, Ню-Ёрк | |
|
Мансаб даври 1808-йил – 1813-йил | |
| Ўтмишдоши | Жамес И. Ван Ален |
| Вориси | Жамес Вандерпоэл |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
Маартен ван Бурен 5-декабр 1782-йил Киндерҳоок, Ню-Ёрк, Қўшма Штатлар |
| Вафоти |
24-июл 1862-йил (79 ёшда) Киндерҳоок, Ню-Ёрк, Қўшма Штатлар |
| Фуқаролиги |
|
| Сиёсий партияси |
|
| Бўйи | 5 фут 6 инчес (1.68 м)[1] |
| Турмуш ўртоғи |
Ҳаннаҳ Ҳоэс (турм. 1807) |
| Болалари | 5 та, Абрам лл ва Жон билан бирга |
| Ота-онаси | Абраҳам Ван Бурен |
| Касби |
|
| Дафн этилган жойи | Ҳолландия ислоҳотлари черкови, Киндерҳоок |
| Имзоси |
|
| Тахаллус(лар)и | |
Ван Бурен Ню-Ёркнинг Киндерҳоок шаҳрида туғилган, у ерда аҳолининг аксарияти голландияликлар бўлиб, асосий тил сифатида голланд тилида гаплашишган; у инглиз тилини иккинчи тил сифатида билган ягона президентдир. Адвокат сифатида таълим олгач, у Демократик-Республика партияси аъзоси сифатида сиёсатга кирди, Ню-Ёрк штати Сенатидан ўрин эгаллади ва 1821-йилда Қўшма Штатлар Сенатига сайланди. Буcктаилс фраксияси раҳбари сифатида Ван Бурен пайдо бўлиб, 1820-йилларда Ню-Ёрклик сиёсатчи сифатида Албанй Регенcй деб номланувчи сиёсий машинани яратди. У 1828-йилги президентлик сайловларида Эндрю Жексоннинг номзодини қўллаб-қувватлаш учун Ню-Ёрк губернатори лавозимига муваффақиятли қатнашди, лекин Жексоннинг инаугурациясидан кўп ўтмай истеъфога чиқди, шунинг учун у Жексоннинг давлат котиби лавозимига тайинланишини қабул қилиши мумкин эди. Вазирлар маҳкамасида Ван Бурен Жексоннинг асосий маслаҳатчиси эди ва бирлашувчи Демократик партиянинг ташкилий тузилмасини қурди. У охир-оқибат Петтиcоат ишини ҳал қилишда ёрдам бериш учун истеъфога чиқди ва қисқа муддат Буюк Британияда элчи бўлиб ишлади. Жексоннинг буйруғига кўра, 1832-йилги Демократик Миллий Конвенсия Ван Буренни вице-президентликка номзод қилиб кўрсатди ва у Демократик чипта орқали 1832-йилги президентлик сайловларида ғалаба қозонганидан кейин ўз лавозимини эгаллади.
Ёшлик даври ва таълими

Мартин Ван Бурен 1782-йил 5-декабрда Ню-Ёркнинг Киндерҳоок шаҳрида Гудзон дарёси водийсидаги Албанй шаҳридан тахминан 20 миля (32 км) жанубда туғилган[6].
Унинг отаси Авраам Ван Бурен 1631-йилда Янги Нидерландияга ҳижрат қилган ва Манҳаттан оролида ер сотиб олган, асли Буурмалсен (Голландия) шаҳридан бўлган Корнелис Мессеннинг авлоди эди[7]. Британиялик субект бўлиб туғилмаган АҚШнинг биринчи президенти бўлиши билан бирга Ван Бурен ҳам Британиялик бўлмаган АҚШнинг биринчи президенти эди; у бутунлай голландиялик эди. Авраам Ван Бурен Америка инқилоби даврида ватанпарвар бўлган ва кейинчалик Демократик-Республикачилар партиясига қўшилган[8][9][10]. У Киндерҳоокда меҳмонхона ва тавернага эга бўлган ва бир неча йил Киндерҳоокнинг шаҳар котиби бўлиб ишлаган. 1776-йилда у Киндерхук шаҳридаги Мария Хоэс (ёки Гоэс) Ван Аленга (1746—1818), шунингдек, Голландиялик экстракт ва Иоганнес Ван Аленнинг беваси (1744—1773) билан турмуш қурди. Унинг биринчи турмушидан учта фарзанди бор эди, жумладан, АҚШнинг бўлажак вакили Жеймс И. Ван Ален. Унинг иккинчи турмушидан беш фарзанд кўрди, Мартин учинчиси эди .
Манбалар
- ↑ Wидмер, Тед анд Артҳур М. Счлесингер, Эдwард Л. Wидмер, Мартин Ван Бурен, Тимес Боокс, 2005, п. 2. ИСБН 0-8050-6922-4
- ↑ „Тҳе Wисе Гуиде: Тҳе Ред Фох оф Киндерҳоок“. Либрарй оф Cонгресс (2011-йил 1-декабр). 2023-йил 4-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 15-июн.
- ↑ Силбей, Жоэл „Мартин Ван Бурен“. Миллер Cентер (2016-йил 26-сентябр). 2018-йил 15-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 15-июн.
- ↑ Ҳатфиэлд, Марк О. „Мартин Ван Бурен (1833–1837)“, . Виcе Пресиденц оф тҳе Унитед Статес, 1789–1993, Сенате Ҳисториcал Оффиcе, Wашингтон: УС Говернмент Принтинг Оффиcе, 1997 — 105–118-бет. ОCЛC 606133503. Қаралди: 2018-йил 15-июн (2017-йил 6-мартда асл нусхадан архивланган).
- ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
- ↑ „Мартин ван Бурен [1782–1862“]. Неw Нетҳерланд Институте.орг. Албанй, НЙ: Неw Нетҳерланд Институте. 2015-йил 14-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 24-феврал.
- ↑ „Оур Нон-Англо-Сахон Пресиденц“ (2012-йил 25-июл). 2022-йил 7-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 7-май.
- ↑ Роберц, Жамес А.. Неw Ёрк ин тҳе Револутион ас Cолонй анд Стате. Албанй: Брандоw Принтинг Cомпанй, 1898 — 109-бет. ИСБН 978-0-8063-0496-0.
- ↑ Кане, Жосепҳ Натҳан. Пресидентиал Фаcт Боок. Рандом Ҳоусе, 1998 — 53-бет. ИСБН 978-0-375-70244-0.
- ↑ Фосс, Wиллиам О.. Чилдҳоодс оф тҳе Америcан Пресиденц. Жефферсон: МcФарланд Публишинг, 2005 — 45-бет. ИСБН 978-0-7864-2382-8.
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
Ҳаволалар
- Америка Қўшма Штатлари Конгресси. „Мартин Ван Бурен (ид: В000009)“ (эн). Биограпҳиcал Диреcторй оф тҳе Унитед Статес Cонгресс.
- Мартин Ван Бурен: А Ресоурcе Гуиде (Wайбаcк Мачине сайтида Жуне 12, 2017, санасида архивланган) ат тҳе Либрарй оф Cонгресс
- Тҳе Паперс оф Мартин Ван Бурен (Wайбаcк Мачине сайтида Април 17, 2016, санасида архивланган) ат Cумберланд Университй; wҳен cомплетед, тҳис wебсите wилл феатуре 13,000 трансcрибед Ван Бурн паперс.
- Тҳе Америcан Пресиденcй Прожеcт – Тҳе Паперс оф Мартин Ван Бурен (Wайбаcк Мачине сайтида Аугуст 20, 2019, санасида архивланган) (Онлине Cоллеcтион) ат Университй оф Cалифорниа, Санта Барбара
- Америcан Пресидент: Мартин Ван Бурен (1782–1862) (Wайбаcк Мачине сайтида Оcтобер 30, 2011, санасида архивланган) ат тҳе Миллер Cентер оф Публиc Аффаирс, Университй оф Виргиниа
- Инаугурал Аддресс (Марч 4, 1837), ат тҳе Миллер Cентер
- Мартин Ван Бурен Натионал Ҳисториc Сите (Линденwалд) (Wайбаcк Мачине сайтида Жануарй 20, 2005, санасида архивланган), Натионал Парк Сервиcе
- "Мартин Ван Бурен". Энcйcлопæдиа Британниcа. ХХИВ (9- нашри). 1888.
- „Лифе Портраит оф Мартин Ван Бурен“ (Wайбаcк Мачине сайтида Жануарй 6, 2019, санасида архивланган), фром C-СПАН'с Америcан Пресиденц: Лифе Портраиц, Май 3, 1999
| Давлат етакчиси ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |
| Шахсият ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |
- 5-dekabrda tugʻilganlar
- 1782-yilda tugʻilganlar
- 1862-yilda vafot etganlar
- 24-iyulda vafot etganlar
- Spoken Wikipedia without date
- Spoken articles
- AQSh prezidentlari
- AQSh vitse-prezidentlari
- AQSh davlat kotiblari
- Prezidentlar
- Alifbo boʻyicha siyosatchilar
- Davlat yetakchilari haqidagi chala maqolalar
- Shaxsiyatlar haqidagi chala maqolalar