Mary Kom
Мангте Чунгнеижанг "Марй" Ком[2] (1982-йил 24-ноябрда туғилган) — ҳиндистонлик олимпия боксчиси, сиёсатчи ва собиқ Раджа Сабҳа а’зоси ҳисобланади[3][4][5]. У ҳаваскор бокс бўйича жаҳон чемпионатида олти марта ғолиб чиққан ягона аёл боксчи, дастлабки етти жаҳон чемпионатининг ҳар бирида медал ютган ягона аёл боксчи ва жами саккизта жаҳон чемпионати медали ютган ягона боксчидир (аёл ёки эркак бўлишидан қат’и назар)[6][7][8][9].
| Мери Ком | |
|---|---|
Мангте Чунгнеижанг Ком | |
|
Мери Ком Британия Олий комиссарлигида, 2011-йил | |
| Ҳиндистон парламенти Ражя Сабҳа а'зоси | |
|
Мансаб даври 25-апрел 2016 – 24-апрел 2022 | |
| Вориси | П. Т. Уша |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
1982-йил 24-ноябр[1] Кагатҳеи, Чурачандпур, Манипур, Ҳиндистон |
| Турмуш ўртоғи | Каронг Онкҳолер Ком (2005–2023) |
| Болалари | 4 |
| Мукофотлари |
Падма Вибҳушан (2020) |
Ажабтовур Марй лақабини олган Ком, 2012-йилги Лондон Олимпиадасида иштирок этган ва 51 кг чумчуқ вазн тоифасида бронза медалини қўлга киритган Ҳиндистондаги ягона аёл боксчи эди[10]. У, шунингдек, Ҳаваскор Бокс бўйича Халқаро Ассоциация (АИБА) томонидан дунёдаги 1-рақамли аёл боксчи сифатида баҳоланган[11][12].
У 2014-йилда Жанубий Кореянинг Инчеон шаҳрида бўлиб ўтган Осиё ўйинларида олтин медал ютган биринчи ҳиндистонлик аёл боксчи, ҳамда 2018-йил Ҳамдўстлик ўйинларида ҳам олтин медал олган биринчи аёл боксчидир[13].
У, шунингдек, Осиё ҳаваскор бокс чемпионатида олтита ғалабаси билан рекорд ўрнатган ягона боксчидир[14][15].
Марй Ком Индонезиядаги Президент кубогида 51 кг тоифасида олтин медални қўлга киритди[16].
Сиёсий фаолияти
2016-йил 25-апрелда Ҳиндистон Президенти Комни Ҳиндистон парламентининг юқори палатаси — Раджа Сабҳа а’зоси этиб тайинлади[17].
2017-йил март ойида Ҳиндистон Ёшлар ишлари ва спорт вазирлиги Марй Ком ва Ахил Кумарнинг бокс бўйича миллий кузатувчи сифатида тайинланганини э’лон қилди[18].
2018-йилда олтинчи жаҳон чемпионлигини қўлга киритганидан сўнг, Манипур ҳукумати унга "Меэтҳои Леима" — "буюк ёки ўзгача аёл" унвонини берди. Тадбир 2018-йил 11-декабр куни Импҳал шаҳрида ўтказилди[19].
У маросимда бокс бўйича жаҳон чемпионатлари тарихидаги энг муваффақиятли боксчи сифатида э’тироф этилди. Манипур штати бош вазири эса Импҳал Ғарбий туманидаги Миллий ўйинлар қишлоғига олиб борувчи йўлни “МC Марй Ком йўли” деб аташини э’лон қилди[20][21].
У 2020-йилда Ҳиндистоннинг иккинчи йирик фуқаролик мукофоти — Падма Вибҳушан билан тақдирланди[22][23].
Илк ҳаёти
Ком Ҳиндистоннинг Манипур штатидаги Чурачандпур туманида жойлашган Кагатҳеи қишлоғи, Моиранг Ламкҳаида туғилган[24]. У камбағал Ком оиласидан чиққан. Унинг ота-онаси Мангте Тонпа Ком ва Мангте Акҳам Ком ижара асосида ерда деҳқончилик қилувчи жҳум далаларида ишловчи деҳқонлар эди[25]. Унга Чунгнеижанг исми қўйилган. Ком содда шароитда улғайди, ота-онасига деҳқончилик ишларида ёрдам берди, мактабга борди ва дастлаб енгил атлетика, кейинчалик эса бокс билан шуғулланди. Унинг отаси ёшликда кураш билан шуғулланган. У уч фарзанднинг каттаси бўлиб, укаси ва синглиси бор[26]. У христиан баптист оиласидан чиққан[27].
Ком Моирангдаги Локтак Чристиан Модел Ҳигҳ Счоол мактабида олтинчи синфгача ўқиган, сўнгра Моирангдаги Ст. Хавиэр Cатҳолиc Счоолда 8-синфгача таҳсил олган. Шу даврда у спортга, хусусан, енгил атлетика, найза улоқтириш ва 400 метр югуришга қизиқиб қолди. Шу вақтда, бошқа манипурлик спортчи Дингко Сингҳ 1998-йилги Бангкок Осиё ўйинларидан олтин медал билан қайтди. Ком эслашича, бу воқеа кўплаб ёшларни, жумладан уни ҳам, бокс билан шуғулланишга илҳомлантирган[28].
8-синфни тугатгач, Ком Импҳал шаҳридаги Адимжати Ҳигҳ Счоол мактабига ўқишга ўтди ва 9–10-синфларни шу ерда ўқиди, бироқ у мактаб имтиҳонларидан ўтолмади. Имтиҳонни қайта топширмоқчи бўлмаган Ком ўқишни тарк этди ва НИОС, Импҳал орқали имтиҳон топшириб, Чурачандпур коллежини тамомлади[29].
Ком мактабда ўқиб юрганида волейбол, футбол ва енгил атлетикада фаол қатнашган. Айнан Дингко Сингҳнинг ютуқлари уни 2000-йилда енгил атлетикадан боксгача йўналишини ўзгартиришга ундади. У дастлабки мураббийи К. Косана Меитеи қўл остида Импҳал шаҳрида шуғуллана бошлади. 15 ёшида Ком ўз қишлоғини тарк этиб, Импҳал спорт академиясида ўқишга қарор қилди[30]. ББC билан интервюсида, Меитеи уни кучли ирода эгаси, меҳнацевар, асосий бокс қоидаларини тез ўзлаштирган шогирд сифатида эслади. Шундан сўнг Ком Манипур штати бокс мураббийи М. Наржит Сингҳ қўл остида Кҳуман Лампакда машғулот олиб борди[31]. Ком дастлаб боксга бўлган қизиқишини отасидан сир тутган, чунки отаси унинг юзи жароҳат олиб, турмуш қуришга имкон тополмаслигидан хавотир олган. Бироқ 2000-йилда Ком штат бокс чемпионатида ғолиб бўлганидан сўнг, унинг сурати газетада чиқди ва отаси бундан хабар топди. Уч йил ўтгач, отаси Комнинг боксга бўлган меҳрини тушуниб, унга тўлиқ қўллаб-қувватлаш кўрсатди[32][33].
Фаолияти
Турмушга чиққач, Ком қисқа муддат боксчиликдан танаффус олди. 2007-йилда эгизак фарзандларини дунёга келтиргач, у яна машғулотларга қайтди[24]. 2008-йилда Ҳиндистонда ўтган Осиё аёллар боксчилик чемпионатида кумуш медал, Хитойда бўлиб ўтган 2008 АИБА Wомен'с Wорлд Бохинг Чампионшипс мусобақасида эса кетма-кет тўртинчи олтин медалини қўлга киритди[34]. Кейин Ветнамда ўтган 2009 Асиан Индоор Гамес мусобақасида яна олтин медал олди[35].
2010-йилда у Қозоғистонда ўтган Осиё аёллар боксчилик чемпионатида ва Барбадосда бўлиб ўтган 2010 АИБА Wомен'с Wорлд Бохинг Чампионшипсда олтин медалга сазовор бўлди. У Барбадосда 48 кг вазн тоифасида қатнашди, чунки АИБА 46 кг тоифасини олиб ташлаганди[36]. 2010 Асиан Гамес мусобақасида 51 кг тоифасида қатнашди ва бронза медални қўлга киритди[37]. 2011-йилда Хитойда ўтган Осиё аёллар кубогида 48 кг тоифасида олтин медалга сазовор бўлди[38][39].
2010-йил 3-октабрда Ком Санжай ва Ҳаршит Жаин билан бирга 2010 Cоммонwеалтҳ Гамесочилиш маросимида Қуээн'с Батонни олиб югуриш шарафига муяссар бўлди[40]. Аммо у мусобақада иштирок этмади, чунки аёллар бокси дастурга киритилмаган эди.
Ком илгари 46 ва 48 кг вазн тоифаларида курашган бўлса-да, кейинчалик 51 кг тоифасига ўтди, чунки халқаро ташкилот аёллар бокси учун фақат учта вазн тоифасига рухсат берди ва енгил вазн тоифаларини олиб ташлади[41].
Супер кураш лигаси
Ком "Супер Фигҳт Леагуэ" аралаш жанг сан’атлари реалити шоуси – СФЛ Чалленгерс'нинг сўнгги сонида иштирок этди. Шу вақт давомида Ком лиганинг эгаларидан бири Раж Кундра ва Санжай Дутт билан жангчиликдан ташқари йўналишда СФЛ билан ҳамкорлик қилиш борасида музокаралар олиб борди[42].
2012-йил 24-сентабр куни Супер Фигҳт Леагуэ Ком ташкилотнинг бренд элчиси этиб тайинланганини э’лон қилди[43][44].
Ютуқлар
| Халқаро ютуқлар[45] | ||||
|---|---|---|---|---|
| Йил | Мукофот | Вазн (кг) | Мусобақа | Жойлашув |
| 2001 | 48 | Аёллар ўртасидаги жаҳон чемпионати | Сcрантон, АҚШ | |
| 2002 | 45 | Аёллар ўртасидаги жаҳон чемпионати | Анталия, Туркия | |
| 2002 | 45 | Wитч Cуп | Пеcс, Венгрия | |
| 2003 | 46 | Осиё аёллар чемпионати | Ҳисар, Ҳиндистон | |
| 2004 | 41 | Аёллар жаҳон кубоги | Тонсберг, Норвегия | |
| 2005 | 46 | Осиё аёллар чемпионати | Каоҳсиунг, Тайван | |
| 2005 | 46 | Аёллар ўртасидаги жаҳон чемпионати | Подолск, Россия | |
| 2006 | 46 | Аёллар ўртасидаги жаҳон чемпионати | Ню-Деҳли, Ҳиндистон | |
| 2006 | 46 | Венус аёллар боксчилик кубоги | Вейле, Дания | |
| 2008 | 46 | Аёллар ўртасидаги жаҳон чемпионати | Нинбо, Хитой | |
| 2008 | 46 | Осиё аёллар чемпионати | Гуваҳати, Ҳиндистон | |
| 2009 | 46 | Осиё ёпиқ ўйинлари | Ханой, Ветнам | |
| 2010 | 48 | Аёллар ўртасидаги жаҳон чемпионати | Бриджтоwн, Барбадос | |
| 2010 | 46 | Осиё аёллар чемпионати | Астана, Қозоғистон | |
| 2010 | 51 | Осиё ўйинлари | Гуанчжоу, Хитой | |
| 2011 | 48 | Осиё аёллар кубоги | Хайкоу, Хитой | |
| 2012 | 41 | Осиё аёллар чемпионати | Улан Батор, Мўғулистон | |
| 2012 | 51 | Ёзги Олимпия ўйинлари | Лондон, Буюк Британия | |
| 2014 | 51 | Осиё ўйинлари | Инчеон, Жанубий Корея | |
| 2017 | 48 | Осиё аёллар чемпионати | Ҳо Ши Мин, Ветнам | |
| 2018 | 45–48 | Ҳамдўстлик ўйинлари | Голд-Кост, Австралия | |
| 2018 | 45–48 | Аёллар ўртасидаги жаҳон чемпионати | Ню-Деҳли, Ҳиндистон | |
| 2019 | 51 | Аёллар ўртасидаги жаҳон чемпионати | Улан-Уде, Россия | |
- Миллий
- Олтин – 1-аёллар миллий бокс чемпионати, Ченнаи, 2001-йил 6–12-феврал
- Шарқ очиқ бокс чемпионати, Бенгал, 2001-йил 11–14-декабр
- 2-катта ёш тоифасидаги аёллар ўртасидаги жаҳон бокс чемпионати, Янги Деҳли, 2001-йил 26–30-декабр
- Аёллар миллий спорт мусобақаси, Янги Деҳли, 2001-йил 26–30-декабр
- 32-миллий ўйинлар, Ҳайдаробод, 2002-йил
- 3-катта ёш тоифасидаги аёллар ўртасидаги жаҳон бокс чемпионати, Аизаwл, 2003-йил 4–8-март
- 4-катта ёш тоифасидаги аёллар ўртасидаги жаҳон бокс чемпионати, Кокражар, Ассам, 2004-йил 24–28-феврал
- 5-катта ёш тоифасидаги аёллар ўртасидаги жаҳон бокс чемпионати, Керала, 2004-йил 26–30-декабр
- 6-катта ёш тоифасидаги аёллар ўртасидаги жаҳон бокс чемпионати, Жамшедпур, 2005-йил 29-ноябр – 3-декабр
- 10-катта ёш тоифасидаги аёллар миллий бокс чемпионати, Жамшедпур — чорак финалда 1–4 ҳисобида ютқазган, 2009-йил 5-октабр
Манбалар
- ↑ Ком, Марй. Унбреакабле. Ҳарпер, 2013 — 1-бет. ИСБН 9789351160106.
- ↑ „Сих-тиме wорлд чампион Марй Ком беcомес 'Марй Ком ОЛЙ'“. Индиа Тодай (2019-йил 7-ноябр). 2021-йил 2-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 16-август.
- ↑ Шеттй-Саҳа, Шубҳа. „Мовиэ ревиэw: 'Марй Ком'“. Мид Дай (2014-йил 5-сентябр). 2022-йил 18-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 18-август.
- ↑ „Лондон Олймпиcс – Wоменс флй 51кг, Семи-финалс – Индиа вс Греат Бритаин“. www.олймпиc.орг. Wорлд Олймпиcс Cоммиттеэ. 2015-йил 5-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 9-декабр.
- ↑ „АИБА Легендс – Марй Ком – АИБА“ (эн-УС). АИБА. 2021-йил 17-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 26-ноябр.
- ↑ „Магнифиcент Марй“. исеэиндиа.cом (2011-йил 13-август). 2012-йил 22-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 7-июн.
- ↑ „Марй Ком wинс реcорд сихтҳ Wорлд Чампионшипс голд“ (эн-УС). Тҳе Индиан Эхпресс (2018-йил 25-ноябр). 2018-йил 25-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 25-ноябр.
- ↑ „Wорлд Бохинг Чампионшипс: Марй Ком wинс реcорд сихтҳ голд медал, Сониа Чаҳал такес силвер“. Тҳе Тимес оф Индиа (2018-йил 24-ноябр). 2018-йил 24-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 25-ноябр.
- ↑ Уде, Улан. „МC Марй Ком cрашес оут бут багс ҳисториc бронзе ин Wорлд Бохинг Чампионшипс“. Индиа Тодай (2019-йил 12-октябр). 2019-йил 12-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 18-октябр.
- ↑ „Олймпиcс: Марй Ком лосес СФ 6–11, wинс бронзе“. ИБН Ливе. 2012-йил 9-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 8-август.
- ↑ „АИБА Wорлд Wомен'с Ранкинг“. АИБА. 2012-йил 29-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 5-июн.
- ↑ Wомен'с Лигҳт Флй (45 – 48кг) Ранкингс (Wайбаcк Мачине сайтида 25 Новембер 2018 санасида архивланган)
- ↑ „Асиан Гамес 2014 Дай 12: Марй Ком пунчес фирст бохинг голд, Индиа адд 1 силвер, 3 бронзес то таллй“. индианехпресс.cом (2014-йил 1-октябр). 2018-йил 15-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 15-декабр.
- ↑ „Марй Ком беcомес фирст бохер то wин фиве голд медалс ат тҳе Асиан Чампионшипс“. Тҳе Эcономиcс Тимес. ПТИ (2017-йил 8-ноябр). 2021-йил 27-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 18-октябр.
- ↑ „Марй Ком cроwнед чампион фор 5тҳ тиме ат Асиан Бохинг Чампионшипс“. Асиан Неwс Интернатионал. Индиа Тодай (2017-йил 8-ноябр). 2021-йил 27-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 18-октябр.
- ↑ „Марй Ком wинс голд ин Пресидент'с Cуп аҳеад оф wорлд чампионшипс“. Индиа Тодай (инглизча). Пресс Труст оф Индиа. 28 Жулй 2019. 3 Аугуст 2021да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 3 Аугуст 2021.
- ↑ Бҳандарам, Вишнуприя „Парлиамент Ливе: Марй Ком анд Субраманиан Сwамй таке оатҳ ин Ражя Сабҳа“. Фирстпост (2016-йил 26-апрел). 2016-йил 29-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 26-апрел.
- ↑ „Говернмент десигнатес 12 Олймпианс ас Натионал Обсерверс“. Тҳе Индиан Эхпресс. ПТИ (2017-йил 20-март). 2021-йил 10-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 30-март.
- ↑ „Нот эасй то cомебаcк афтер геттинг марриэд анд ҳавинг чилдрен: Марй Ком“ (эн). Индиа Тодай (2019-йил 16-декабр). 2021-йил 3-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 3-август.
- ↑ Леивон, Жиммй. „Манипур говернмент cонферс бохер МC Марй Ком wитҳ 'Меэтҳоилеима' титле“. Тҳе Индиан Эхпресс (2018-йил 12-декабр). 2018-йил 15-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 18-октябр.
- ↑ Гадия, Мониш „Марй Ком Биограпҳй: Тҳе Магнифиcент Сторй оф Индиа'с Легендарй Бохинг Стар“. креэдон.cом (2019-йил 4-октябр). 2019-йил 18-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 18-октябр.
- ↑ „Марй Ком wилл бе cонферред wитҳ Падма Вибҳушан, ПВ Синдҳу то гет Падма Бҳушан“ (2020-йил 26-январ). 2021-йил 30-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 26-январ.
- ↑ {{cите wеб |титле=МИНИСТРЙ ОФ ҲОМЕ АФФАИРС |урл=ҳттпс://падмааwардс.гов.ин/ПДФС/2020АwардеэсЛист.пдф |wебсите=падмааwардс.гов.ин |аccесс-дате=25 Жануарй 202
- ↑ 24,0 24,1 Марй Ком, М.C.. Унбреакабле -: Ан Аутобиограпҳй, Фирст, Делҳи: ҲарперCоллинс, 1 Аугуст 2013. ИСБН 978-9351160090.
- ↑ „Травел трендс ин тҳе пост-CОВИД wорлд - Сентинелассам“ (эн). www.сентинелассам.cом (2020-йил 26-август). 2021-йил 24-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 29-август.
- ↑ „Абоут Марйком“. www.wбан.орг. Wорлд Бохинг Арчиве Нетwорк. 2016-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 9-декабр.
- ↑ „Асиан Бохинг Чампионшипс: Ҳоw Марй Ком'с детерминатион анд 'фаитҳ ин Год ҳелпед ҳер то оверcоме чалленгес“. Фирстпост (2017-йил 10-ноябр). 2021-йил 19-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 3-сентябр.
- ↑ „Интервиэw wитҳ Марй Ком“. Тҳе Деccан Ҳералд (2004-йил 30-сентябр). 2007-йил 28-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 9-декабр.
- ↑ Читра Гарг. Индиан Чампионс: Профилес Оф Фамоус Индиан Спорцперсонс. Ражпал & Сонс, 2010 — 93–-бет. ИСБН 978-81-7028-852-7. Қаралди: 2012-йил 29-июн.
- ↑ „Wорлд Олймпиc дреамс – Меэтинг Марй Ком“. ББC Wорлд Неwс (2012-йил 7-феврал). 2016-йил 9-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 9-декабр.
- ↑ Wиллиамс, Деэ „Марй Ком“. (WБАН) Wомен Бохинг Арчиве Нетwорк (2008-йил 6-феврал). 2016-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 8-май.
- ↑ Гаур, Анита. Тҳе Лифе анд Тимес оф М.C. Марй Ком. Делҳи: Прабҳат Пракашан, 1 Жуне 2016. ИСБН 978-9351865995.
- ↑ „Марй Ком энтерс семис, ассуред оф реcорд-эхтендинг 8тҳ Wорлд Чампионшип медал – Тимес оф Индиа ►“. Тҳе Тимес оф Индиа (2019-йил 10-октябр). 2019-йил 10-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 10-октябр.
- ↑ „Марй макес wомен'с бохинг'с Олймпиc cасе стронгер: АИБА Пресидент“. 2012-йил 28-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 28-декабр.
- ↑ „Индиа бохерс Марй Ком, Кавита wин голдс ат Асиан Индоор Гамес“ (эн). Ҳиндустан Тимес (2009-йил 4-ноябр). 2018-йил 26-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 26-ноябр.
- ↑ Лахми Неги.. „Марй Ком wинс фифтҳ суccессиве Wорлд Бохинг Чампионшип голд“. Тҳе Тимес оф Индиа (2010-йил 19-сентябр). 2012-йил 4-ноябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Магнифиcент Марй!“. Редифф. 2018-йил 26-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 26-ноябр.
- ↑ „Фор ҳер литтле сон ин ҳоспитал, Марй Ком wинс анотҳер голд медал – Индиан Эхпресс“ (эн-гб). арчиве.индианехпресс.cом. 2018-йил 29-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 26-ноябр.
- ↑ „Марй Ком триумпҳс ин Ҳаикоу – АИБА“ (эн-УС). АИБА (2011-йил 12-май). 2018-йил 26-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 26-ноябр.
- ↑ „Батон фор Cоммонwеалтҳ Гамес то энтер Индиа тодай“ (2010-йил 25-июн). 2014-йил 6-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 21-май.
- ↑ „Wомен'с бохинг гаинс Олймпиc спот“ (эн-ГБ) (2009-йил 13-август). 2009-йил 15-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 26-ноябр.
- ↑ „Марй Ком то стрике лонг-терм партнершип wитҳ СФЛ оwнерс“. ҳиндустантимес.cом (2012-йил 26-сентябр). 2012-йил 10-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 10-сентябр.
- ↑ „Марй Ком бранд амбассадор оф Раж Кундра'с СФЛ“. неwстраcкиндиа.cом (2012-йил 24-сентябр). 2012-йил 28-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 24-сентябр.
- ↑ „Супер Фигҳт Леагуэ ропес ин Марй Ком ас бранд амбассадор“. Тҳе Тимес оф Индиа (2012-йил 26-сентябр). 2013-йил 19-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 24-сентябр.
- ↑ „АИБА Wомен'с Wорлд Бохинг Чампионшипс Қинҳуангдао 2012 Атҳлетес Биограпҳиэс“. Интернатионал Бохинг Ассоcиатион. 2012-йил 4-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 3-июн.