Марй Н. Меэкер
| Марй Наcол Меэкер | |
|---|---|
| Таваллуди |
1921 |
| Вафоти | 2003 |
| Касби | Та'лим психологи ва тадбиркор |
| Турмуш ўртоғи | Роберт Меэкер |
Мери Накол Микер (1921—2003) америкалик таълим психологи ва тадбиркор эди. У ЖП Гуилфорднинг инсон интеллектининг тузилиши назариясини таълим соҳасида қўллаши билан ҳисса қўшган олима.
Микер Луизиана штатида туғилган, ўша ерда ва Техасда ўсган. У Остиндаги Техас университетида ўқиган ва психология бўйича бакалавр даражасини олган. Кейинчалик Меэкер Калифорнияга кўчиб ўтди ва Жанубий Калифорния университетида таълим психологияси бўйича аспирантурада ўқишни бошлади ва у ерда ЖП Гуилфорд билан таҳсил олди, унинг иши ва карераси учун муҳим бўлади. Микер фанлар магистри, таълим магистри ва 1971-йилда фанлар номзоди илмий даражасини олди.
СИ ва СОИ
Микернинг докторлик диссертацияси болалар ва катталарни ўқитишда фойдаланиш учун баҳолаш ва ўқув материалларини яратишда Гуилфорднинг „Интеллект тузилмаси“ назариясини („СИ“) қўллашга қаратилган. СИ нинг асоси шундан иборатки, интеллект учта ўлчов бўйича ташкил этилган кўплаб ақлий қобилиятлар ёки омилларни ўз ичига олади — Операциялар (масалан, тушуниш), Контент (масалан, семантик) ва Маҳсулотлар (масалан, муносабатлар)[1]. Ушбу уч ўлчовли моделда уч ўлчовнинг ҳар бир кесишиши семантик муносабатларни тушуниш каби ноёб интеллектуал қобилият сифатида намоён бўлади.(яъни аналогияларни тушуниш)
Микер ўқиш давомида у иккита шартга асосланиб, таълим соҳасида СИни қўллаш имкониятларини кўрди: 1) интеллектни „Интеллект тузилиши“ моделида аниқланган кўплаб интеллектуал қобилиятлар бўйича шахснинг қобилиятини аниқлайдиган тест ёрдамида аниқ ўлчаш ва 2) ҳар бир алоҳида қобилиятга қаратилган ўқув материаллари ёрдамида шахснинг интеллектуал қобилиятларини тузатиш ёки яхшилаш мумкин. Микер ўзининг Гуилфорд назариясини қўллашини „СОИ“ деб атади.
СОИ тести
СОИ баҳолаш материаллари, жумладан СОИ Леарнинг Абилитиэс (ёки „СОИ-ЛА“) тест асбоби Микер таълим ва касбий муваффақият билан энг яқин боғлиқ деб белгилаган Гуилфорднинг СИ моделидаги интеллектуал қобилиятларга мос келадиган интеллектни ўлчайди. (У бошқа СИ қобилиятларини баҳолаш қийинлиги ёки таълим талаблари билан боғлиқ эмаслиги сабабли СОИдан чиқариб ташлади. 1970-йилларнинг охири ва 1980-йилларнинг бошларида у СОИ-ЛА асбобини меъёрлаштирган ва тасдиқлаганидан сўнг, у мактаб туманлари ва хусусий клиникалар учун тестлар ва тегишли тузатиш материалларини ишлаб чиқаришни бошлади. Кўпгина штатларда СОИ-ЛА талабаларни иқтидорли ва махсус таълим мактаблари дастурларига кириш учун скрининг қилиш учун қабул қилинади ва бутун дунё бўйлаб СОИ-ЛА хусусий клиникаларда қўлланади.
СОИ тренинги
СОИ ўқув материаллари эрта болалик таълимида ўрганишдаги нуқсонларни бартараф этишда фойдалидир. Ўқиш ёки арифметика каби мактабнинг асосий фанлари аслида бир нечта асосий қобилиятларни қўллашни талаб қиладиган мураккаб вазифалардир. Синфдаги бундай вазифаларни бажара олмайдиган болалар кўпинча уларни муваффақиятли бажариш учун асосий қобилиятларга эга эмаслиги сабабли, бу болаларни бундай вазифаларни бажаришга ўргатиш уринишлари муваффақиятли бўлмайди. Ўқишни билмайдиган баъзи болаларда сўзни (яъни, бир қатор график рақамларни) унинг маъноси (яъни, семантик бирлик) билан боғлашнинг асосий интеллектуал қобилияти йўқлиги; арифметикани бажара олмайдиган баъзи болаларда рақамни (рақамли бирлик) унинг маъноси (рамзий бирлик) билан боғлашнинг асосий интеллектуал қобилияти йўқлиги бўлиши мумкин. СОИ тренинги ўқиш ва арифметикани ўзлаштиришни таъминлаш учун ушбу асосий интеллектуал қобилиятларни тузатиши мумкин.
СОИ модели ўрганишдаги нуқсонларни босқичма-босқич ҳал қилиш учун мўлжалланган. СОИ тести шахснинг асосий интеллектуал қобилиятларини, шу жумладан мақсадли вазифани бажаришга имкон берувчи таркибий қобилиятларни баҳолайди. Сўнгра, шахснинг СОИ профилини мақсадли вазифани (ўқиш ёки арифметика каби) амалга оширишга имкон берувчи интеллектуал қобилиятлар билан солиштиргандан сўнг, тузатиш учун махсус интеллектуал қобилиятлар аниқланади. Ниҳоят, СОИ ўқув материаллари аниқланган қобилиятларни ўргатади, шунда қобилиятлар тузатилгандан сўнг, шахс мураккаброқ вазифани бажаришни ўрганиши мумкин[2][3][4].
СОИ модели ўрганиш услубларини баҳолашда фойдали бўлиши мумкин, чунки СОИ-ЛА тести визуал ва эшитиш қобилиятининг алоҳида ўлчовларини ўз ичига олади. СОИ Говард Гарднер томонидан эълон қилинган мулти-интеллект назарияси билан боғлиқ.
Кейинги фаолияти
1975-йилда Микер ва унинг турмуш ўртоғи Роберт Микер СОИ тестлари ва ўқув материалларини ишлаб чиқарувчи, ўқитувчилар учун тренинглар ва тегишли тадқиқотлар олиб борувчи СОИ институтини очдилар. 1980 ва 1990-йилларда Микер таълим психологияси соҳасида кенг обрўга эга бўлди ва СОИ институтини бошқаришда давом этди[5]. Бу вақт ичида Микер Калифорния, Айдахо, Луизиана, Миссисипи, Невада, Ню-Мексико, Огаё, Оклахома, Орегон, Жанубий Каролина, Техас, Виржиния, Вашингтон ва Висконсин штатларида таълим бўйича штат департаментларида маслаҳатчи бўлиб ишлаган.
1990-йилларда Микер Бридгес Леарнинг Сйстемс[6] тижорат корхонаси, собиқ АҚСҲ сенатори Уилям Э. Брок томонидан Меэкернинг СОИ иши ва у эри билан ишлаб чиққан Интеграциялашган амалиёт протоколи (ИПП) асосидаги мактаб дастурларини амалга ошириш учун асос солган тижорат корхонаси билан кенг ҳамкорлик қилди.ИПП ўз ичига СОИ билан боғлиқ баҳолашлар ҳамда ўқув материалларини ўз ичига олади, уларда интеллектни баҳолаш (масалан, СОИ-ЛА тести билан), кўришни баҳолаш ва сенсорли интеграцияни баҳолаш киради. Мисол учун, ўқий олмайдиган баъзи болаларда бир алфавит белгисини бошқасидан визуал равишда ажратиш қобилияти йўқ бўлиши мумкин. СОИ нинг ушбу перцептив (визуал) жиҳати Меэкер ва Микер томонидан ИППда яратилган СОИ иловасининг кенгайтмаларини кўрсатади.
Кейинги ҳаётида Мери Микер ўзини ярим профессионал равишда акварел расмига бағишлади ва турли маҳаллий совринларни қўлга киритди[7]. Унинг танлаган мавзулари гуллар ва ландшафтлар эди.
Мери Микер 2003-йилда вафот этди, унинг эри, уч қизи ва икки набираси қолди. Унинг турмуш ўртоғи Роберт Микер ўз ишини Орегон штатининг Спрингфилд шаҳридаги СОИ Сйстемс компаниясида давом эттирмоқда.
Мақолалари ва китоблари
- Микер, МН (1969). Интеллектнинг тузилиши: талқини ва қўлланиши. Колумбус, Огаё : Меррилл.
- Меэкер, МН, Меэкер РЖ & Роид. ГҲ (1985). Интеллектни ўрганиш қобилияти тестининг тузилиши (СОИ-ЛА) қўлланма. Лос-Анжелес, Калифорния: Ғарбий психологик хизматлар.
- Меэкер, МН ва Меэкер, Р. (1992). ИПП (Интеграциялашган амалиёт протоколи: дисфунксияли талабалар учун даволаш тизими). Вида, ОР: СОИ тизимлари.
Танланган мақолалар
- Микер, МН (1965). Санфорд-Бине хулқ-атвор намуналарини Гуилфорднинг интеллект тузилмаси билан боғлаш тартиби. Мактаб психологияси журнали ИИИ (3), пп. 26-36.
- Микер, МН (1965). Мактабгача ёшдаги бола учун ижодкорлик ҳақида нима дейиш мумкин? Иқтидорли бола ҳар чоракда.
- Микер, МН (1969). Иқтидорлиларни баҳолашни тушуниш: янги усул. Иқтидорли бола чораклик, жилд. ХИИИ (4).
- Меэкер, МН & Мерс, Идоралар (1971). Тўққизинчи синф ўғил болаларининг ўрта ва махсус гуруҳларининг хотира омиллари ва мактабдаги муваффақияти. Генетик психология монографиялари, 83, 275-308.
- Микер, МН (1972). Иқтидорлиларни бошқаришда қобилиятингиз борми? Иқтидорли бола ҳар чоракда.
- Микер, МН (1973). Ақл-идрок тести намуналари асосида индивидуаллаштирилган ўқув дастури. Cооп & Wҳите (Таҳрирлар.), Синфдаги психологик тушунчалар. Ҳарпер & Роw.
- Меэкер, МН & Меэкер, РЖ (1973). Қора, англо ва мексика-америкалик ўғил болалар ёки бошқа болаларнинг интеллектуал моделларини баҳолаш стратегиялари ва таълимга таъсири. Мактаб психологияси журнали 11 (4).
- Микер, М. (1975). Диагностика асослари сифатида Бинет, WИСC ва СОИ-ЛА тестларидан когнитив қобилиятлардан фойдаланган ҳолда ўқув дастурини режалаштириш. М. Микерда (эд.), Тўпланган ўқишлар, жилд. Мен (с. 2-3). Эл Сегундо, Калифорния: СОИ институти.
- Микер, МН (1978). Ижодкорликни боланинг нуқтаи назаридан ўлчаш. Cреативе Беҳавиор журнали 12 (1), пп. 52-62.
- Микер, МН (1979). Арифметик тестнинг арифметик кўникмаларга ўргатишдаги аҳамияти. Иқтидорли бола чораклик ХХИИ (2), пп. 297-303.
- Абромс, КИ & Меэкер, МН (1980). Ўрганишдаги нуқсонлар: диагностика ва таълим муаммоси. Ўрганишдаги ногиронлик журнали 13 (9).
- Микер, МН (1981). СОИ институти Гуилфорднинг „Интеллектнинг тузилиши“ моделига асосланган. Таълим 101 (4), 302-309.
- Микер, МН (1985). Мия тадқиқоти: сайт, ҳаракатлар ва функсияларни ажратиш зарурати. Фавқулодда иқтидорли нейробиология конференсиясида тақдим этилган, Ню-Ёрк шаҳри. Шунингдек, Иқтидорли таълим халқаро жилд. 5, № 3, бет. 148-154.
- Микер, МН (1985). Ақл-идрокни ривожлантириш учун ўқув дастури. Иқтидорли болалар ойлик.
- Меэкер, МН & Меэкер, РЖ (1986). Иқтидорли таълим учун СОИ тизими. ЖС Рензулли (Эд.), Иқтидорли ва иқтидорлилар учун дастурларни ишлаб чиқиш тизимлари ва моделлари.
- Микер, МН (1987). Мураббийга бир сўз. Иқтидорли халқаро, 4-жилд. № 2, бет. 78-88.
- Микер, МН (1987). Ўрта мактаб тугагач нима бўлади? Бугунги иқтидорли бола, пп. 41-42.
- Микер, МН (1989). Рождестводан олдин ва кейин ўйинчоқлар. Бугун иқтидорли бола, 12-жилд, № 6, бет. 54-55.
- Микер, МН (1990). Ижодий бўлишга ҳаракат қилишда. Бугун иқтидорли бола, 13-жилд, № 6, бет. 2-5.
- Микер, МН (1991). Интеллектнинг тузилиши (СОИ). АЛ Костада (Таҳр.), Ривожланаётган ақллар жилд. 2, 3-8-бетлар.
- Микер, МН (1991). Карера излаётган иқтидорли. Калифорния иқтидорлилар уюшмаси журнали.
- Микер, МН (1991). Арифметика ва математика қандай фарқ қилади? Бугунги иқтидорли бола, жилд. 14, № 1, бет. 6-7.
Унвонлари ва лавозимлари
- Калифорния таълим комиссияси, 1981-йил
- Кам таъминланганларни баҳолаш бўйича Калифорния қўмитаси, 1970-йил
- Ҳукумат мактаблари учун Америка маслаҳат кенгаши
- Иқтидорли болалар миллий ассоциацияси котиби
- Йилнинг таълим етакчиси, Таълим, 1981-йил
- АҚШ Таълим бошқармаси томонидан ХХИ асрда таълимга ваъда берган беш ижтимоий олимлардан бири сифатида танланган.
- Ижодкорликни ўрганиш бўйича халқаро марказ томонидан танланган, Сиракуза, Ню-Ёрк, Америкадаги элликта энг ижодкор профессионал аёллардан бири сифатида, 2003-йил
Манбалар
- ↑ Эхпланатион оф Гуилфорд’с Струcтуре оф Интеллеcт тҳеорй
- ↑ Неw Ҳоризонс фор Леарнинг, дисcуссинг леарнинг стйлес анд тҳеир релатион то Меэкер’с wорк[сайт ишламайди]
- ↑ „Десcриптион оф релатионшип оф Гуилфорд’с wорк то Меэкер’с“. 16-апрел 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 14-сентабр 2022-йил.
- ↑ „Десcриптион оф Гуилфорд анд Меэкер’с wорк“. 18-август 2007-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 14-сентабр 2022-йил.
- ↑ Оффиcиал wеб сите оф тҳе Струcтуре оф Интеллеcт Институте
- ↑ Бридгес Леарнинг Сйстемс, ан эдуcатионал cомпанй усинг СОИ материалс анд модел
- ↑ Интервиэw десcрибинг Меэкер’с wорк, инcлудинг ҳер wатерcолорс[сайт ишламайди]