Марй Тҳересе Wинифред Робинсон (ирл.: Мáире Мҳиc Рóибíн[1] қизлик фамиляси: Боурке; 1944-йил 21-майда туғилган) ирландиялик сиёсатчи бўлиб, Ирландиянинг еттинчи президенти сифатида 1990-йил декабр ойидан 1997-йил сентабр ойигача фаолият юритган. У мамлакатнинг биринчи аёл президенти эди. Робинсон илгари Сеанад Éиреанн шаҳрида 1969-йилдан 1989-йилгача сенатор лавозимида ҳамда 1979-йилдан 1983-йилгача Дублин корпорациясида маслаҳатчи лавозимида фаолият юритган. Гарчи у сенатор бўлган даврида қисқа вақт давомида Лейбористлар партиясига аъзо бўлган бўлса-да, у президентликка эришган ва Фианна Фаил томонидан қўллаб-қувватланмаган биринчи мустақил номзод бўлди. Президентлик давридан кейин Робинсон 1997-йилдан 2002-йилгача Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Инсон ҳуқуқлари бўйича Олий комиссари лавозимида фаолият юритди.

Марй Робинсон

Робинсон (2014)
Ирландия Президенти
Мансаб даври
1990,3-декабр – 1997,12-сентабр
Ўтмишдоши Патриcк Ҳиллерй
Вориси Марй МcАлеэсе
Сенатор
Мансаб даври
1969,5-ноябр – 1989,5-июл
Шахсий маълумотлари
Таваллуди
Марй Тҳересе Wинифред Боурке

1944-йил 21-май (1944-05-21) (82 ёш)
Баллина, Cоунтй Маё, Иреланд
Сиёсий партияси Индепендент (1977-йилдан аввал, 1985-ҳозиргача)
Бошқа сиёсий
бирлашмалари
Лабоур Партй (1977-1985)
Турмуш ўртоғи
Болалари 3 нафар
Истиқомат жой(лар)и
Алма матер
Мукофотлари

Робинсон Ирландияга ўзгартирувчи таъсир кўрсатган, сенатор ва адвокат сифатида бир нечта либераллаштириш масалаларида муваффақиятли компания ташкил этган шахс деб ҳисобланади. Робинсон гомосексуализмни декриминаллаштириш, контрацепсияни қонунийлаштириш, ажралишни қонунийлаштириш, аёлларга судяларда ўтиришга рухсат бериш ва Ирландияда фуқаролик ишлари бўйича юридик ёрдам олиш ҳуқуқини таъминлаш билан шуғулланган[2]. У Ирландиянинг энг машҳур президенти бўлиб, сайловчилар орасида 93% розилик рейтингига эга эди.

Олий комиссар сифатидаги фаолияти давомида у Тибетга ташриф буюрди (1998). У бундай ташрифни амалга оширган биринчи Олий комиссар эди. У Ирландиянинг иммиграция сиёсатини ҳамда Қўшма Штатларда ўлим жазоси қўлланилишини танқид қилди. У 2001-йилда Жанубий Африканинг Дурбан шаҳрида бўлиб ўтган ирқчиликка қарши Бутунжаҳон конференсиясига раислик қилиш учун Олий комиссар сифатида ўзининг тўрт йиллик ягона муддатини бир йилга узайтирди: конференсия сионизмни ирқчилик билан тенглаштирган ҳужжат лойиҳаси туфайли баҳс-мунозарага бой бўлди. Робинсон 2002-йилнинг сентабр ойида ўз лавозимини тарк этди. 2002-йилда Бирлашган Миллатлар Ташкилотини тарк этгач, Робинсон Ҳуқуқларни амалга ошириш: ахлоқий глобаллашув ташаббусини тузди ва бу ташаббус 2010-йил охирида режалаштирилган тарзда якунига етди.

Робинсон 1998-йилдан 2019-йилгача Дублин университети ректори, 2002-йилдан 2012-йилда истеъфога чиққунига қадар Охфамнинг фахрий президенти лавозимида фаолият юритган. У 2010-йил охирида Ирландияда яшаш учун қайтиб келди ва шундан буён Марй Робинсон Жамғармаси — Иқлим адолатига асос солди. Робинсон глобал миқёсда фуқаролик ҳуқуқлари масалалари бўйича компанияда фаоллини сақлаб қолди. 2005-йилдан буён Инсон ҳуқуқлари ва демократлаштириш бўйича Европа университетлараро маркази (ЭИУC) фахрий президенти бўлиб келмоқда. У Атроф-муҳит ва тараққиёт халқаро институтининг (ИИЭД) собиқ раиси, шунингдек, Жаҳон етакчи аёллари кенгашининг асосчиси ва раиси ҳисобланади. У уч томонлама комиссиянинг Европа аъзоларидан бири бўлган.

Сеанад Éиреанн (1967-1990) ҳуқуқий фаолияти вақти

Президент лавозимидан истеъфога чиқиш

Робинсон 1997-йил 12-сентябрда кучга кирган Дáил Сеанн Cомҳаирле йўллаган мактубида президентлик лавозимидан истеъфога чиқишини эълон қилди. Таоисеач Бертиэ Аҳерн ўз баёнотида унинг истеъфоси „кутилмаган“ эмаслигини айтди ва унга барча муваффақият тилади. Робинсон Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Инсон ҳуқуқлари бўйича Олий комиссари лавозимига тайинланиш учун истеъфога чиқди. У президент лавозимидан истеъфога чиққанидан сўнг, Ирландия Президентининг роли 1997-йил 12-сентябрдан 11-ноябргача бўлган даврда Президент комиссиясига ўтказилди (бу Ирландия Бош судяси, Даил Эиреан Cеанн Cомҳаирле ва Сеанад Эиреанн Cатҳаоирлеачдан иборат эди). Янги сайланган президент Марй МcАлеэсе қасамёд қилди.

Дублин университети

Робинсон Дублин университетининг йигирма тўртинчи ректори ва улар ичида биринчи аёл сифатида фаолият юритган. У йигирма йилдан ортиқ вақт давомида Сеанаддаги университетга вакиллик қилган ва Реид кафедрасини ҳуқуқшунослик бўйича бошқарган. Марй МcАлеэсе Ирландия Президенти лавозимини эгаллагач, Робинсон молия вазири лавозимини эгаллади..

Манбалар

  1. ↑ „Тҳе Пресидент Марй Робинсон“. Оффиcе оф тҳе Пресидент оф Иреланд. 2021-йил 12-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 20-май.
  2. ↑ „ОҲCҲР | Марй Робинсон“. www.оҳчр.орг. Қаралди: 2022-йил 28-феврал.

Адабиётлар

 

Қўшимча маълумот

  • Степҳен Cоллинс, Спринг анд тҳе Лабоур Партй (ЎБриэн Пресс, 1993) ИСБН 0-86278-349-6
  • Эамон Деланей, Ан Аccидентал Дипломат: Мй Еарс ин тҳе Ириш Фореигн Сервиcе (1987-1995) (Неw Исланд Боокс, 2001) ИСБН 1-902602-39-0
  • Гаррет ФитзГералд, Алл ин а Лифе (Гилл анд Маcмиллан, 1991) ИСБН 0-7171-1600-Х
  • Фергус Финлай, Марй Робинсон: А Пресидент wитҳ а Пурпосе (ЎБриэн Пресс, 1991) ИСБН 0-86278-257-0
  • Фергус Финлай. Снакес & Ладдерс (Неw Исланд Боокс, 1998) ИСБН 1-874597-76-6
  • Жаcк Жонес, Ин Ёур Опинион: Политиcал анд Соcиал Трендс ин Иреланд тҳроугҳ тҳе Эес оф тҳе Элеcторате (Тоwнҳоусе, 2001) ИСБН 1-86059-149-3
  • Рай Каванагҳ, Тҳе Рисе анд Фалл оф тҳе Лабоур Партй:1986-1999 (Блаcкwатер Пресс 2001) ИСБН 1-84131-528-1
  • Габриэл Киэлй, Анне ЎДоннелл, Патриcиа Кеннедй, Сузанне Қуин (эдс) Ириш Соcиал Полиcй ин Cонтехт (Университй Cоллеге Дублин Пресс, 1999) ИСБН 1-900621-25-8
  • Бриан Лениҳан, Фор тҳе Реcорд (Блаcкwатер Пресс, 1991) ИСБН 0-86121-362-9
  • Марй МcҚуиллан, Марй Робинсон: А Пресидент ин Прогресс (Гилл анд Маcмиллан, 1994) ИСБН 0-7171-2251-4
  • Оливиа ЎЛеарй & Ҳелен Бурке, Марй Робинсон: Тҳе Аутҳорисед Биограпҳй (Лир/Ҳоддер & Стоугҳтон, 1998) ИСБН 0-340-71738-6
  • Робинсон, Марй. Эверйбодй Маттерс: Мй Лифе Гивинг Воиcе. Неw Ёрк: Wалкер Публишинг Cомпанй, 2013. ИСБН 978-0-8027-7964-9. 
  • Лорна Сиггинс, Тҳе Wоман Wҳо Тоок Поwер ин тҳе Парк: Марй Робинсон, Пресидент оф Иреланд, 1990-1997 (Маинстреам Публишинг, 1997) ИСБН 1-85158-805-1
  • Торилд Скард, „Марй Робинсон“, Wомен оф Поwер — Ҳалф а cентурй оф фемале пресиденц анд приме министерс wорлдwиде(Бристол: Полиcй Пресс, 2014) ИСБН 978-1-44731-578-0

Ҳаволалар