Mary Stuart (spektakl)
Ушбу мақоланинг матни тўлиқ ёки қисман автомат таржимадан иборатдир. Матн тезда тушунарли ҳолга келтирилмаса ушбу мақола ўчирилиши мумкин! Сиз мақолани тузатишга кўмаклашишингиз мумкин. Мақола таржимаси билан шуғулланмоқчи бўлсангиз, таржима бўйича тавсиялар билан танишиб чиқишни унутманг. Мақоланинг оригинали кўрсатилмаган. |

Мери Стюарт (олмонча: Мариа Стуарт , немисча талаффузи: [маˈʁиːа ˈстжуːɐт] (
тингланг)) – Фридрих Шиллернинг Шотландия қироличаси Марямнинг сўнгги кунларини тасвирлайдиган шеърий песаси. Спектакл бешта пардадан иборат бўлиб, ҳар бир парда бир неча саҳнага бўлинган. Спектакл премераси 1800-йил 14-июнда Германиянинг Веймар шаҳрида бўлиб ўтди. Ушбу спектакл Донизеттининг " Мария Стуарда " (1835) операси учун асос бўлди.

Мери Стюарт Англияда эри Дарнлини ўлдиргани учун сабаби билан қамоққа олинган, лекин аслида қиролича Елизавета И Англия тахтига даъво қилгани учун уни қамоқда сақлаб турибди. Марямнинг амакиваччаси Елизавета Марямнинг ўлим ҳукмини имзолашдан иккиланаётган бўлса-да, Мери озадликка умид қилмоқда.
Мери ўз қўриқчисининг жияни Мортимер (Шиллер томонидан яратилган) унинг томонида эканлигини билиб, ўз ҳаётини унга ишониб топширади. Мортимер Лестер графи Роберт Дадлига Мерининг ёрдам сўраб ёзҳган мактубини бериши керак. Бу нозик вазият, чунки „Лестер“ қиролича Елизаветани қўллаб-қувватлаётганга ўхшайди.
Кўп сўровлардан сўнг, Мери ниҳоят қиролича Елизавета билан учрашиш имкониятини қўлга киритади (аслида ҳеч қачон содир бўлмаган нарса). Бу учрашув Мери Элизабетнинг хоҳишига тўлиқ бўйсунишни истамагани сабабли келиб чиққан баҳс билан тугайди. Баҳс, озодликка бўлган умидларни пурчасед чиқаради.
Мортимер Марямни қамоқдан зўрлик билан озод қилиш режаси вазиятни баттар мураккаблаштирди , бу муваффақияциз Бабингтон фитнасининг драматиклаштирилган версиясидир, аммо унинг уриниши маълум бўлгач, у ўз жонига қасд қилади, Лестер графи эса ўзини қутқариш учун бу қулай ўз жонига қасд қилади.
Охир-оқибат қиролича Елизавета ўзини Мери ўлим ҳақидаги фармони имзолашга кўндиради. Элизабетнинг таъкидлашича, имзо қўйишининг ягона сабаби ўз халқи томонидан босим ўтказишдир.
Имзоланган ордер қиролича Елизавета котиби ўринбосари Уилям Девиссонга у билан нима қилиш кераклиги ҳақида аниқ кўрсатмаларсиз топширилади. Бу жараёнда Элизабет мас’улият юкини унга топширади, у ўз навбатида ордерни лорд Бурлига топширишини ва шу тариқа Мери ўлим жазосини тасдиқлайди.
Бурлеигҳ имзоланган ҳужжатни Девиссондан талаб қилади, у ноаниқлигига қарамай, охир-оқибат уни унга топширади. Натижада, Берли Мерини қатл этади.
Песа Элизабетҳнинг Мери ўлимида Берли ва Девиссонни айблаши (биринчисини суддан ҳайдаб, иккинчисини минорага қамаб қўйиши), лорд Шрусбери (ўйин давомида Мери учун раҳм-шафқат сўраган) истеъфога чиқариши ва Лестернинг Англияни тарк этиши билан якунланади. Парда тушиши билан Элизабет бутунлай ёлғиз қолади.
Сўнгги саҳна тарихи

2005-йилда Шиллернинг икки юз йиллик юбилейига бағишланган Мери Стюартнинг Буюк Британиядаги биринчи спектакли Дерби ўйингоҳида 3-26-май кунлари бўлиб ўтди. Роберт Девид МакДоналд таржимасидан фойдаланган ҳолда, спектаклни Узма Ҳамид бошқарган ва Ҳилари Тонес Елизавета И ролини ва Хлоэ Ангҳарад Мери Стюарт ролини ижро этган. Бу спектакл Католик Римдан Елизавета давридаги Англия учун хавф ва исломий терроризмнинг замонавий таҳдиди ўртасида ўхшашликларни келтириб чиқарди ва Тҳе Стаге томонидан „жиддий яхши драма, кучли саҳналаштирилган“ деб таърифланган. Донизетти версиясида опера репертуарида ўз ўрнини эгаллаган Мери Стюарт (Мария Стюарда сифатида) 2005-йилда Донмар омборида намойиш этилган муваффақиятли ишлаб чиқаришда кўрсатилгандек, саҳнани асл кўринишида ушлаб туриши мумкин. Питер Освалднинг янги таржимасидан фойдаланиб, уни Филлида Ллойд бошқарган ва Жанет Мактир Мери, Шотландия қироличаси ва Гарриэт Уолтер англиялик Элизабет ролини ўйнаган. Асар Лондоннинг Wест Энд шаҳридаги Аполлон театрига топширилди ва у ерда 2005-йил охиридан 2006-йил январигача сотилган филмни ўйнади. Ишлаб чиқариш 2009-йил 30-мартда Бродвейда (олдиндан кўриш), расмий равишда 19-апрелда, август ойининг ўрталаригача чекланган иштирок учун очилди[1]. У Тони мукофотининг еттита номинацияси бўйича ғолибликни қўлга киритди, шу жумладан „Энг яхши спектакл“.
Лос-Анжелесдаги ЛА Тҳеатре Wоркс 2007-йилда Розалинд Айрес режиссорлигида Питер Освалд таржимаси спектаклини ўрнатди, у CДга ёзилган (ИСБН 978-1580813754) ва Мери ролида Алекс Кингстон, Элизабет ролида Жилл Гаскоин, Берли ролида Мартин Жарвис, Лестер ролида Саймон Темплман, Полет ролида Кен Данзигер, Талбот ролида У. Морган Шеппард, Девиссон ролида Кристофер Неам, Ханна ролида Шеллаг Каллен ва Ханна ролида тасвирланган. Мортимер сифатида Девер.
Фраксия театр компанияси репертуар мавсуми доирасида 2012-йил бошида Лондондаги Янги Диорама театрида Мери Стюартнинг мослашувини саҳналаштирди. Ушбу спектакл Даниэл Миллар ва Марк Лейпачер томонидан таржима қилинган ва мослаштирилган ва компания томонидан саҳналаштирилган учинчи Шиллер песаси эди.[2]
2012-йил 23-сентабрда ББC Радио 3 Девид Ҳарроуэр таржимасидаги, Робин Брукс томонидан радиога мослаштирилган ва Гайнор Макфарлейн томонидан ишлаб чиқарилган/режиссорлик қилган спектаклни эфирга узатди. Ролларда Мери ролида Мег Фрейзер, Элизабет ролида Александра Мети, Мортимер ролида Метю Пиджён, Лестер ролида Робин Леинг, Берли ролида Ричард Гринвуд ва Шрусбери ролида Пол Янг бор эди.
Мортимернинг саҳнадаги ўз жонига қасд қилишининг ўз хавфи бор эди. 2008-йил 6-декабрда немис актёри Даниэл Ҳоэвелс Мери Стюартда Мортимер ролини ўйнаганида бўйнини кесиб ташлади.[3] Унинг қаҳрамонининг ўз жонига қасд қилиш саҳнасида зерикарли пичоқ тасвирланган, у шикастланган ва ўткир пичоқ билан алмаштирилган. Тҳалиа Тҳеатре компанияси ўткирни ҳам хира қилишни сўраган эди, гарчи бунга „бепарволик“ эътибор берилмаган[4].
Стратфорд Шекспир фестивали 2013-йилда Том Паттерсон театрида Питер Освалд таржимаси билан Антони Cимолино режиссори томонидан спектакл намойиш этилди.[5] Ролларда Мери ролида Люси Пеакок, Элизабет ролида Сеана МакКенна, Шрусбери графи ролида Браян Деннехи ва Лестер графи ролида Гераинт Уин Девис бор. Ишлаб чиқариш 2013-йил 31-майда бошланган ва доимий равишда сотилган ва ишлаб чиқариш муддати тўртинчи марта, яъни 19-октабргача узайтирилган.
Ин 2016 Бен Найлор диреcтед ҳис оwн адаптатион оф тҳе плай ат тҳе Роял Cентрал Счоол оф Спеэч анд Драма.[6]
2016-йилда Лондоннинг Алмейда театрида Роберт Иcке томонидан суратга олинган, Жулиэт Стивенсон ва Лия Уилямс иштирок этган. Ҳар бир спектаклнинг бошида иккита бош актёрга тасодифий танга айлантириш орқали Елизавета И ва Мери Стюарт роллари тайинланган.[7] Спектакл Буюк Британияга гастрол сафарини бошлашдан олдин 2018-йилда Wест Энд Ёрк театрига кўчирилган.[8]
Сидней театр компанияси 2019-йил феврал ойида Рос Паcкер театрида Ли Люис режиссори Кате Мулванининг янги мослашувини саҳналаштирди. Унда Мери ролини Каролин Бразиэр ва Элизабет ролини Хелен Томсон ижро этган.
Муҳим образлар
- Мери Стюарт (Мери, Шотландия қироличаси)
- Қиролича Елизавета И
- Лестер графи (Роберт Дадли)
- Шрусбери графи (Жорж Талбот)
- Лорд Бурлей
- Вилгелм Дависон (котиб ўринбосари)
- Амиас Паулет (Марямнинг қўриқчиси)
- Мортимер, Амиаснинг жияни (тарихий шахс эмас)
- Ханна Кеннеди, Мери хизматкори Жейн Кеннеди асосида[9].
Манбалар
- ↑ Ганс, Андреw (30-март 2009-йил). „Марй Стуарт, wитҳ МcТеэр анд Wалтер, Бегинс Превиэwс он Броадwай Марч 30“. Плайбилл. 8-сентабр 2012-йилда асл нусхадан архивланди.
{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат () - ↑ Биллингтон, Мичаэл. „Марй Стуарт – ревиэw“. Тҳе Гуардиан (11-январ 2012-йил).
- ↑ Пеарсе, Дамиэн. „Аcтор слиц ҳис оwн тҳроат ас книфе сwитч турнс фиcтион инто реалитй“. Тҳе Гуардиан (11-декабр 2008-йил). Қаралди: 2008-йил 12-декабр.
- ↑ Ассоcиатед Пресс, „Аcтор ҳурт афтер факе книфе турнед оут то бе реал“ он НБC Неwс, 11 Деcембер 2008
- ↑ „Арчивед cопй“. 2013-йил 8-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 23-август.
- ↑ „Марй Стуарт“. Бен Найлор (2016). Қаралди: 15-апрел 2018-йил.
- ↑ Ҳарлан, Мануэл. „Тҳеатре: Марй Стуарт ат тҳе Алмеида Тҳеатре, Н1“. Тҳе Тимес (16-декабр 2016-йил). Қаралди: 15-апрел 2018-йил.
- ↑ Оффиcиал Лондон Тҳеатре, „Алмеидаъс Марй Стуарт трансферс то Wест Энд“ он оффиcиаллондонтҳеатре.cо.ук, 20 Жуне 2017
- ↑ Стриcкланд, Агнес, Ливес оф тҳе Қуээнс Сcотланд, вол.7, (1858) пп. 507-8
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |