Maryam Durroniy
Марям Дурроний (مَریَم دورانی) (1987-йилда туғилган) — афғон фаоли ва аёллар ҳимоячиси ҳисобланади[1]. 2012-йилда у „Жасорат аёллари“ халқаро мукофотига сазовор бўлди[2].
Ҳаёти ва фаолияти
Марям Дуроний Ҳожи Муҳаммад Эйса Дуранийнинг қизи бўлиб, Дурроний қабиласидандир. Паям Нур ва Афғонистон Америка университетини тамомлаган. Ҳуқуқ, сиёсацҳунослик ва бизнес фанлари бўйича олий маълумотга эга[3][4]. Минтақанинг аёлларга нисбатан ўта консерватив қарашига қарамай, Дурани Қандаҳорда аёллар учун етакчи, намуна ва ҳимоячи бўлиб хизмат қилади. 2005-йилда 21 ёшида Қандаҳор вилоят кенгаши аъзоси этиб биринчи марта ва 2009-йилда иккинчи муддатга сайланган Дурани Кенгашдаги тўрт нафар аёлдан бири бўлиб ишлаган ва аёлларнинг ташвишлари ва аёллар нуқтаи назарини ташкилот фаолияти ва муҳокамаларига олиб келган.
Афғонистоннинг жанубидаги ёш, кучайиб бораётган етакчи сифатида Дуранининг жасорати ва Афғонистон аёлларига фидойилиги унинг кундалик ҳаётида мустаҳкам ўрин тутади. Дурани аёлларнинг имкониятларини кенгайтиришга йўналтирилган уюшмага асос солган ва унинг директори бўлиб фаолият олиб борган ва у Қандаҳор шаҳридаги аёллар муаммоларига бағишланган Мерман Радио радиостансиясини бошқаради. У афғон жамиятида аёллар ва қизларнинг тинчлиги ва ҳуқуқлари, шунингдек, барча афғон фуқаролари учун асосий фуқаролик ҳуқуқлари тарафдори бўлиб, Афғонистондаги аёлларнинг роли маданияти ва тушунчасини ўзгартиришга қарор қилади.
Дурани бундай кучли ва мазмунли ролларда кўзга кўринган аёл бўлиш хавфини тушунади ва қабул қилади, бу хавф-хатарларга дуч келган яқин қариндошларидан кучли ёрдам олади. Тўрт йил олдин унга нисбатан бомба орқали суиқасд уюштиришда яраланган ва у оламдан ўтган. Унинг Қандаҳор вилояти ҳукуматида эгаллаб турган лавозими Афғонистон жанубидаги ва Толибон қарашлари таъсирида давом этаётган консерватив қадриятларни ҳисобга олсак, аёл киши учун жуда ноодатий ҳолат эди. Дурани стереотиплар ва маданий меъёрларга қарши чиқади ва ўзлари ва оилалари учун шароитларини ўзгартиришни хоҳлайдиган аёллар учун кучли намуна бўлди. У ўз мавқеидан адолат, тинчлик, инсон ҳуқуқлари ва Қандаҳари аёллари учун умумий асосий эркинликларни таъминлаш учун фойдаланади.
Афғонистонда Дурани ўз ҳаётини жамиятнинг чеккасида бўлганларни ўқитишга ва аёллар тенглиги ва умуминсоний ҳуқуқларни таъминлашга бағишлади. Унинг фикрича, Афғонистон келажагига қўйилиши мумкин бўлган энг катта сармоя ўқитувчиларга қаратилган ва уларнинг касбий ривожланишига сармоя киритиш уларнинг ўз билимларини рағбатлантирадиган билим ва маълумотларга эга бўлишини таъминлайди. Бу, ўз навбатида, Афғонистон ёшларига сифатли таълим беришдек муҳим вазифани ҳал этишга хизмат қилади. Дуранининг фикрича, Афғонистонда тинчлик ўрнатиш учун жамиятга асосланган сифатли таълимдан тенг фойдаланиш имкониятини кенгайтириш, шунингдек, қизлар ва ўғил болаларнинг мактабга боришини кўпайтиришга қаратилган дастурларни қўллаб-қувватлаш керак. Дурани турли лавозимларда ишлаган, Марям вилоят кенгашида Қандаҳор халқининг вакили бўлган ва 2004-йилда Афғонистонда рўйхатдан ўтган „Аёлларни ривожлантириш нотижорат ташкилоти“ директори урушдан вайрон бўлган Қандаҳор вилоятида аёллар шароитини яхшилашга интилади. Хадича Кубро 5 қисмдан иборат. У Қандаҳор вилоятидаги гендер тенгсизликларини бартараф этиш ва аёллар овозини биринчи ўринга олиб чиқиш учун 2010-йилда ташкил этилган махсус аёллар радиоси Мерман Қандаҳор радиосининг асосчиси ва эгасидир. Мерман Радио Қандаҳор ёшларига, айниқса аёллар ва оммавий ахборот воситалари ходимларига иқтисодий ва ижтимоий масалалардан ташқари, гендер, инсон ҳуқуқлари, яхши бошқарув, қонун устуворлиги каби нозик масалаларни ўрганишга имкон беради, дейди Дурани: "Бу ерда эркаклар ва аёлларни бир жамоага киритиш жуда қийин. Қандаҳордаги ҳар қандай фаолият ёки мунозара учун бир вақтнинг ўзида бир жойда жамлаш бир қанча муаммолар туғдиради ", дейди у. „Шунинг учун мен бир вақтнинг ўзида энг кўп одамларга хабар этказиш учун станцияни ишга туширдим.“ Қандаҳор аёлларини ҳимоя қилиш тармоғига асос солган, Қандаҳор аёллар тармоғи 2013-йилдан бери аёллар ҳуқуқларини кенгайтириш учун фаолият юритувчи адвокатлик платформасини ҳам яратган. Қандаҳор аёллар тармоғига 25 нафар аёл раҳбарлик қилувчи ташкилотлар аъзо бўлган. Малалаи Маиwанди интернет-кафеси асосчиси Малалаи Маиwанди Афғонистондаги биринчи аёллар интернет кафеси бўлиб, хавфсиз ва қулай муҳитда кўпроқ аёлларни дунё билан боғлайди! У 2013-йил 25-сентябрда Афғонистонда биринчи бўлиб Малалаи Майванди аёллар интернет-кафесини очди. Қизлар кафедан долзарб воқеалар ҳақида маълумот олиш ва ўқув материалларини олиш учун фойдаланишлари мумкин эди, бу унинг кафени ташкил этишига асосий сабабдир. Таълим уйи асосчиси (Қандаҳор/Афғонистондаги Қизлар учун замонавий тадқиқотлар институти), . Бу ташкилот 600 дан ортиқ аёлларга бизнес бошқаруви, ахборот технологиялари, инглиз тили ва коммуникациялар бўйича таълим олиш имкониятини беради. Ўқув уйи дастурлари талабаларга ўзларини ва оилаларини боқиш, жамиятларини яхшилаш ва Қандаҳорни қайта қуришда иштирок этиш, иш топиш учун зарур бўлган кўникмаларни беради. Аёллар кутубхонаси асосчиси Бебе Аиша, АФҒОНИСТОНда биринчи марта аёллар кутубхонаси. Бу кутубхонада 4000 дан ортиқ китоб мавжуд бўлиб, бу Афғонистондаги биринчи турдаги китобдир. Ушбу кутубхонани ташкил этишдан кўзланган асосий мақсад қизлар ва аёлларнинг китоб ўқишлари ва турли мавзулардаги турли китоблардан тўғридан-тўғри фойдаланишлари учун тинч жой яратишдир. Одатда қизлар ва аёллар жамоат кутубхоналарига осонлик билан бориб, тинчгина китоб ўқий олмайдилар, шунинг учун бу кутубхона қизлар ва аёлларга кўплаб фойдали китоблар билан ўқиш учун энг яхши, тинч ва осойишта жойни тақдим этади. Қисқача айтганда, ушбу кутубхона қизлар ва аёлларнинг маълумот ва таълим даражасини ошириш учун маълумотлар ва ўқиш жойларидан тенг фойдаланиш имконини беради, деб айтишимиз мумкин. 2020-йил сентябрида ҳуқуқ фаоли Марям Дурани ўзининг ўнлаб йиллар давомида олиб борган тарғибот-ташвиқоти учун аёллар учун янги фитнес марказини топди. Икки худкуш портлашдан, суиқасд уринишидан ва сон-саноқсиз ўлим таҳдидларидан омон қолган Марям — клубни очганлиги учун жамоатчилик томонидан қаттиқ қоралангани ҳақида гапирмаса ҳам бўлади. Спорт зали омон қолди, деразасиз подвалда қулфланган мажмуа ичида, бегона кўзлардан ҳимояланган. Бу Дурани хоним отаси ва укаси Мустафо Дурани ёрдами билан 2004-йилдан бери бошқараётган Хадича Кубра аёллар уюшмасининг сўнгги қўшилишидир. У радиостанция, инглиз тили ва аёллар учун саводхонлик курслари, ислом мактаби ва аёллар томонидан тайёрланган кийимларни сотадиган тикувчилик марказини ўз ичига олади. „Хонимларнинг муносабати жуда ижобий бўлди, чунки улар бунга муҳтож эдилар“, деди у бир гуруҳ мижозлар билан ишлашдан кўп ўтмай. „Мени безовта қилган нарса эркакларнинг муносабати бўлди … улар бизнинг клубимизга салбий муносабатда бўлишди ва ҳатто бизнинг клуб шариатга зид деб ўйлаганлари учун мени ҳақорат қилишди[3][4].“
Жорий вазифалар/лавозим:
- Қандаҳор аёллар маслаҳат кенгаши ёрдамчиси.
- Қандаҳордаги УНАМА Тинчлик мулоқоти кенгашининг ёрдамчиси.
- УНАМА коррупцияга қарши кураш бошқармасининг Қандаҳордаги ёрдамчиси.
- Хадича Кубра хотин-қизлар маданият уюшмаси директори
- Мерман директори (Аёллар радиоси)
- Қандаҳор аёллар тармоғи раҳбари.
- Хотин-қизлар ўқув маркази уйи раҳбари.
Мукофотлар
- 2012-йил март ойида у АҚШ Давлат котибининг „ Жасоратли аёллар“ халқаро мукофотини олди [5][6].
- Ўша йили Тиме журнали Марямни „Дунёдаги энг нуфузли 100 киши“ рўйхатига киритди . Тиме нашрига кўра, „Аёллар муаммоларига эътибор қаратадиган радиостансиянинг (Мерман радиоси) эгаси ва оператори ва Қандаҳор вилоят кенгаши аъзоси сифатида Дурани ажойиб жасорат билан минтақа аёлларини ҳимоя қилади“[2][3][4]
- 2013-йил июл ойида Марям Миллий Демократия жамғармаси томонидан 30 нафар ёш фаолдан бири сифатида танланди .
- 2014-йилнинг май ойида Марям Рузвелтнинг „Фоур Фреэдомс“ мукофотини олди[сайт ишламайди] Мидделбург, Нидерландия [7]..
- 2015-йил ноябр ойида Марям -да Арчивед Халқаро тинчлик авлоди мукофотини (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-11-13 санасида архивланган) олди. БМТдан, Америкадан [8].
- 2015-йил декабр ойида Марям Симурғ халқаро тинчлик мукофотига сазовор бўлди. Инсон ҳуқуқлари кунида (2015-йил 10-декабр) Инсон ҳуқуқлари ҳафталиги ва Арманшаҳр ташкил топганининг 19 йиллиги муносабати билан бир вақтда тақдирланди.
Ҳаволалар
- Майвандлик Малалаи
- Афғон қизи
Манбалар
- ↑ „Марям Дурани“. Тиме Магазине (2012-йил 18-апрел). 2012-йил 19-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 22-декабр.
- ↑ 2,0 2,1 „Америcан Wомен фор Интернатионал Ундерстандинг ис плеасед то Ҳонор тҳе УС Сеcретарй оф Стате'с Интернатионал Wомен оф Cоураге wитҳ ан эвент эач Марч.“. Америcан Wомен фор Интернатионал Ундерстандинг. Қаралди: 2012-йил 22-декабр.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 „Марям Дурани“. Тиме Магазине (2012-йил 18-апрел). 2012-йил 19-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 22-декабр.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 „Марям Дурани амонг "Тҳе 100 Мост Инфлуэнтиал Пеопле ин тҳе Wорлд"“. Афгҳанистан Жоурналисц Cентер (2012-йил 19-апрел). 2013-йил 22-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 22-декабр.
- ↑ „Эмбассй Ҳосц Марям Дурани фор Лунч“. Эмбассй оф Афгҳанистан (2012-йил 9-март). 2012-йил 18-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 22-декабр.
- ↑ Стафф (Марч 5, 2012). „2012 Интернатионал Wомен оф Cоураге Аwард Wиннерс“ Оффиcе оф Глобал Wомен'с Иссуэс оф тҳе У. С. Департмент оф Стате. Ретриэвед Деcембер 21, 2012.
- ↑ www.недбасе.нл. „Марям Дуррани - Лауреаат Фреэдом оф Спеэч Аwард 2014 - Лауреатен синдс 1982 - Фоур Фреэдомс Аwардс“ (НЛ). www.фоурфреэдомс.нл. 2019-йил 3-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 3-июл.
- ↑ „Н-Пеаcе Аwардс 2015: Пресс Cовераге ин Афгҳанистан“ (эн). УНДП ин Афгҳанистан. 2019-йил 13-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 3-июл.