Mattachine jamiyati

Маттачине жамияти (инглизча: Маттачине Соcиэтй) — 1950-йилда Лос-Анжелесда коммунистик фаол Гарри Хай томонидан ташкил этилган биринчи гей ташкилотларидан бири. Жамият ўз номини франсуз ниқоблар театрининг шу номдаги актёрлар гуруҳидан олган (франсузча: Соcиéтé Маттачине). Унинг аксарият аъзолари АҚШ Коммунистик партияси фаоллари эди.

Жамият гейлар ва лесбиянкаларга ҳуқуқий ва психологик ёрдам кўрсатди, шунингдек, маърифий тадбирларни амалга оширди. 1953-йилда Маттачине жамияти янада радикал йўл тутди. Жамият аъзоларидан ташқи кўринишда тавозели бўлишни ва хулқ-атворда одоблиликни талаб қила бошладилар ва бу билан жамиятга гейлар ва лесбиянлар гетеросексуаллардан фарқ қилмайдиган оддий одамлар эканлигини кўрсатишга ҳаракат қилдилар.

Маттачине Соcиэтй ва давлат ўртасидаги биринчи қарама-қаршилик 1953-йилда, Америка почта хизмати никоҳ тенглиги ҳақидаги Оне журналининг август сонини юборишдан бош тортганида содир бўлди. Хизмат журнал беҳаё мазмунга эга эканлигига ишора қилди. Иш Олий судгача борган ва у 1958-йилда Оне журнали шаффоф қадоқланмаганлиги сабабли почта орқали тарқатилиши мумкин деган қарорга келган.

Гейларнинг ўзлари айтганидек, „Гомофиллар ҳаракати“ ўсиб борди ва бутун мамлакат бўйлаб ғарбдан шарққа тарқалди. Ташкилот аъзолари ўзларини янада жасур ҳис қилишди. Шарқий қирғоқдаги биринчи жамоа Вашингтондаги Маттачине жамияти бўлиб, Френк Камени томонидан асос солинган (инглизча: Маттачине оф Wашингтон, Д.C.). Камени гомосексуалликда айбланиб, АҚШ армиясидан шармандали равишда бўшатилган. Шундан сўнг уни тиклашни талаб қилиб судга ариза берди, бироқ у ишни ютқазди. Кемени биринчи бўлиб гомосексуалларнинг гетеросексуаллардан фарқ қилмаслигини очиқ таъкидлади. Унинг асосий мақсади гомосексуалликни руҳий касалликлар рўйхатидан олиб ташлаш эди. 1965-йилда гейлар ва лесбиянкалар ҳуқуқлари ҳаракатидан илҳомланган Камени биринчи марта дискриминацияга қарши бир қатор пикетлар уюштирди. Пикетлар Оқ уй, шунингдек, бошқа ҳукумат бинолари олдида ўтказилди. Ушбу пикетларни ўтказиш вақти Ветнам урушига қарши норозилик намойишлари сони ортиб бораётган вақтга тўғри келди. Бундай жасорат кўплаб гейларни, жумладан Маттачине Соcиэтй асосчиларидан баъзиларини ҳам қўрқитди. 1960-йилларнинг охирига келиб, пикетлар ва полиция билан тўқнашувлар сони фақат ошди.

Шу билан бирга, жамиятда умумий қабул қилинган гендер стереотипларига тўғри келмайдиган одамлар тобора очиқроқ пайдо бўла бошладилар: аёлсифат эркак ва эркаксифат қизлар, шунингдек, қарама-қарши жинс кийимларини кийиб, шундай турмуш тарзини олиб борадиган эркаклар ва аёллар. Бу Маттачине Соcиэтй томонидан ҳаддан ташқари норозиликка сабаб бўлди, улар гомосексуалларни оддий одамлардан „ажратиб қўймаслик“ керак деган баҳсни давом эттирдилар. Жамият бундай хатти-ҳаракатни „ўз ҳуқуқлари учун гомофил кураши“ деб талқин қилиш мумкин эмас, балки фақат ҳибсга олишга олиб келади, деб ҳисобларди.

Адабиётлар

• Бойд, Нан Аламилла. Wиде Опен Тоwн: А Ҳисторй оф Қуээр Сан Франcисcо то 1965. Университй оф Cалифорниа Пресс, 2003.
• Буллоугҳ, Верн Л. Бефоре Стонеwалл: Аcтивисц фор Гай анд Лесбиан Ригҳц ин Ҳисториcал Cонтехт. Ҳаррингтон Парк Пресс, 2002.
• Cартер, Давид. Стонеwалл: Тҳе Риоц Тҳат Спаркед тҳе Гай Револутион. Ст. Мартин'с Пресс, 2004.
• Дйнес, Wайне Р. (эд.). Энcйcлопедиа оф Ҳомосехуалитй. Неw Ёрк анд Лондон: Гарланд Публишинг, 1990.
• Жоҳнсон, Давид. Тҳе Лавендер Сcаре: Тҳе Cолд Wар Персеcутион оф Гайс анд Лесбианс ин тҳе Федерал Говернмент (Wайбаcк Мачине сайтида 2006-09-28 санасида архивланган). Университй оф Чиcаго Пресс, 2004.
• Меэкер, Мартин. Cонтаcц Десиред: Гай анд Лесбиан Cоммуниcатионс анд Cоммунитй, 1940с-1970с (Wайбаcк Мачине сайтида 2006-12-11 санасида архивланган). Университй оф Чиcаго Пресс, 2006.
• Полинг, Жоҳн Д. Маттачине Мидwест: Тҳе Ҳисторй оф а Чиcаго Гай Ригҳц Организатион, 1965 то 1986 (тҳесис, М.С., Иллиноис Стате Университй, 2002).
• Сеарс, Жамес Т. Беҳинд тҳе Маск оф тҳе Маттачине. Ҳаррингтон Парк Пресс, 2006.
• Wҳите, C. Тодд. Пре-Гай Л.А. Университй оф Иллиноис Пресс, 2009.