Mavlono Zamoniy

Мавлоно Замоний (ХВ ХВИ аср) – форс-тожик тилида ижод қилган хуросонлик шоир, Мавлоно Муҳаммад Омилийнинг ўғли. Номи “Мажолис ун-нафоис”нинг учинчи мажлисида тилга олинади. Алишер Навоий унинг дастлаб “Вафоий” тахаллуси билан ижод қилганлиги, кейинроқ Навоийнинг илтимоси билан ўз тахаллусини “Замоний”, деб ўзгартирганлиги ҳақида маълумот бериб, бунинг икки сабаби бор, дейди: 1) Мавлоно Замоний Бадиуззамон Мирзонинг мулозими бўлган, бу тахаллус Мирзонинг исмидаги “замон” сўзига алоқадор; 2) Аҳмад Ҳожибек “Вафоий” тахаллуси билан шуҳрат қозонган ва девон ҳам тузган. Навоийнинг фикрича, ўзидан улуғ кишининг тахаллусига сабабсиз шерик бўлиш муносиб иш эмас. “Мажолис ун-нафоис”да Мавлоно Замонийнинг Навоий томонидан “яхши воқеъ бўлубтур” деб баҳоланган қуйидаги байти келтирилган:

Ба оби дида ҳаргиз кам нашуд сўзи дили зорам,

Магар аз хок таскин ёбад он оташки, ман дорам.

(Мазмуни: Зор кўнгилнинг ёниши ҳеч қачон кўз ёш билан камаймайди.

Мендаги бу ўт фақат тупроқдан таскин топиши мумкин).