"Мавсумий ишчи" — И. Д. Шадр ижодидаги (1928-1929, мармар) ҳайкал[1]. Қишки иш учун шаҳарга келган мавсумий ишчиларга бағишланган. 1930-йилда Москвада Лермонтовская майдонидаги паркда ўрнатилган. У федерал аҳамиятга эга маданий мерос об’экти мақомига эга[2].

Ҳайкалда чуқур ўйга чўмган кекса ишчи тасвирланган. Эгнида ишчи фартук ва оғир туфли, кўйлагининг енглари тирсагигача шимарилган[3]. Ҳайкалтарош нафақат ишчи, балки маънавий қобилиятли инсон, файласуфни ҳам тасвирлаган. Бу янги совет даврининг ишчиси[4]: кучли, иродали. Санъацҳунос А.И. Зотов шундай деб ёзган эди: "Ўз ишининг юксак ижтимоий мақсадини англаган бу меҳнаткашда қанчалик ички қадр-қиммат ва ишонч намоён бўлади "[5].

Бу ҳайкалда, Д. Шадр иқтидорли дурадгор бўлган отасининг хислатларини ўтказди[3]. Шунингдек, ўғли билан қишки иш учун Москвага келган ҳақиқий ишчи прототип бўлиб хизмат қилгани ҳақида афсоналар мавжуд. Ўғли кутилмаганда вафот этди ва ишчининг қайғуси ҳайкалда акс этди[6].

Ёдгорликнинг жойлашуви тасодифан танланмаган. 1920-йилларнинг бошларида Лермонтовская майдонида меҳнат биржаси ишлаган, у ерда мавсумий ишчилар ҳам иш қидирарди[6].

1948-йилда Третяков галереяси учун „Мавсумий ишчи“ ҳайкали бронзадан ишланган[7]. 1976-йилда ҳайкалтарошнинг ватани Шадринск шаҳрида Шадра майдонида меъморий ва ҳайкалтарошлик композицияси ўрнатилди (ҳайкалтарош Ю. Л. Чернов, архитектор Г. Г. Исакович): марказда И.Д. Шадра бюсти ва ён томонларида Митиш бадиий қуйма заводида бронзадан ясалган иккита қуйма Шадра ҳайкаллари „Пахта тош — пролетариат қуроли“ (чапда) ва „Мавсумий ишчи“ (ўнгда)[8].

Манбалар

  1. ↑ Золотоносов М. Н. Глиптократос. Исследованиэ немого дискурса. Инапресс, 1999
  2. ↑ Вестник Мера и Правителства Москви № 65-ноябр 2011 (2189)[сайт ишламайди]
  3. ↑ 3,0 3,1 Колпинский Ю. Д. Иван Дмитриэвич Шадр: 1887—1941 Искусство, 1954
  4. ↑ История совецкого искусства // Искусство, 1965
  5. ↑ Соболевский Н. Д.. Скульптурные памятники и монументы в Москве. М.: Московский рабочий, 1947 — 60-бет. 
  6. ↑ 6,0 6,1 Митрофанов Алексей. Сезонник // Газета „Первоэ сентабря“ № 62/2003[сайт ишламайди]
  7. ↑ Государственная Третяковская галерея: Скулптура первой половини ХХ века. 2002
  8. ↑ Памятник скулптору И. Д. Иванову-Шадру. // Официалний сайт органов местного самоуправления муниципалного образования — город Шадринск Курганской области.