Swami Vivekananda</имг>
Hsuan Hua</имг>
kirti qigong</имг>
Narayana Guru</имг>
Sufis</имг>
St Francis</имг>
Медитациянинг турли хил тасвирлари (юқори чапдан соат йўналиши бўйича): ҳинду Свами Вивекананда, буддист роҳиб Хсуан Хуа, даоист Бадуанжин Қигонг, насроний Авлиё Френсис, зикрдаги мусулмон сўфийлар ва ижтимоий ислоҳотчи Нараяна ГуруМедитация – бу одам диққат ва онгни ўргатиш, ақлий жиҳатдан аниқ ва ҳиссий жиҳатдан хотиржам ва барқарор ҳолатга эришиш учун онгни аниқ бир нарсага, фикрга ёки фаолиятга қаратиш каби техникадан фойдаланадиган амалиётдир[1] [2] [3] [4].

Медитация кўплаб диний анъаналарда қўлланади. Медитация (дҳяна) ҳақидаги энг қадимги ёзувлар Упанишадларда топилган ва медитация ҳиндуизм, жайнизм ва буддизмнинг тафаккур репертуарида муҳим рол ўйнайди[5]. ХИХ асрдан бошлаб Осиё медитация усуллари бошқа маданиятларга тарқалди ва улар бизнес ва соғлиқ каби маънавий бўлмаган контекстларда ҳам қўлланилди.

Медитация стресс, ташвиш, депрессия ва оғриқни сезиларли даражада камайтириши мумкин[6] ва тинчлик, идрок этиш,[7] ўз-ўзини англаш ва фаровонликни ошириши мумкин[8][9][10]. Медитациянинг саломатлик (психологик, неврологик ва юрак-қон томир) ва бошқа соҳаларга таъсирини яхшироқ тушуниш учун тадқиқотлар давом этмоқда.

Медитация анъаналари

Боғда медитация қилаётган одам (ХИХ аср)

Келиб чиқиши

Медитация тарихи у амалга оширилган диний контекст билан чамбарчас боғлиқ[11]. Россано медитациянинг кўплаб усулларининг элементи бўлган диққатни жамлаш қобилиятининг пайдо бўлиши инсон биологик эволюциясининг сўнгги босқичларига ҳисса қўшган бўлиши мумкинлигини айтди.[12] Медитация ҳақидаги энг қадимги ҳаволалар, шунингдек, прото-Самкҳя Ҳиндистоннинг Упанишадларида учрайди[13] [14]. Медитацияга оид энг аниқ ҳаволалар ўртадаги Упанишадлар ва Маҳабҳаратада (жумладан, Бҳагавад Гитада) учрайди[15][16].

  1. ↑ Wалш & Шапиро 2006.
  2. ↑ Cаҳн & Полич 2006.
  3. ↑ Жевнинг, Wаллаcе & Беидебач 1992.
  4. ↑ Големан 1988.
  5. ↑ Дҳавамонй, Мариасусаи. Cлассиcал Ҳиндуисм (эн). Университà Грегориана Эдитриcе, 1982 — 243-бет. ИСБН 978-88-7652-482-0. Қаралди: 2020-йил 27-октябр. 
  6. ↑ Ҳöлзел, Бритта К.; Лазар, Сара W.; Гард, Тим; Счуман-Оливиэр, Зев; Ваго, Давид Р.; Отт, Улрич (Новембер 2011). „Ҳоw Доэс Миндфулнесс Медитатион Wорк? Пропосинг Мечанисмс оф Аcтион Фром а Cонcептуал анд Неурал Перспеcтиве“. Перспеcтивес он Псйчологиcал Сcиэнcе: А Жоурнал оф тҳе Ассоcиатион фор Псйчологиcал Сcиэнcе. 6-жилд, № 6. 537–559-бет. дои:10.1177/1745691611419671. ИССН 1745-6916. ПМИД 26168376. 2020-10-02да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 2020-09-30.
  7. ↑ „Тҳе Далаи Лама эхплаинс ҳоw то праcтиcе медитатион проперлй“ (2017-йил 3-май). 2021-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 8-май.
  8. ↑ „Медитатион: Ин Дептҳ“. НCCИҲ. 2018-йил 4-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 1-май.
  9. ↑ Гоял, М.; Сингҳ, С.; Сибинга, Э. М.; Гоулд, Н. Ф.; Роwланд-Сеймоур, А.; Шарма, Р.; Бергер, З.; Слеичер, Д.; Марон, Д. Д. (2014). „Медитатион Програмс фор Псйчологиcал Стресс анд Wелл-беинг: А Сйстематиc Ревиэw анд Мета-аналйсис“. ЖАМА Интернал Медиcине. 174-жилд, № 3. 357–368-бет. дои:10.1001/жамаинтернмед.2013.13018. ПМC 4142584. ПМИД 24395196.
  10. ↑ Шанер, Лйнне; Келлй, Лиса; Роcкwелл, Донна; Cуртис, Девораҳ (2016). „Cалм Абидинг“. Жоурнал оф Ҳуманистиc Псйчологй. 57-жилд. 98-бет. дои:10.1177/0022167815594556.
  11. ↑ Эверлй & Латинг 2002.
  12. ↑ Россано, Матт Ж. (Фебруарй 2007). „Дид Медитатинг Маке Ус Ҳуман?“. Cамбридге Арчаэологиcал Жоурнал. 17-жилд, № 1. 47–58-бет. дои:10.1017/С0959774307000054.
  13. ↑ Дҳавамонй, Мариасусаи. Cлассиcал Ҳиндуисм (эн). Университà Грегориана Эдитриcе, 1982 — 243–244-бет. ИСБН 978-88-7652-482-0. Қаралди: 2020-йил 27-октябр. 
  14. ↑ Лустҳаус 2018.
  15. ↑ Алехандер Wйнне, Тҳе Оригин оф Буддҳист Медитатион. Роутледге 2007, п. 51. Тҳе эарлиэст референcе ис аcтуаллй ин тҳе Мокшадҳарма, wҳич датес то тҳе эарлй Буддҳист период.
  16. ↑ Тҳе Катҳа Упанишад десcрибес ёга, инcлудинг медитатион. Он медитатион ин тҳис анд отҳер пост-Буддҳист Ҳинду литературе, сеэ Cоллинс, Рандалл. Тҳе Соcиологй оф Пҳилосопҳиэс: А Глобал Тҳеорй оф Интеллеcтуал Чанге. Ҳарвард Университй Пресс, 2000 — 199-бет.