Калидон чочқаси билан Мелеагер

Мелеагр (қадимги юнонча: Μελέαγρος) — юнон мифологиясида — этолия қаҳрамони, Калидония қироли Ойней ва унинг рафиқаси Алфея ўғли (ёки Алфеянинг Аресдан ўғли). „Илиадада“ эслатиб ўтилган[1][2].

Афсоналарга кўра, Мелеагр туғилганидан сўнг, Алфеяга ўчоқдаги ёғоч ёниб бўлиши билан унинг ўғли ўлишини башорат қилишган; Алфеа дарҳол ёғочни ушлаб, сандиққа яширади.

Аргонавтлар жанггининг иштирокчиси[3]. Пелиаснинг дафн ўйинларида у найза улоқтиришда ғалаба қозонди[4].

Калидон овининг марказий қаҳрамони[5]. Мелеагр шон-шуҳратининг манбаи отасининг диққацизлиги эди. Бир марта, Ойней хосил байрамида қатнашганида, у барча худоларга миннатдорчилик қурбонликларини келтирди, лекин ов маъбудаси Артемидани унутди. Хафа бўлган Артемида, қасос сифатида, Калидонга даҳшатли чўчқани юборди, у ҳосилни бузади, дарахтларни юлиб юборарди, чорва моллари ва одамларни ўлдирарди.

Мелеагр бу йиртқич ҳайвонни енггишга қарор қилди ва унга ёрдам бериш учун ўзи билан Аргонавтлар юришида қатнашган Кастор ва Полидевка, Тесей, Ясон, Иолай, Пирифой, Пелей, Теламон ва бошқалар каби машҳур қаҳрамонларни таклиф қилди. Шу билан бирга, Мелеагр билан Аталанта ўртасида муҳаббат пайдо бўлди. Чўчқа Анкейни ўладиган даражада яралаган оғир рейддан сўнг, Аталанта уни ўқ билан уришга муваффақ бўлди, кейин эса Мелеагр найзаси билан чарчаган чўчқани ўлдирди. У чўчқани ўлдирган найзани Сикиондаги Аполлон ибодатхонасига бағишлаган[6].

Энг жасур одам олиши керак бўлган йиртқич ҳайвоннинг териси бўйича келиб чиққан мунозарада, Мелеагер ўлжани Аталантага топширди, аммо Мелеагрнинг тоғаси Плексипп уни қиздан тортиб олди. Ғазабланган Мелеагр Плексипп ва унинг икки укасини ўлдирди. Бошқа тавсифга кўра, ўлжани тақсимлашда у боши ва терисини олди, лекин Артемида қаҳрамонлар ўртасида низо бошлади ва куретлар ва Фестий ўғиллари унинг ярмини талаб қилдилар ва Мелеагр Фестийнинг ўғилларини ўлдирди[7].

Ўз навбатида, акаларининг ўлимидан ғазабланган Алфея ўтинни оловга ташлади ва ўғлини ўлдирди; лекин кейин, пушаймон бўлиб, ўзини осиб ўлдирди, акаси учун мотам тутган Мелеагрнинг опа-сингиллари эса Артемида томонидан гвинея паррандаларига айлантирилди.

Гомер томонидан Илиадада баён қилинган бошқа версияга кўра, калидонияликлар ва қўшни Плеврон шаҳри аҳолиси ўртасида калидонлик чўчқа териси туфайли уруш бошланган. Ушбу урушда Мелеагр Алфеянинг акаларидан бирини ўлдирди, бу сабабли онасининг лаънатига дучор бўлди ва бундан гангиб, гарчи душманлар Калидонга яқинлашган бўлса ҳам, уйда қолди. Кейин хотини Клеопатранинг кўндиришига таслим бўлиб, у душманларга қарши чиқди, уларни ҳайдаб юборди, лекин ўзи вафот этди. „Буюк Эойлар“ ва „Миниада“ поэмаларида Аполлоннинг Этолияликларга қарши куретларга ёрдамга келгани ва Мелеагрни ўлдирганлиги бир хил айтилади[8].

Кейинги анъана

Унинг руҳи Аидда Гераклни[9] учратади ва Мелеагр Гераклдан Деянирага уйланишни сўрайди. Гесиоднинг „Пирифойнинг тушиши“ поэмасида Пирифой ва Тесейнинг Мелеагр билан суҳбати тасвирланган[10]. Сўхта афсонаси биринчи марта Фринихнинг „Плеврония“ драмасида учрайди[11].

Софоклнинг „Мелеагр“ (фр. 401 Радт) трагедиясининг, Еврипиднинг „Мелеагр“ трагедияси[12], Антифонтнинг (Антифрон?), Сосифан, номаълум муаллиф ва Аксийнинг „Мелеагр“[13] трагедиялари қаҳрамони. Алфея ва Мелеагрга 6 та комедия, жумладан, Ринфоннинг „Қул Мелеагер“ бағишланган.

Манбалар

  1. ↑ Любкер Ф. Мелеагер // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. Канский, пер. А. Д. Вейсман, Ф. Гельбке, Л. А. Георгиевский, А. И. Давиденков, В. А. Канский, П. В. Никитин, И. А. Смирнов, Э. А. Верт, О. Ю. Клеменчич, Н. В. Рубинский — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 849—850.
  2. ↑ Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.134-135, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.2. С.373
  3. ↑ Аполлоний Родосский. Аргонавтика И 188—189; Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека И 9, 16; Валерий Флакк. Аргонавтика И 433; Гигин. Мифи 14 (с.30); Нонн. Деяния Диониса ХИИИ 88
  4. ↑ Стесихор. Погребалниэ игри по Пелию, фр.179б Пейдж; Гигин. Мифи 273
  5. ↑ Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека И 8, 2-3; Павсаний. Описаниэ Эллади ВИИИ 45, 6; Овидий. Метаморфози ВИИИ 299, 414—419; Гигин. Мифи 173
  6. ↑ Павсаний. Описаниэ Эллади ИИ 7, 9
  7. ↑ Антонин Либерал. Метаморфози 2, 3-4
  8. ↑ Гесиод. Перечен женщин, фр.25, ст.12-13 М.-У. Павсаний. Описаниэ Эллади Х 31, 1
  9. ↑ Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека ИИ 5, 12
  10. ↑ Гесиод. Сошествиэ Пирифоя, фр.280 М.-У.
  11. ↑ Павсаний. Описаниэ Эллади Х 31, 4
  12. ↑ Аристофан. Лягушки 864; 1238—1240
  13. ↑ Аристотел. Риторика ИИ 2, 23