Мелодика (немисчадан олинган бо'либ. Мелодиcа) гармоника оиласига мансуб тилчали ясалган чолғу мусиқий асбобидир . Тилчага ҳаво мундштуг бўшлиғига ҳаво пуфлаш орқали юборилади. Товушлар пианино типидаги клавиатуралар (26-36 клавишали[1]) ёрдамида шакллантирилади. А таснифи бўйича чалинади. Мирека мелодик — клавиатурали гармониканинг[1] асосий бир тури ҳисоблади.

Тарихи

Шунга ўхшаш асбоб Ю.Г.Симмерман компаниясининг 1892-йилдаги " Нива " ҳафталик журналининг 1-сонида „халқ аккордеон най“ номи билан эълон қилинган, бу мусиқа асбобига оғиздан пуфлаб ёки оёқ педали ҳаво етказиб берилади.[2]

1958-йилда[3][4]Хоҳнер томонидан „мелодика“ номи билан тақдим этилган у 1960-йилларнинг бошидан бошлаб яккахон ва оркестр чолғуси сифатида жаҳон миқёсида шуҳрат қозонди. Осиё мамлакатлари мусиқа таълимида кенг тарқалди.

Турлари

    • Сопрано ва алт-мелодика - тенор эстрадасига қараганда баланд тонли ва баланд овозли куй тури. Ушбу турдаги баъзи оҳанглар икки қўлда, яъни чап қўл қора тугмачаларни ва ўнг қўл оқ тугмачаларни чалиш учун яратилган. Бошқа шунга ўхшаш асбоблар тенор мелодикасига ўхшаш ижро этилади.
    • Тенор мелодикаси паст баландликдаги куй туридир. Чап қўл мусиқа асбобининг пастки қисмидаги тутқични ушлаб туради, иккинчиси эса клавиатурани ўйнайди. Тенор мелодикаси икки қўл билан чалишни назарда тутади, бунда чолғу текис юзага қўйилиб, оғизга махсус най солиб чалинади.
    • Басс мелодикаси тенор эстрадасидан ҳам пастроқ бўлган куй туридир. Бу бошқа турларга қараганда камроқ тарқалган.

Клавиатурали нағмаларнинг бошқа турлари

Файл:Триола.огг

    • Триола (нем.Триола) — болалар учун диатоник тури ҳисобланади.
    • Аккордина -  клавиатурали катта гармон .
    • Вибрандонеон - шакли ва овози мелодикага ўхшаш мусиқа асбоби. Италиянинг " Виктория Аккордионс " компанияси томонидан ишлаб чиқилган. Клавишларнинг турли хил жойлашувига эга.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Мирек А. Справочник по гармоникам 1968.
  2. ↑ Акордина // Видео на Ёутубе
  3. ↑ История мелодики()
  4. ↑ История мелодики()

Адабиёт

  • Мирек А.М. „Губные гармоники с клавиатурами. Мелодика“, . Справочник по гармоникам. М.: Музыка, 1968 — 31—32-бет. 
  • Мирек А.М. „Губная гармоника“, . Из истории аккордеона и баяна. М.: Музыка, 1967 — 25—26-бет. 
  • Мирек А.М.. Самоучитель игры на мелодике. М.: Музыка, 1972 — 4-бет. 
  • „Губная гармоника“, Музыкальная энциклопедия. М.: Советская энциклопедия, 1974 — 96—97-бет. 
  • „Губная гармоника“, Большая российская энциклопедия. Том 8, М., 2007 — 124-бет.