Менделеев даврий қонуни - кимёнинг асосий қонуни бўлиб, элементларнинг хоссалари уларнинг атом массаларига даврий равишда боғлиқ эканлигини, яъни элементларни атом массалари бўйича ўсиш тартибида жойлаштирилганда, уларнинг хоссалари маълум бир даврийлик билан такрорланиб туришини ифодалайди.

Бу қонун элементларни тўғри жойлаштириш, бўшлиқлар тўлдириш ва янги элементларни башорат қилиш имконини берган (қаранг Менделеев даврий системаси) [1], кейинчалик атом тузилиши очилиши билан ўзгартирилган.

Қонуннинг асосий моҳияти

  • Элементлар уларнинг атом массаларига кўра ўсиш тартибида жойлаштирилганда, хоссалари (кимёвий ва физик) даврий равишда такрорланади.
  • Даврий жадвалда жойлашган элементларнинг гуруҳлари бир хил ташқи электрон қобиғи бўлган элементлардан иборат бўлиб, улар ўхшаш кимёвий хоссаларга эга.

Менделеев даврий қонунининг муҳимлиги

  • Элементларни тўғри жойлаштириш: Менделеев ўз даврий жадвалини яратди ва бу орқали унгача бўлган жадвалларда бир нечта элементларни ўз жойидан нотўғри жойлаштирганини аниқлади ва уларни тўғри тартибга солишга ёрдам берди.
  • Бўшлиқлар башорати: Жадвалда бўш жой қолдириб, янги топилиши кутилаётган элементларнинг хоссаларини башорат қилди. Кейинчалик бу элементлар топилганида, уларнинг хоссалари башоратга мос келган.
  • Кейинчалик ривожланиш: Атом тузилиши очилгандан сўнг, атом массасининг ўрнига атом рақами муҳимроқ бўлиб чиқди, шундан сўнг Менделеев қонуни атом рақамларига кўра ўзгартирилган даврий қонунга айланди.

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил