Meningoensefalit
Менингоэнсефалит (қадимги юнонча: μῆνιγξ (лотинча: менинх, жинс. н. менингис) - "менингес" + қадимги юнонча: ἐγκέφαλος - "мия" + лотинча: -итис - яллиг'ланиш ма'носини билдирувчи қо'шимча) - мия мембраналари ва моддасининг яллиг'ланиши.
| Менингоэнцефалит | |
|---|---|
| КХК-10 | Г04 |
| КХК-9 | 323.9 |
Орқа мияга та'сир қилиб, фалажга олиб келиши мумкин.
Этиология
Листериа моноcйтогенес Неиссериа менингитидис
Риаукетцуа проwазекии Трепонема паллидум), вируслар (Шомил энсефалити, Г'арбий Нил вируси) ва оддийгина (Трйпаносома бруcеи, Тохопласма гондии, Наэглериа) чучук сувда яшовчи амёбаларнинг мутацияли шакллари менингоэнсефалитни келтириб чиқаради.
Клиник кўриниши
Менингоэнсефалит касаллигининг клиник ко'риниши менингитга жуда о'хшайди.
Умумий белгилар - шахсиятнинг о'згариши, хатти-ҳаракатларнинг о'згариши, фикрлашнинг бузилиши ва жисмоний аломатлар: кучли бош ог'риг'и, бо'йин ог'риг'и, бо'йин мушакларининг қаттиқлиги, ёруг'лик ва товуш стимулларига юқори сезувчанлик, конвулсиялар (эпилепсия).
Яллиг'ланиш натижасида краниал босимнинг ошиши ко'ришнинг бузилиши, бош айланиши ва ко'нгил айниши билан намоён бо'лади.
Мумкин бо'лган қисқа продромал давр (бир неча соат)[1][2].
Диагностика ва Даволаш
Менингоэнсефалитнинг диагностика усуллари ҳам менингит ташхисидан фарқ қилмайди. Ташхиснинг асоси мия суюқлигини о'рганиш натижаларидир.
Менингоэнсефалитга шубҳа қилиш- касалхонага ётқизиш учун сабабдир!
Касалликнинг прогнози салбий.
Касалликнинг ог'ир кечиши, о'лимнинг юқори фоизи билан тавсифланади.
Олдини олиш
Касалликнинг о'зига хос олдини олишнинг асосий воситаси эмлашдир.
Одатда болалик даврида амалга оширилади.
Шунингдек, олдини олиш усулларидан бири кимёпрофилактика (рифампицин 2 кун давомида ҳар 12 соатда 600 мг)[3].
Менингоэнсефалит билан ог'риган машҳур одамлар
- Кристофер Прайс - машҳур британиялик телебошловчи. Менингоэнсефалитдан вафот этган[4].
- Моррис Иэмма - Австралиянинг Янги Жанубий Уэлс штатининг собиқ бош вазири. Менингоэнсефалит билан касалланган[5].
- Грачев, Павел Сергеэвич - рус давлат арбоби ва ҳарбий раҳбари. Менингоэнсефалитдан вафот этган[6].
Хайвонларда учрайдиган менингоэнсефалит.
Касалликнинг асосий сабаби инфекциядир. Энг муҳими, нейротроп ёки пантротроп вируслар келтириб чиқарадиган вирусли энсефаломиэлитдир. Касаллик лептоспироз ва бактериал инфекциялар билан ривожланиши мумкин. Иккиламчи менингоэнсефалит бош суяги суяклари шикастланганда, яллиг'ланишнинг яқин то'қималардан о'тиши сабабли, о'пка гангренасида, эндокардитда, эндометритда ва йирингли-некротик жараёнларда сепсис ва тромбоэмболия ҳолатида ривожланади. Гипотермия, қизиб кетиш, ортиқча кучланиш ва тананинг қаршилигини камайтирадиган бошқа омиллар касалликнинг бошланишига ёрдам беради[7].
Эслатмалар
- ↑ Б.С. Виленский. Неотложные состояния в невропатологии. Ленинград: Медицина, 1986.
- ↑ В. Н. Шток. Головная боль. «Медицина», 1987.
- ↑ „Компендиум. Лекарственные препараты. Рифампицин.сана=03.05.2022“. 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 24-май.
- ↑ „Пресентер киллед бй раре инфеcтион“ (2002-йил 19-июн). Қаралди: 2022-йил 26-май.
- ↑ „"Паралйсед Иэмма фигҳц то wалк агаин"“ (2009-йил 28-июн). Қаралди: 2022-йил 27-май.[сайт ишламайди]
- ↑ Минобороны: причина смерти экс-министра Грачева – менингоэнцефалит — Газета.Ру | Новости политики
- ↑ Б.В.Уша и др.. Внутренние болезни животных. М.: КолосС, 2010.