Menopauza
Климактерик деб ҳам аталадиган менопауза гармони, аёллар ҳаётида ҳайз ко'риш бутунлай то'хтаб, фарзанд ко'ришга қодир бо'лмаган вақтдир.[1][2] Менопауза гармони одатда 47 ёшдан 54 ёшгача ишлаб чиқилади.[3] Мутахассислар менопаузани аёлда бир йил давомида ҳайз ко'ришдан қолиши деб та'рифлайди.[4] Бундан ташқари, тухумдонлар томонидан гормон ишлаб чиқаришнинг камайиши билан ҳам содир мумкин.[5]
Менопаузадан олдин аёлнинг ҳайз ко'риши одатда тартибсиз бо'либ қолади,[6][7], я'ни ҳайз муддати узоқроқ ёки қисқароқ ёки оқим миқдори бо'йича енгилроқ ёки ог'ирроқ бо'лиши мумкин.[6] Бу вақт ичида аёллар ко'пинча иссиқ чақнашлар(асосан ёши катта аёлларда учровчи эти то'сатдан жунжикиб исиб кетиши)га дуч келишади; Бу ҳолат одатда 30 сониядан о'н дақиқагача давом этади ва титроқ, терлаш ва терининг қизариши билан бог'лиқ бо'лиши мумкин.[6] Иссиқ чақнашлар[6] то'рт йилдан беш йилгача давом этиши мумкин.[2] Бошқа аломатларга вагинал қуруқлик, уйқу бузилиши ва кайфият о'згариши киради.[6] Семптомларнинг енгил ёки ог'ирлиги аёлларда фарқ қилади.[2] 45 ёшгача бо'лган менопауза "эрта менопауза" деб ҳисобланади ва тухумдон этишмовчилиги / тухумдонларни жарроҳлик ё'ли билан олиб ташлаш 40 ёшдан олдин содир бо'лса, бу "эрта тухумдон этишмовчилиги" деб аталади.[8]
Бу семптомлардан ташқари (иссиқ қизариш, тунда терлаш, кайфиятнинг о'згариши, артралгия ва вагинал қуруқлик) менопаузанинг жисмоний оқибатлари суякларнинг ё'қолиши, қорин бо'шлиг'ида марказий ёг'нинг ко'пайиши ва аёлнинг холестерин профили ва қон томирлари фаолиятидаги салбий о'згаришларни о'з ичига олади.[8] Ушбу о'згаришлар постменопозал аёлларда остеопороз (суякларнинг мо'ртлашиши)ва суяк синиши, юрак-метаболик касалликлар (қандли диабет ва юрак-қон томир касалликлари) хавфини оширади.[8]
Менопауза табиий о'згариш.[9] Бу тамаки чекадиганларда эрта пайдо бо'лиши мумкин.[4][10] Бошқа сабаблар орасида иккала тухумдонни олиб ташлайдиган жарроҳлик ёки кимётерапиянинг айрим турлари ҳам киради[11] .[4] Физиологик даражада менопауза тухумдонларда эстроген ва прогестерон гормонларини ишлаб чиқаришнинг пасайиши туфайли содир бо'лади.[1] Одатда керак бо'лмаса ҳам, менопауза ташхисини қон ёки сийдикдаги гормонлар даражасини о'лчаш орқали тасдиқлаш мумкин.[12] Менопауза – бу ҳайз ко'ришнинг тескариси, қизларнинг ҳайз ко'ришининг бошланиши.[13]
- ↑ 1,0 1,1 „Менопаусе“. Оффиcе он Wомен'с Ҳеалтҳ (2021-йил 22-феврал). Қаралди: 2022-йил 20-октябр.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 „Менопаусе: Овервиэw“. Натионал Либрарй оф Медиcине - Боокшелф. Институте фор Қуалитй & Эффиcиэнcй ин Ҳеалтҳ Cаре (2020-йил 2-июл). Қаралди: 2022-йил 20-октябр.
- ↑ "Менопаусе". Тҳе Медиcал Cлиниcс оф Нортҳ Америcа 99 (3): 521–534. Май 2015. дои:10.1016/ж.мcна.2015.01.006. ПМИД 25841598.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 „Менопаусе Басиcс“. Оффиcе он Wомен'с Ҳеалтҳ (2021-йил 22-феврал). Қаралди: 2022-йил 20-октябр.
- ↑ Менопаусе: а биоcултурал перспеcтиве, [Онлине-Аусг.], Неw Брунсwиcк, Н.Ж.: Рутгерс Университй Пресс, 2006 — 81-бет. ИСБН 9780813538563.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 „Менопаусе Сймптомс анд Релиэф“. Оффиcе он Wомен'с Ҳеалтҳ (2021-йил 22-феврал). Қаралди: 2022-йил 20-октябр.
- ↑ „Wҳат Ис Менопаусе?“. Натионал Институте он Агинг (2021-йил 30-сентябр). Қаралди: 2022-йил 20-октябр.
- ↑ 8,0 8,1 8,2 "Менопаусе". Натуре Ревиэwс. Дисеасе Примерс 1 (1): 15004. Април 2015. дои:10.1038/нрдп.2015.4. ПМИД 27188659. Манба хатоси: Инвалид
<реф>таг; наме "ауто1" дефинед мултипле тимес wитҳ дифферент cонтент - ↑ „Менопаусе Баиcс“. Оффиcе он Wомен'с Ҳеалтҳ (2021-йил 22-феврал). Қаралди: 2022-йил 20-октябр.
- ↑ Тҳе менопаусал транситион: интерфаcе бетwеэн гйнеcологй анд псйчиатрй, [Онлине-Аусг.], Басел: Каргер, 2009 — 73-бет. ИСБН 978-3805591010.
- ↑ „Менопаусе & Чемотҳерапй - Манагинг Сиде Эффеcц - Чемоcаре“. чемоcаре.cом. Қаралди: 2022-йил 20-октябр.[сайт ишламайди]
- ↑ „Ҳоw до ҳеалтҳ cаре провидерс диагносе менопаусе?“. Эуниcе Кеннедй Шривер Натионал Институте оф Чилд Ҳеалтҳ анд Ҳуман Девелопмент (2013-йил 6-май). 2015-йил 2-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 8-март.
- ↑ „9“, Дйнамиcс оф Ҳуман Репродуcтион: Биологй, Биометрй, Демограпҳй. Трансаcтион Публишерс — 401-бет. ИСБН 9780202365701.