Ресторанда меню — бу мижозларга таклиф қилинадиган озиқ-овқат, ичимликлар рўйхати ва нархлар. Меню баъзида мижозлар танлаган вариантлар рўйхатини тақдим этади ёки олдиндан белгиланган таомлар кетма-кетлиги таклиф этилади. Менюлар меҳмонларга тақдим этилган қоғоз варақларида чоп этилиши, корхона ичидаги катта плакат ёки дисплей тахтасига қўйилиши, ресторандан ташқарида кўрсатилиши ёки рақамли экранга қўйилиши мумкин. 1990-йилларнинг охиридан бошлаб, баъзи ресторанлар ўз менюларини интернетга жойлаштирдилар.

Менюлар кўпинча ресторанлардан ташқари, масалан, тўйларда жуда расмий таомларнинг хусусияти ҳисобланади. 19 ва ХХ асрларда босма менюлар кўпинча уйларда кечки овқатлар учун ишлатилган; ҳақиқатан ҳам бу уларнинг Европада асл фойдаланиши эди.

Тарихи

Германия императори Вилгелм ИИ ва император Августе Викториа учун 1898-йил 7-сентябрда Каисерҳоф меҳмонхонасида, Порта Wестфалиcадаги зиёфатнинг тарихий меню картаси
Франсуз кабоб ресторани ташқарисидаги ёритилган дисплей услубидаги меню.

Менюлар, тайёр овқатлар рўйхати сифатида Хитойда Сонг сулоласи давридан бери топилган[1]. Ўша пайтдаги йирик шаҳарларда савдогарлар кечки овқат тайёрлашга вақтлари ва кучлари кам бўлган банд мижозларга хизмат кўрсатиш йўлини топдилар. Турли минтақалардаги Хитой ошхонасининг ўзгариши умумий овқатланиш корхоналарини ўз мижозлари учун рўйхат ёки меню яратишига олиб келди.

„Меню“ сўзи ошхонанинг кўпгина терминологияси каби, франсузчадан келиб чиққан. Бу охир-оқибат лотинча „минутус“дан олинган бўлиб, кичик қилинган нарса; франсуз тилида у ҳар қандай турдаги батафсил рўйхатга ёки резюмега қўлланила бошланди.

1751-йилдан бери сақланиб қолган энг қадимги Европа менюлари Франсия қироли Лоуис ХВ томонидан „Чâтеау де Чоисй“да 31 дан 36 тагача меҳмонлар учун тақдим этилган нисбатан самимий ва норасмий шўрва рўйхатлари (интим кечки овқатлар) учун бўлган кўринади.

ХВИИИ асрнинг иккинчи ярмида ва айниқса 1789-йилдаги Франсия инқилобидан кейин улар ресторанларга тарқалди. Ундан олдин овқатланиш корхоналари ёки столларда ошпаз ёки мулкдорлар танлаган таомлар таклиф қилинган. Мижозлар ўша куни уйда нима таклиф қилинган бўлса, ўшани тановул қилишди, худди замонавий зиёфатларда ёки буфетларда бўлгани каби, овқатлар эса умумий столдан бериларди. Ресторан ва ресторан менюларининг ташкил этилиши мижозларга кўринмайдиган таомлар рўйхатидан танлаш имконини берди, улар мижознинг танловига кўра буюртма асосида тайёрланади. Столда хизмат кўрсатиш муассасаси ўз мижозларидан қатъий белгиланган нархни олади; меню мижозларга ўзлари хоҳлаганча кўп ёки оз пул сарфлашга имкон берди[2].

Арзон нарх

Шахсий функсиялар учун менюлар, олдиндан тўланган овқатлар ва шунга ўхшаш нарсаларда нархлар йўқ. Оддий ресторанларда асосан 1970-1980-йилларгача қўлланган нархларсиз икки хил меню мавжуд: „кўр меню“ ва „аёллар менюси“. Ушбу менюлар одатдаги меню билан бир хил нарсаларни ўз ичига олган, фақат нархлар рўйхатда бўлмаган. „Кўр-кўрона меню“ меҳмонларга ишбилармонлик таомлари пайтида тарқатилди, бунда мезбонлар тушлик қилувчилар нархларни кўришини истамайдилар ёки уй эгаси кўрсатилмаган нархлар меҳмонларга буюртма беришда қулайроқ бўлишини ҳис қилади.

1980-йилларнинг бошларига қадар баъзи юқори даражадаги ресторанларда жинсга қараб иккита меню мавжуд эди: эркаклар учун нархлар кўрсатилган оддий меню ва аёллар учун нархлар кўрсатилмаган иккинчи меню (у „аёллар менюси“ деб номланган)[3]. 1980-йилда Катҳлеэн Биcк Ғарбий Голливуддаги Л’Орангериэда кечки овқатга эркак бизнес шеригини олиб кетди; Биcк нархларсиз аёллар менюсига эга бўлгандан сўнг ва унинг меҳмони нархлари бўлган менюга эга бўлгандан сўнг, Биcк адвокат Глория Аллредни аёллар менюси Калифорния Фуқаролик ҳуқуқлари тўғрисидаги қонунга зид бўлгани сабабли, камситиш бўйича судга мурожаат қилиш учун ёллади[3]. Биcкнинг таъкидлашича, аёллар менюсини нархларисиз олиш уни „хўрланган ва ғазабланган“ ҳис қилдирган. Ресторан эгалари бу амалиётни аёл киши хонага кирганида эркаклар ўрнидан туриши каби хушмуомалалик сифатида қилинганини айтиб, ҳимоя қилди. Даъво бекор қилинган бўлса ҳам, ресторан ўзининг жинсга асосланган меню сиёсатини тугатди[3]. Аёллар учун арзон менюлар 1980-йиллардан кейин умуман йўқ бўлиб кетган бўлса-да, 2010-йилда Траcей МаcЛеод Лондондаги Ле Гавроче ресторанида (Буюк Британия) ҳали ҳам эркаклар томонидан брон қилинган столларда овқатланадиган аёллар учун арзон аёллар менюси мавжудлигини айтди[4].

Адабиёт

  • Жим Ҳеиманн (таҳрир.): Мену Десигн ин Америcа: 1850-1985, инглиз/немис/франсуз. Тасчен, Колн, Германия, 2011-йил. ИСБН 978-3-8365-2662-3

Манбалар

  1. ↑ Гернет, Жаcқуэс (1962). Даилй Лифе ин Чина: Он тҳе Эве оф тҳе Монгол Инвасион, 1250-1276. пп. 50, 133-134, 137
  2. ↑ Ребеccа Л. Спанг, Тҳе Инвентион оф тҳе Рестаурант: Парис анд Модерн Гастрономиc Cултуре (Ҳарвард, 2000: ИСБН 0-674-00685-2)
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Фрост. „Тҳе Cоурт Cасе Тҳат Киллед тҳе 'Ладиэс Мену'“. www.атласобсcура.cом. Атлас Обсcура (2018-йил 2-феврал). Қаралди: 2019-йил 23-феврал.
  4. ↑ МаcЛеод. „Баттле оф тҳе Сехес: До Мен ор Wомен Маке тҳе Беттер Дининг Cомпанион“. www.индепендент.cо.ук. Индепендент (2010-йил 13-ноябр). 2022-йил 12-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 23-феврал.

Ҳаволалар