Мешади Азиз-бек-ўғли Азизбеков ёки Мешади-Бек Азибеков[2] (озарбайжонча: مشه‌دی عزیزبه‌ی‌اوو, Мəşəди Əзиз бəй оğлу Əзизбəёв; 6 [ 18 ] Январ 1876, Боку — 1918 йил 20-сентабр , Транскаспий темир йўлининг 207-версти, Перевал ва Ахча-Куйма стансиялари оралиғида) — Озарбайжондаги инқилобий ҳаракатнинг кўзга кўринган арбоби, биринчи марксист — озарбайжонлардан бири[3] ; КСЕнинг 1-нашрига кўра, у туркий зиёли инқилобчилар авлодига мансуб[2]. У „Гуммет“ ташкилоти раҳбарларидан бири, РСДРП(б) ва „Адолат“ Форс социал-демократик партияси Марказий қўмитаси аъзоси[4], Боку шаҳар думаси аъзоси, вилоят комиссари ва Боку Халқ Комиссарлари Советининг ички ишлари комиссар ўринбосари бўлган (1918).

Мешади Азизбеков
озарбайжонча: مشه‌دی عزیزبه‌ی‌اوو
Мансаб даври
апрел – 31-июл 1918
Губернатор Боку Халқ Комиссарлари Советининг губерния комисссари
Аввалгиси Йўқ; бундан олдин закавказ ҳукуматининг губерния комиссари
Кейингиси Йўқ; Бакуда совет ҳукумати қулаган
Шахсий маълумотлари
Таваллуди Боку, Боку губернияси, Россия империяси
Вафоти Транскаспий темир йўлининг 207-версти, Перевал ва Ахча-Куйма стансиялари оралиғида (ҳозирги Берекет этрапи ҳудудида, Болқон вилояти, Туркманистон)
Фуқаролиги
Сиёсий партияси РСДРП(б)
Гуммет
Адалот (партия 1916—1920)
Турмуш ўртоғи Пюста-ҳанум
Болалари ўғиллари: Азизбеков, Азизага Мешади ўғли ва Аслан
қизлари: Сафура ва Бегимханум[1]
Онаси Салминаз Гаджи Имамали қизи Азизбекова
Отаси Азизбек Азимбек ўғли Азизбеков
Таълим Петербург технологик институти
Касби Тоғ инженери
Дини Ислом
Дафн этилган жойи Туркманистон саҳросида, кейин Ашхободда. Кейин Бокудаги „26 боку комиссарлари“ мемориал комплексида, 2009-йил Говсан қабристонида

Мешади Азизбековнинг инқилобий фаолияти у таҳсил олган Санкт-Петербургда бошланган. РСДРПга қўшилгандан сўнг, у сиёсий чиқишларда, шу жумладан „шамол намойишлари“ дан бирида қатнашди.➤. У биринчи рус инқилобининг фаол арбоби бўлган, бу даврда у „Гуммет“ ташкилотига аъзо бўлган ва кейинчалик унинг таниқли арбобларидан бири бўлган.➤. Эрон инқилобчиларини қўллаб-қувватлаган ёрдам берган; Боку мусулмон таълим жамияти " Нижат(озар.) " билан чамбарчас боғлиқ бўлган ва жамиятнинг фаолиятида бевосита иштирок этган➤. У остки инқилобий ишларини қонуний фаолият билан моҳирона уйғунлаштирган. Боку шаҳар думаси депутати бўлган➤. Боку коммунасининг кўзга кўринган намояндаларидан бири бўлиб, у Совет ҳокимиятини ўрнатиш , Боку мудофаасини ташкил этиш йўлида кўп ишларни амалга оширди. " 26 Боку комиссарлари " орасида қатл этилган.

Биография

Келиб чиқиши

Мешадибек Азизбеков[5] 1876-йил 6 (18-январ) (Зулқадар 1254-йил 10)да Боку[5] шаҳридаги Азиацкая кўчаси (кейинроқ Пётр Монтин кўчаси, ҳозирги Алиовсат Гулиев кўчаси, № 105-уй) № 117 (131) уйда уста-оқтошчи Азизбек Азизбеков оиласида (1844-1889)[6] туғилган. У онаси Салминаз гаджи Имом Али қизининг[5] ягона фарзанди эди. Иккала ота-она ҳам таълим олишмаган[7].

Азизбек (1844—1889)
Салминаз (1850—1943)
Мешади Азизбеков туғилган, Алиовсат Гулиев кўчаси

Вафотидан сўнг. Дафн этилиши

Шахсий Ҳаёти

Хотира

Ҳаволалар

Адабиётлар

  • Казиев М. А.. Мешади Азизбеков: жизнь и деятельность. Баку: Гянджлик, 1976.  (ЖЗЛ)
  • Искендеров М. С.. Из истории борьбы Коммунистической партии Азербайджана за победу Советской власти. Баку: Азербайджанское гос. издат., 1958. 
  • Мешади Азизбеков — пламенный борец за власть Советов. Речи, документы и материалы. Баку: Азербайджанское гос. изд-во, 1976. 
  • Смирнов Н. Г.. Ушедшие в бессмертие: Очерк истории Бакинской коммуны. М.: Юридическая литература, 1986. 
  • Эфендижев С. М.. Азəрбажcан жоксйлларƅ мəнафеи йгрйнда мубарəзəçи (Мəşəди Əзизбежовйн тəрcумəжи-ҳалƅна дажир материаллар), Бақƅ, 1930. 

Манбалар

  1. ↑ С.ҲİЛАЛҚИЗИ.. „МƏŞƏДİ ƏЗİЗБƏЙОВ ТАРİХДƏН СİЛİНİР?“. Ени Мüсават (16 январ 2012). 2016-йил 2-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 1-октябр.
  2. ↑ 2,0 2,1 Большая советская энциклопедия, 1-е, М.: Советская энциклопедия, 1926 — 668-бет. 
  3. ↑ Большая советская энциклопедия, 2-е, М.: Советская энциклопедия, 1949 — 489-бет. 
  4. ↑ Бурджалов Э.. Двадцать шесть бакинских комиссаров. М.: Госполитиздат, 1938 — 11-бет. 
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Мешади Азизбеков — пламенный борец… 1976.
  6. ↑ Казиев 1976.
  7. ↑ Эфендижев 1930.