М 14 шарсимон тўплами (шунингдек, М 14 ёки НГC 6402 номи билан ҳам танилган) Опҳиучус юлдуз туркумидаги шарсимон тўплами[1].

Каш этиш тарихи

1764-йилда Чарлз Мессиэр томонидан кашф этилган.

Қизиқарли хусусиятлар

30300 масофада жойлашган ёруғлик йили бўлган М 14 бир неча юз минг юлдузни ўз ичига олади. М 14 нинг умумий ёрқинлиги қуёшдан 400 минг марта каттароқдир, бу эса −9,12 м мутлақ катталикка тўғри келади. М 14 100 ёруғлик йилини ўз ичига олади.

Тўпламда 70 га яқин ўзгарувчан юлдузлар маълум бўлиб, уларнинг кўпчилиги шарсимон тўпламга хос бўлган Вирго W синфига тегишли. Тўплам янги 1938-йилда пайдо бўлган, гарчи у 1964-йилгача ўша даврнинг фотопластинкалари ўрганилганда кўрилмаган эди. Янги тўпламнинг энг ёрқин „нормал“ юлдузидан беш баравар ёрқинроқ бўлган +9,2 магнитудада чўққисига чиқди.

Кузатишлар

Илонтошар юлдуз туркумидаги М 14

Ушбу шарсимон тўплам ёзги Опҳиучус юлдуз туркумининг бир қисмида жойлашган бўлиб, у диққатга сазовор жойларга эга эмас ва об’эктни яхши дурбина ёки телескоп топувчи билан ҳам топиш осон иш эмас. М 14 н ва с ни боғлайдиган Опҳиучи ўртасидан жанубда жойлашган. Дурбина ёрдамида тўплам деярли кўринмайди. Тўплам периферия бўйлаб юлдузларга фақат 200 мм ёки ундан ортиқ диафрагма билан телескопда ўрнатилади.

М 14 дан тахминан 3° жануби-ғарбда (4,5 м юлдуз яқинида) НГC 6366 шарсимон тўплам жуда заиф жойлашган.

Мессие каталогидаги осмон қўшнилари

  • М 10 ва М 12 — (ғарбда — Опҳиучус марказига яқинроқ) бир жуфт жуда ёрқин ва турли хил тўпламлар;
  • М 9 — (Опҳиучуснинг жанубий чеккасида) камроқ жойга жамланган ва унчалик бой эмас;
  • М 11 — (шарқда, Қалқонда) ёзги осмоннинг энг чиройли очиқ тўпламидан бири.


"Мессие Марафони" даги кузатишлар кетма-кетлиги

… М 4 → М 29 → М 14 → М 9 → М 71 …

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Ҳаррис W. Э. А cаталог оф параметерс фор глобулар cлустерс ин тҳе Милкй Wай (англ.) // Астрон. Ж. / Ж. Г. ИИИ, Э. Вишниаc — ИОП Публишинг, Америcан Астрономиcал Соcиэтй, Университй оф Чиcаго Пресс, АИП, 1996. — Вол. 112, Исс. 4. — П. 1487. — ИССН 0004-6256; 1538-3881 — дои:10.1086/118116

Ҳаволалар