Meyer Akselrod
Меер Моисеевич Акселрод (5 (18) июл 1902-йил Молодечно – 10-январ 1970-йил Москва) – совет рассоми, „Четире искусства“ жамияти аъзоси.
| Меер Акселрод | |
|---|---|
| Таваллуди |
(5) 18-июл 1902-йил |
| Вафоти |
10-январ 1970-йил Москва, СССР |
| Фуқаролиги |
|
| Касби | рассом |
| Турмуш ўртоғи | Рубина Рива |
Таржимаи ҳоли
Меер Акселрод 1902-йил 18-июл куни Вилна вилоятининг Молодечно шаҳрида таваллуд топган. Биринчи жаҳон уруши бошида, чор ҳукумати яҳудий аҳолисини фронтдан қувиб чиқаргандан сўнг, оила Тамбовга кўчиб ўтган ва у ерда 1916-1917-йилларда В. Н. Перелман (1892-1967) чизмачилик мактабида кечки синфда таҳсил олган. 1919-йилда оила Молодечнога қайтишга ҳаракат қилган, аммо бу вақтга келиб шаҳарни Полша аҳолиси қўлга киритиб бўлганди, бунинг таъсирида оила Минскка кўчиб ўтган[1]. Бу ерда Акселрод кинотеатрлар учун реклама афишалари орқали кун кечирган ва мактабни ҳам шу ерда тамомлаган. 1919–1920-йилларда Минскдаги Қизил Армия Ғарбий фронти алоқа бошқармасида чизмачи бўлиб хизмат қилган, Смоленскдаги В. Ф. Штранич раҳбарлигидаги „Пролеткулт“ бадиий студиясига ташриф буюрган, Минск мактабларида тасвирий санъатдан дарс берган ва 1921-йилда дастлаб Беларус рассомларининг кўргазмасида иштирок этган. 1941-йилда Акселроднинг оиласи Биринчи жаҳон уруши пайтида бўлган Тамбовга эвакуация қилинган. Меер Акселроднинг ўзи Москвада қолиб, ҳибсга олинган акаси, шоир Зелик Ахелроднинг тақдири ҳақида билишга ҳаракат қилган ва армияга чақиришни кутган. Мобилизациядан кўп вақт ўтмай, Сергей Эйзенштейн томонидан Олмаотада „Иван Грозний“ филмининг суратга олиш гуруҳида ишлаш учун чақирилган ва йўл-йўлакай оиласини Тамбовдан олиб кетган. У 1941-1943-йилларда Олмаотага эвакуация қилинган ва у ерда Полшадан келган яҳудий қочқинларга ёрдам берган. 1944-йилда Олмаотада Акселроднинг шахсий кўргазмаси бўлиб ўтган. Урушдан кейин 1966-йилда Москвада Кузнецкий Мост номли гуруҳ кўргазмасида қатнашган, унда 250 га яқин расмлари намойиш этилган. Кўргазмадан сўнг юраги кассалиги туфайли дарҳол касалхонада даволанган. 1968-йилда (Ростов-Дон) шахсий кўргазмаси бўлиб ўтган. Акселрод 1970-йилда ўзининг шахсий кўргазмаси учун нашр этилган тўпламни кўрмасдан, юрак хуружидан вафот этган. Рассом Востряковский қабристонининг, яҳудий қисмига дафн этилган[2]. Шахсий кўргазмалари: 1972-йил (Москва, вафотидан кейин), 1973-йил (Ленинград, вафотидан кейин), 1982-йил (Москва, вафотидан кейин). 1990–2000-йилларда Москва, Ню-Ёрк, Лондон, Германия, Исроилда кўргазмалари бўлиб ўтган.
Ижоди
Акселроднинг кўплаб расмлари рус яҳудийлари ҳаётига асосланган. У „Воспоминания о старом Минске“ туркум расмлари муаллифи. Рассомнинг қизи Елена Акселрод Қуддусда рассомнинг монография расмини (1993) ва Москвада „Двор на Баррикадной“ (2008) хотиралар ва хатлар китобини нашр этган. Акселроднинг ижодини шоир Арсений Тарковский жуда қадрлаган: „Бу ҳалол ва покиза инсон бўлишнинг ажойиб намунасидир… У қайсарлик билан, темир ирода билан барча тўсиқларни енгиб ўтадиган киши бўлган[3]. Меер Акселроднинг асарлари Третяков галереясида, Россия музейида, А. С. Пушкин номидаги Давлат тасвирий санъат музейида сақланмоқда.
Манбалар
- ↑ "Судба Меэра Акселрода в немалой степени отразила судбу всего белорусского эврейства с 1920-х до 1960-х годов". 26-апрел 2009-йилда асл нусхадан архивланди. Қаралди: 27-июл 2008-йил
- ↑ "Где дремлют мёртвиэ.". боза.м-неcропол.ру. 16-май 2021-йилда асл нусхадан архивланди. Қаралди: 8-октябр 2021-йил
- ↑ ХУДОЖНИК МЕИР АКСЕЛРОД Григорий Островский, искусствовед“. 16-июн 2010-йилда асл нусхадан архивланди. Қаралди: 13-май 2010-йил