Mihri Hatun
Миҳри Хотун, шунингдек, Миҳри хоним ва Миҳри Хотун (тахминан 1460-йилда туғилган - милодий 1506-йилда вафот этган; мҳрй кẖạтун) Усмонлилар шоири эди. У бир қози (Усмонли қозиси)нинг қизи бўлиб, манбаларга кўра умрининг кўп қисмини Амасия ва унинг яқинида, Анадолуда ўтказган[1]. Ҳужжатлар уни Султон Боязид ИИ нинг ўғли шаҳзода Аҳмаднинг адабий доираси а'зоси сифатида белгилайди.
Унинг атрофида пайдо бўлган афсонада айтилишича, у "бир неча бор севиб қолган, аммо бу севгиларнинг барчаси пок ва бегуноҳ бўлган ва у тинимсиз фазилатли ҳаёт кечирган"[2]. Люиснинг та'кидлашича, у "чиройли ва қизғин" деб та'рифланган бўлса-да, у турмушга чиқмаган. Аммо унинг ҳаётига оид асосий манбалар бўлмиш тезкираларни бокиралик ва шаҳвонийликни унинг ахлоқининг белгиси сифатида та'кидлаган замондошлари ёзгани учун унинг қанчалик бегуноҳ ва покиза эканлигини изоҳлаб бўлмайди[3]. У "Усмонлиларнинг сапфоси" деб номланади[4].
Ше'рияти
Миҳрий хонимнинг ше’рларида ҳам форс адабиётига асос солган, ғазал каби шаклларда ижод қилган, шунингдек, чуқур адабий билим олган ижодкор намоён бўлади. Бернард Люис каби замонавий танқидчилар унинг услубини "ажойиб янгилик ва соддаликни сақлаб қолиш" деб та'рифлашади.
Унинг машҳур сатрларидан бири қуйидагича:
- “Бир қарашда
Мен сени севаман
Минг юрак билан...
Ғайратлар ўйласинлар
Севиш гуноҳдир
Ҳеч бўлмасин
Дўзахда ёниб кетаман
Ўша гуноҳдан”[5].
Яна бири:
- “Қалбим қайғу алангасида ёнади
Осмонга бурилиб учқунлар, тутун кўтарилади
Ичимда юрак шамдек ўт олди
Айланиб юрган вужудим, суратингдан ёритилган маёқ”[6].
Манбалар
- ↑ Ҳавлиоглу, 2
- ↑ Леwис, 207
- ↑ Ҳавлиоğлу, Дидем (2010). „Он тҳе маргинс анд бетwеэн тҳе линес: Оттоман wомен поэц фром тҳе фифтеэнтҳ то тҳе тwентиэтҳ cентуриэс“. Туркиш Ҳисториcал Ревиэw (инглизча). 1-жилд, № 1. 25–54-бет. дои:10.1163/187754610Х494969. ИССН 1877-5454.
- ↑ Жоҳн Фреэлй (2009), Тҳе Гранд Турк : Султан Меҳмет ИИ - cонқуэрор оф Cонстантинопле, мастер оф ан эмпире анд лорд оф тwо сеас, Лондон: И.Б. Таурис, ИСБН 9780857719287
- ↑ Ҳалман, 35
- ↑ Дамросч, 786
Адабиётлар
- Дамросч ва Апрел Аллистон. Лонгман жаҳон адабиёти антологияси: 17-18-асрлар, 19-асрлар ва 20-асрлар: В. ИИ (Д, Э, Ф) Лонгман, Инc.ИСБН 0-321-20237-6ИСБН 0-321-20237-6
- Халман, Талат Саит ва Жайне Л. Wарнер. Булбуллар ва завқ боғлари: Туркча севги ше'рлари. Сйраcусе Университй Пресс (2005)ИСБН 0-8156-0835-7.
- Ҳавлиоғлу, Дидем. "Қўшимчалар ва қаторлар орасида: ХВ асрдан ХХ асргача Усмонли аёл шоирлари". Турк тарихий шарҳи 1, №. 1 (нд): 25–54. ҳттпс://www.аcадемиа.эду/806853/Он_тҳе_маргинс_анд_бетwеэн_тҳе_линес_Оттоман_wомен_поэц_фром_тҳе_тҳе_фифтҳ_то_тҳе_ХХентуриэс
- Ҳавлиоглу, Дидем. Ше'рий овоз Эн/Гендеред: Миҳри Хотуннинг "Аёллик" га қаршилиги. Яқин Шарқ тадқиқотлари маркази: Соҳбет-и Усмоний туркуми (2010).
- Люис, Бернард. Олис барабан мусиқаси: классик араб, форс, турк ва иброний ше'рлари. Принстон университети матбуоти; Лтр птг нашри. (2001).ИСБН 0-691-08928-0ИСБН 0-691-08928-0