Mikayil Abdullayev
Микайил Ҳусайн ўғли Абдуллаев (озарбайжонча: Микайıл Ҳüсейн оğлу Абдуллаев; 1921-йил 19-декабр, Боку — 2002-йил 21-август, Боку) — озарбайжон,совет рассоми, график тасвирчи, муралист, стенограф, педагог. СССР халқ артисти (1963).
| Микайил Абдуллаев | |
Микайıл Абдуллаев | |
| Ҳақиқий исми | Микайıл Ҳüсейн оğлу Абдуллаев |
| Таваллуди | 1921-йил 9-декабр Боку, Озарбайжон |
| Вафоти | 2002-йил 21-август Боку, Озарбайжон |
| Миллати | Озар |
| Соҳаси | Рассом |
| Таълими | В. И. Суриков номидаги Москва давлат академик сан'ат институти |
| Оқим | Графика |
| Мукофотлари | |
Ёшлиги
Микайил Абдуллаев 1921-йил 19-декабрда Бокуда туғилган.
1935—1939-йилларда С.Б.Баҳлулзода қошидаги Озарбайжон рассомлик техникумида (ҳозирги Азим Азимзода номидаги рассомлик техникуми), 1939—1949-йилларда Москва рассомлик институтида таҳсил олган.
Уруш пайтида у энг йирик озарбайжон рассоми А.Азимзоданинг аралашуви туфайли армияга чақирилмади[1].
Манзара, портрет, натюрморт жанридаги асарлар яратган. Рассом ижодида лирик мавзулар устунлик қилади. „Оқшом“ (1947), „Мингачев оловлари“ (1948), „Бахт бунёдкорлари“ (1951), „Ҳинд серияси“ (1957 — 1960), „Юз йиллик ўймакор А.Бабаев“ (1961) картиналари муаллифи, „Хачмас қизлари“ (1982), „Аракс дарёси нариги“ расмлар туркуми (1950), „Китоби деде қўрқут“ достони (1956) ва „Лайли ва Мажнун“ (1958) шеърига расмлар ишлаган. Рассом ижоди адабиёт билан чамбарчас боғлиқ эди. У кўплаб ёзувчилар ва рассомларнинг портретларини яратди. „М. Горкий 1928-йилда Бокуда“ (1950), „Узейир Ҳожибеёв“ (1944), „Самед Вурғун“ (1944, 1959, 1975), „М. Ф. Охундов“ (1962), " Пианиночи Ф. Бадалбейли " (1975), „Имадиддин Насимий“ каби асарлар шулар жумласидандир." (1973),
Рассом китоб графикасига ҳам катта ҳисса қўшган, хусусан, Низомий, Физулий, Воқиф, М. асарларига иллюстрациялар яратган. Ф.Охундова , А.Алескер, М.Э.Собира , Ж.Жабборли, С.Вургуна, Р.Рзо .
1956-1971-йилларда рассом Ҳиндистон, Афғонистон, Полша, Италия ва бошқа мамлакатларга саёҳат қилди. И.Ганди, Гуттузо, Моравия, Манзу портретларини яратган. Ҳиндистонда қилган саёҳатлари натижасида „Ражастон аёллари“, „Бенгал қизлари“ каби асарлар яратди. 1970-йилда Ҳиндистон ҳукумати уни олтин медал ва 1970-йилда „Ҳиндистонда“ расми учун Жавоҳарлаъл Неру халқаро мукофоти лауреати дипломи билан тақдирлади[2].
У монументал санъат ва театр-декоратив рангтасвир соҳасида ҳам ишлаган[3].
У Низомий Ганжавий метро бекати зали лойиҳасини яратган, у ерда Низомий асарлари сюжетлари ва Низомийнинг ўзи портрети асосида мозаик паннолар яратган[4]. „Абшерон“ меҳмонхонаси ва „Гулистон“ саройини ҳам безатган.
Унинг шахсий кўргазмалари Деҳли, Лондон, Монреал, Москва ва дунёнинг бир қатор бошқа шаҳарларида бўлиб ўтган[5]. Асарлар хорижий кўргазмаларда (Прага (1957), Пекин (1958), Брюссел (1958), Белград (1959), Париж (1960), Берлин (1963)да намойиш этилган.
1941—1943-йилларда А. Азимзода номидаги Озарбайжон рассомлик техникумида дарс берган. 1965-йилдан Озарбайжон санъат институтида Профессор (1973). 1970—1975-йилларда Бадиий академиянинг (Боку) ижодий рассомлик устахонасини бошқарган[6].
„Италия хотиралари“ („Италия таассуротлари“, Боку, 1958), „Боку аҳолисининг кўзлари билан“ (Боку, 1962) китоблари муаллифи.
СССР Бадиий академиясининг ҳақиқий аъзоси (1988, мухбир аъзоси (1958)).
Озарбайжон ССР Олий Кенгашининг 5-9 чақириқ депутати (1959-йилдан), Озарбайжон ССР Олий Совети раисининг ўринбосари (1967-1975).
2002 йил 21-августда Бокуда вафот этди. Фахрий хиёбонга дафн қилинди.
Мукофотлар ва унвонлар
- Озарбайжон ССРда хизмат кўрсатган артист (1955)
- СССР халқ артисти (1963)
- Озарбайжон ССР Давлат мукофоти (1974) — „Қизлар шоличи“ диптихи учун.
- Ленин ордени (1959)
- Октябр инқилоби ордени (1972)
- Халқлар дўстлиги ордени (1981)
- Мустақиллик ордени (Озарбайжон, 1997)
- Медаллар
- Олтин медал ва Д.Неру номидаги халқаро мукофот лауреати дипломи (1970)
- Бадиий академиянинг кумуш медали (1958)
- Брюсселдаги Бутунжаҳон кўргазмасида кумуш медал (1958).
Хотира
- Рассом яшаган Бокудаги уйнинг жабҳасида унинг барелефи тасвирланган ёдгорлик лавҳаси бор. Барелеф муаллифи озарбайжонлик рассом Зейналабдин Искендеровдир.
Адабиётлар
- Озарбайжон рассомлари — СССР Бадиий академияси аъзоларининг асарлари кўргазмаси. Каталог. — М.: Тасвирий санъат, 1982. — С. 5-24.
- Озарбайжон ССРда хизмат кўрсатган санъат арбоби рассом М. Абдуллаев асарлари кўргазмаси. Боку, 1957. Каталог./ Комп. Т. Бадалова, М. Нажафов. — М.: Совет рассоми, 1957-йил.
Манбалар
- ↑ „Как азербайджанский художник Азим Азимзаде спасся от репрессий тридцатых годов“. 2009-йил 2-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 3-октябр.
- ↑ „К 85-летнему юбилею Микаиля Абдуллаева в Российской академии художеств“. 2013-йил 14-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 3-феврал.
- ↑ „Абдулаев Микаил Гусейн оглы“. семеновгаллерй.ру. 2020-йил 21-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 9-сентябр.
- ↑ „Мир метро / Метроwорлд - Метрополитены СССР - Баку“. метроwорлд.руз.нет. 2010-йил 25-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 3-феврал.
- ↑ {{{заглавие}}}.
- ↑ „АБДУЛЛАЕВ Михаил (Микаэл) Гусейн Оглы (1921-2002)“. www.раҳ.ру. 2020-йил 24-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 9-сентябр.
Ҳаволалар
- Абдуллаэв, Микаил Гусейн огли // Болшая совецкая энсиклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-э изд. — М. : Совецкая энсиклопедия, 1969—1978.
- Творчество и картини Микаила Абдуллаэва
- АБДУЛЛАЕВ МИКАИЛ ГУСЕЙН ОГЛИ Биографии