Mikrodastur

Ҳисоблашда прошивка-бу қурилманинг ўзига хос ускунаси учун паст даражадаги бошқарувни таъминлайдиган компютер дастурий таъминотининг ўзига хос синфидир. Шахсий компютернинг БИОС каби микродастур қурилманинг асосий функцияларини ўз ичига олиши мумкин ва операцион тизимлар каби юқори даражадаги дастурий таъминот учун аппарат абстракция хизматларини тақдим этиши мумкин. Камроқ мураккаб қурилмалар учун прошивка қурилманинг тўлиқ операцион тизими бўлиб, барча бошқариш, мониторинг ва маълумотларни манипуляция қилиш функцияларини бажариши мумкин. Микродастурларни ўз ичига олган қурилмаларнинг одатий мисоллари ўрнатилган тизимлар (ички ўрнатилган дастурий таъминот), маиший ва шахсий фойдаланиш учун асбоблар, компютерлар ва компютернинг ташқи қурилмалари.

Микродастур РОМ, ЭПРОМ, ЭЭПРОМ ва Флаш хотира каби доимий хотира қурилмаларида сақланади. Микродастурни янгилаш учун РОМ интеграл микросхемаларини жисмоний алмаштириш ёки ЭПРОМ ёки флеш-хотирани махсус процедура орқали қайта дастурлаш талаб этилади. Баъзи прошивка хотира қурилмалари доимий равишда ўрнатилади ва уларни ишлаб чиқарилгандан кейин ўзгартириб бўлмайди. Микродастурни янгилашнинг умумий сабаблари орасида хатоларни тузатиш ёки қурилмага хусусиятлар қўшиш киради.

Тарих ва этимология

Асчер Оплер прошивка атамасини 1967-йил Датаматион мақоласида „аппарат“ ва „дастурий таъминот“ ўртасида воситачи атама сифатида киритган. Ушбу мақолада Оплер фойдаланувчи нуқтаи назаридан анъанавий дастурлардан фарқли амалий ва психологик мақсадга эга бўлган янги турдаги компютер дастурини назарда тутган.

Компютерлар мураккаблаша бошлаганлиги сабабли, фойдаланувчининг ихтиёрига кўра мураккаброқ дастурларни ишга тушириш учун зарур бўлган изчил муҳитни таъминлаш учун аввало турли дастурларни ишга тушириш ва ишга тушириш кераклиги маълум бўлди. Бунинг учун компютерни ушбу дастурларни автоматик равишда ишга тушириш учун дастурлаш керак эди. Бундан ташқари, компаниялар, университетлар ва маркетологлар кам техник маълумотга эга оддий одамларга компютерларни сотмоқчи бўлганлиги сабабли, оддий фойдаланувчига амалий мақсадлар учун дастурларни осонгина бошқариш имконини бериш учун кўпроқ автоматлаштириш зарур бўлди. Бу фойдаланувчи онгли равишда ишлатмайдиган дастурий таъминот турини келтириб чиқарди ва оддий фойдаланувчи ҳам билмаган дастурий таъминотга олиб келди.

Дастлаб, бу компютернинг кўрсатмалар тўпламини аниқлайдиган ва амалга оширадиган ва марказий процессор (CПУ) томонидан кўрсатмаларни ихтисослаштириш ёки ўзгартириш учун қайта юкланиши мумкин бўлган микрокодни ўз ичига олган ёзиладиган бошқарув дўконининг (кичик махсус юқори тезликдаги хотира) мазмунини англатади.) бажариши мумкин эди. Дастлаб ишлатилганидек, прошивка аппарат (процессорнинг ўзи) ва дастурий таъминот (процессорда бажариладиган оддий кўрсатмалар) билан фарқ қилади. У CПУ машинаси кўрсатмаларидан эмас, балки машина кўрсатмаларини амалга оширишда иштирок этадиган паст даражадаги микрокоддан иборат эди. У аппарат ва дастурий таъминот ўртасидаги чегарада мавжуд эди; шунинг учун прошивка номи. Вақт ўтиши билан кенг тарқалган фойдаланиш прошивка сўзини аппарат таъминоти билан чамбарчас боғланган ҳар қандай компютер дастурини, шу жумладан шахсий компютерлардаги БИОС, телефонлардаги юклаш юклагичлари ёки микротўлқинли печлар, масофадан бошқариш пултлари ёки компютернинг ташқи қурилмалари каби оддий электрон қурилмаларни бошқариш тизимларини билдириш учун кенгайтирилди.

Тарих ва этимология

Шахсий компютерлар

Баъзи маълумотларга кўра, турли хил прошивка компонентлари ишлайдиган компютердаги операцион тизим каби муҳимдир. Бироқ, кўпгина замонавий операцион тизимлардан фарқли ўлароқ, прошивка камдан-кам ҳолларда жиҳозни жўнатгандан кейин аниқланган ҳар қандай функсионал муаммоларни ҳал қилиш учун ўзини янгилашнинг яхши ривожланган автоматик механизмига эга.

БИОС фойдаланувчи томонидан кичик ёрдамчи дастур орқали „қўлда“ янгиланиши мумкин. Аксинча, оммавий хотира қурилмаларидаги прошивкалар (қаттиқ дисклар, оптик дисклар, флеш-хотиралар, масалан, қаттиқ ҳолатдаги дисклар) прошивка учун флеш-хотира (РОМ, ЭЭПРОМ ўрнига) хотирадан фойдаланилганда ҳам камдан-кам янгиланади.

Аксарият компютер ташқи қурилмалари ўзлари махсус мақсадли компютерлардир. Принтерлар, сканерлар, веб-камералар ва УСБ флеш-дисклар каби қурилмаларда ички прошивкалар мавжуд; баъзи қурилмалар ўзларининг микродастурларини янгилаш учун ҳам рухсат бериши мумкин. Баъзи арзон атроф-муҳит қурилмалари энди прошивка учун доимий хотирани ўз ичига олмайди ва ўрнига қурилмани бошқариш дастурини диск файли ёки CД дан узатиш учун хост тизимига таянади.

Уй ва шахсий фойдаланиш учун маҳсулотлар

2010-йилдан бошлаб кўпгина портатив мусиқа плеерлари прошивка таъминотини янгилашни қўллаб-қувватлайди. Баъзи компаниялар янги ўйналадиган файл форматларини (кодеклар) қўшиш учун прошивка янгиланишларидан фойдаланадилар. Микродастур янгиланишлари билан ўзгариши мумкин бўлган бошқа хусусиятлар ГУИ ёки ҳатто батареянинг ишлаш муддатини ўз ичига олади. Аксарият мобил телефонлар прошивкани ҳаво орқали янгилаш имкониятига эга бўлиб, худди шу сабабларга кўра; баъзилари ҳатто қабул қилиш ёки овоз сифатини яхшилаш учун янгиланиши мумкин.

Автомобиллар

1996-йилдан бери кўпгина автомобиллар механик муаммоларни аниқлаш учун борт компютери ва турли сенсорлардан фойдаланмоқда. 2010-йил ҳолатига кўра, замонавий транспорт воситаларида компютер томонидан бошқариладиган блокировкага қарши тормоз тизимлари (АБС) ва компютерда бошқариладиган трансмиссия бошқарув блоклари (ТCУ) ҳам қўлланади. Ҳайдовчи шу тарзда ҳайдаш пайтида реал вақт режимида ёқилғи тежамкорлиги ва шиналар босими кўрсаткичлари каби ички маълумотларни ҳам олиши мумкин. Маҳаллий дилерлар автомобилларнинг кўп дастурий таъминотини янгилашлари мумкин.