Minamidaitōjima
Минамидаитōжима (японча: 南大東島), шунингдек Минами Даитō ёки Минами-Даитō номлари билан ҳам танилган, Япониянинг Окинава префектураси таркибидаги Даитō ороллари ичида энг йириги ҳисобланади. Ҳудуд бошқаруви Минамидаитō қишлоғи томонидан амалга оширилади. Шимажири тумани ва мазкур оролда умумий 2,107 киши истиқомат қилади[1]. Орол тўлиқ қишлоқ хўжалигига асосланган. Орол ҳудудида пляж мавжуд эмас, лекин балиқ овлаш учун порт, учта юк ва паром портлари ҳам мавжуд. Шунингдек, оролда таниқли Минами Даито аэропорти (аирпорт коди „ММД“) ҳам жойлашган.
Географияси
Минамидаитōжима нисбатан изоляция қилинган маржон ороли бўлиб, архипелагнинг иккинчи йирик ороли бўлган Китадаитожимадан тахминан 9 километр (4.9 нми) жанубда ва Окинава штатининг Наха шаҳридан 360 километр (190 нми) узоқликда жойлашган. Архипелагдаги бошқа оролларда бўлгани каби, Минамидаитōжима ҳам кўтарилган маржон атолли бўлиб, тик қирғоқ бўйидаги оҳактош қоялари (оролнинг собиқ қирғоқ маржон рифи) ва чуқулик маркази (оролнинг собиқ лагунаси) мавжуд. Орол тахминий овал шаклига эга бўлиб, айланаси тахминан 13.52 километр (8.40 ми) ни, узунлиги 4.85 километр (3.01 ми) ни ва майдони 11.94 сқуаре километре (4.61 кв ми) ни ташкил этади. Оролнинг энг баланд нуқтаси денгиз сатҳидан 74 метр (243 фт) юқорида жойлашган. Оролнинг ички қисмида бир нечта ҳовузлар мавжуд, масалан, Оике ҳовузи шулар жумласидандир.
- Галерея
-
Минамидаитōжима -
Минамидаитожима қирғоғи -
Оролдаги кўл
Иқлими
Минамидаитōжима тропик ёмғирли ўрмон иқлимига эга бўлиб, (Кöппен иқлим таснифи Аф) ёзи иссиқ, қиши эса совуқ кечади. Йил давомида ёғингарчилик сезиларли тарзда кузатилади; энг ёмғирли ой июн, энг қуруқ ой эса феврал ойи ҳисобланади. Оролда тез-тез тайфунлар бўлиб туради.
| Минамидаитō (1991−2020 нормалари, экстремал 1942−ҳозиргача) иқлим кўрсаткичлари | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ой | Январ | Феврал | Март | Апрел | Май | Июн | Июл | Август | Сентябр | Октябр | Ноябр | Декабр | Йил |
| Юқори ҳарорат °C (°Ф) | 26.8 (80.2) |
27.0 (80.6) |
28.1 (82.6) |
30.2 (86.4) |
31.9 (89.4) |
34.1 (93.4) |
35.3 (95.5) |
34.6 (94.3) |
34.0 (93.2) |
33.0 (91.4) |
30.8 (87.4) |
28.3 (82.9) |
35.3 (95.5) |
| Ўртача юқори ҳарорат °C (°Ф) | 21.1 (70.0) |
21.2 (70.2) |
22.6 (72.7) |
24.6 (76.3) |
26.9 (80.4) |
29.6 (85.3) |
31.7 (89.1) |
31.6 (88.9) |
31.0 (87.8) |
28.8 (83.8) |
25.8 (78.4) |
22.6 (72.7) |
26.5 (79.6) |
| Кунлик ўртача ҳарорат °C (°Ф) | 18.0 (64.4) |
18.1 (64.6) |
19.5 (67.1) |
21.6 (70.9) |
24.1 (75.4) |
26.9 (80.4) |
28.7 (83.7) |
28.6 (83.5) |
27.9 (82.2) |
25.9 (78.6) |
23.1 (73.6) |
19.7 (67.5) |
23.5 (74.3) |
| Ўртача паст ҳарорат °C (°Ф) | 14.6 (58.3) |
14.8 (58.6) |
16.4 (61.5) |
18.8 (65.8) |
21.5 (70.7) |
24.8 (76.6) |
25.9 (78.6) |
25.9 (78.6) |
25.0 (77.0) |
23.0 (73.4) |
20.4 (68.7) |
16.6 (61.9) |
20.6 (69.1) |
| Минимум паст ҳарорат °C (°Ф) | 3.5 (38.3) |
4.3 (39.7) |
5.3 (41.5) |
4.7 (40.5) |
10.6 (51.1) |
14.6 (58.3) |
19.4 (66.9) |
19.7 (67.5) |
16.1 (61.0) |
12.9 (55.2) |
9.8 (49.6) |
6.4 (43.5) |
3.5 (38.3) |
| Ўртача ёғингарчилик см (дюйм) | 77.0 (3.03) |
79.9 (3.15) |
84.2 (3.31) |
113.6 (4.47) |
222.0 (8.74) |
199.6 (7.86) |
118.0 (4.65) |
151.1 (5.95) |
167.9 (6.61) |
180.5 (7.11) |
120.9 (4.76) |
124.7 (4.91) |
1 639,3 (64.54) |
| Ёғингарчилик кузатиладиган ўртача кунлар (≥ 1.0 мм) | 8.4 | 7.8 | 7.3 | 8.0 | 10.6 | 9.4 | 8.1 | 10.5 | 10.7 | 10.4 | 8.6 | 8.7 | 108.5 |
| Авераге релативе ҳумидитй (%) | 69 | 71 | 74 | 78 | 84 | 87 | 81 | 81 | 80 | 77 | 74 | 70 | 77 |
| Ойлик ўртача қуёшли соатлар | 121.3 | 120.3 | 154.0 | 152.8 | 171.0 | 219.3 | 277.8 | 249.3 | 220.4 | 178.4 | 136.4 | 120.8 | 2 121,7 |
| Манба: Япония Метеорология агентлиги[2][3] | |||||||||||||
Тарихи
Минамидаитōжима ороли қачон кашф этилганлиги номаълум. Уларни биринчи марта 1543-йилда испан навигатори Бернардо де ла Торре ва Сан Жуан де Летрáн 25-сентябрдан 2-октябргача бўлган даврда Филиппиндан Янги Испанияга етиб олишга уринганида кўрган бўлиши мумкин. Кейин у Китадаитōжима ороли билан биргаликда бу оролларини „Икки опа-сингил“ (Лас Дос Ҳерманас) деб номлаган. Минамидаитōжима ва Китадаитōжима 1587-йил 28-июлда испанлар томонидан Педро де Унамуно томонидан яна кашф этилганига шубҳа йўқ ва у бу ерларни „фойдасиз ороллар“ (Ислас син Провечо) деб атаган[4]. 1788-йилда британиялик капитан Жоҳн Меарес шу ҳудудга яқин атрофда жойлашган оролни „Грампус ороли“ деб атади, аммо қайд қилинган координаталар тўғри эмас эди, шунингдек, у Даитō оролининг айни қайси бирини кўргани аниқ эмас. Франсузлар 1807-йилда оролни кўрганликлари ҳақида ҳам хабар беришган. Бироқ, 1820-йил 2-июлда Бородино номли рус кемаси иккита Даитō оролини ўрганиб чиқади ва жанубдаги оролга „Жанубий Бородино ороли“ деб ном беради.
1885-йилда мазжур ҳудудга Япония империяси даъво қилмагунча оролда ҳеч ким яшамаган. 1900-йилда Токио шаҳридан 287 километр (178 ми) узоқликда, жанубдаги Изу оролларидан бири бўлган Ҳачижō-жима оролида Тамаоки Ханъэмон (1838 – 1910) бошчилигидаги экспедийсия жамоаси оролнинг биринчи аҳолиси бўлишган ва шакарқамиш етиштиришни бошлашади. Орол аҳолиси 1919-йилда 4000 кишига етади. Иккинчи Жаҳон урушигача бўлган даврда Минамидаитōжима тўлиқ Даи Ниппон Сугарга (ҳозирги Даи Ниппон Меижи Сугар) тегишли бўлиб, ташкилот барча хизматларини амалга оширган ва ўз ходимларига нархларни субсидиялаган, улар Окинава ва Тайвандан келган мавсумий ишчилар ҳисобланган.
Орол 1942-йилда япон ҳарбийлари томонидан гарнизон қилинган. Япония ҳукумати учун уруш ҳолатининг ёмонлашуви сабабли, 1944-йилда кўплаб тинч аҳоли Окинава, Кюшу ёки Ҳачижожимага эвакуация қилинган. Орол 1945-йилнинг февралидан июнигача Қўшма Штатлар денгиз флоти томонидан бир неча бор бомбардимон қилинган ва ўққа тутилган.
Иккинчи жаҳон урушидан кейин орол Қўшма Штатлар томонидан босиб олинган, ўша пайтда унинг тинч аҳолиси жами 1426 кишини ташкил этган. Орол 1972-йилда Японияга қайтиб берилган.
Манбалар
- ↑ 平成22年国勢調査 人口等基本集計（男女・年齢・配偶関係，世帯の構成，住居の状態など） 都道府県結果 47沖縄県 Окинаwа 2010 cенсус
- ↑ „жа:観測史上1～10位の値（年間を通じての値）“. ЖМА. Қаралди: 2022-йил 17-март.
- ↑ „жа:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値）“. ЖМА. Қаралди: 2022-йил 17-март.
- ↑ Wелсч (2004).
Адабиётлар
- Какзу, Хироши. Оролнинг барқарорлиги: Окинава учун муаммолар ва имкониятлар . Траффорд нашриёти (2012)ИСБН 978-1-4669-0646-4
- .Wелсч, Бернҳард (Жуне 2004), „Wас Марcус Исланд Дисcоверед бй Бернардо де ла Торре ин 1543?“, Жоурнал оф Паcифиc Ҳисторй, 39-жилд, Милтон Парк: Тайлор & Франcис, 109–122-бет, дои:10.1080/00223340410001684886, ЖСТОР 25169675, С2CИД 219627973