Mingechaur (qishloq)
Мингечаур қишлоғи Мингəçэвир кəнди | |
|---|---|
| Қишлоқ | |
| Мамлакат | Озарбайжон |
| Туман | Мингечаур |
| Расмий тил(лар)и | озарбайжонча |
Мингечаур қишлоғи — Замонавий Мингечаур шаҳрининг ҳудуди барпо этилган ва шаҳар қурилишидан олдин мавжуд бўлган қадимий аҳоли пунктининг тарихий номи, шунингдек, бугунги кунда шаҳар ичида сақланиб қолган махсус турар-жой массиви номидир.
Тарихи
1937-йилгача Кура дарёси ажратиб турадиган иккита Мингечаур қишлоғи бор эди: Гəнcə-Қарабаğ Мингечаури ва Араш-Нуха Мингечаури.
Öвлия Çəлəби ўз асарида ҳаммоми ва бозори бўлган Араш Мингечаури ҳақида ёзган. Микайıл Мüşфиқ „Мингəçэвир ҳəсрəти“ шеърида эса барпо этилиши режалаштирилган Мингечаур шаҳри ҳақида ёзиб ўтган. 1946-йилда ҳар икки қишлоқ ўртасидаги кимсасиз чўлда асир олинган немис зобитлари томонидан посёлка барпо этилади ва қочоқлар ҳаракатининг олинмас уясига айланган (Эски) Самух туманининг 7 қишлоғи билан бирга сув остида қолдирилади. Кейинчалик Кура дарёси устида тупроқ тўғон қурилади. Дунёда бундай тўғон иккита бўлиб, иккинчиси Суданнинг Хартум шаҳрида жойлашган.
Гидроэлектростансия шарафига сув остида қолган ва Гуржистон чегарасигача (Қанıх ва Қабıррı дарёларининг мансабига — Бурунқовақ посёлкасигача) чўзилган (узунлиги 85 км) Самух „денгиз“и Мингечаур сув омбори деб аталади.
Öвлия Çəлəбинин „Сəяҳəтнамə“ номли ХВИИ асрга оид асарида Кура дарёси соҳилида жойлашган Мингечаур аҳоли пункти, ҳунармандчилик ва ипакчилик устахоналари қайд этилган[1].
Этимологияси
Тахмин қилинишича, „Мингечаур“ сўзи Мəниçöҳрнинг номи билан боғлиқ[2].
Табиати
Ҳар икки Боздаğ тоғи орасида жойлашган, Қарабаğ ва Şирван каналларига куч берувчи бу сув омборининг суви йилнинг 10 ойи иссиқ бўлса-да, ундан бир неча километр қуйида қадимий Варвара қабристонигача чўзилган ва Туқай ўрмони устида барпо этилган Варвара сув омборининг суви ёзнинг жазирамасида ҳам совуқ, табиати эса яшилдир.
Мингечаур сув омбори „Айı“, „Нəби“, „Даşлıбурун“, „İстису“ каби кўрфазлари, пляжлари, тоғларидаги жайрони, каклиги, айиғи, қуёни, жайраси, еноти, гурзаси, ер остида яшовчи таракамаларнинг ўтлатадиган қўй сурувлари, филлар қабристони ва ҳоказолар билан машҳур бўлса, Варвара сув омбори деганда ороллар архипелаги, қисқичбақа, креветка, қундуз, султон товуқ, қутан, қашқалдоқ, ўрдак, сув фараси ва Туқай чўлларидаги тураж (чилий) ёдга тушади[3].
Замонавий давр
Бугунги кунда маҳаллий аҳоли томонидан шаҳарнинг маълум бир қисми ҳамон „Мингечаур қишлоғи“ деб аталади.
Манбалар
- ↑ „Мингəçэвирин тарихи“. Қаралди: 15-август 2026-йил.
- ↑ „Мингəçэвир Şəҳəр İcра Ҳакимиййəтинин сайтı“. Мингəçэвир Şəҳəр İcра Ҳакимиййəти. Қаралди: 15-август 2026-йил.
- ↑ „Мингəçэвирин этимологиясı“. Қаралди: 15-август 2026-йил.