Mino Mangal
| Мино Мангал | |
|---|---|
| Таваллуди |
1992 (ёши 33–34) Кобул |
| Вафоти |
11-май 2019-йил Кобул |
| Фуқаролиги |
|
| Соҳаси | журнаслистика |
| Иш жойлари | Толо ТВ, Шамшад ТВ, Лемар ТВ ва Ариана Телевисион Нетwорк |
| Таълими | Машъал университети |
Мино Мангал (1992-йилда туғилган — 2019-йил 11-май Кобулда ўлдирилган) — таниқли афғон журналисти, сиёсий маслаҳатчи ва аёллар ҳуқуқлари фаоли.
Ҳаёти ва фаолияти
Мино Мангал Афғонистонда олти фарзандли оилада туғилган (5 опа-сингил, 1 ука). Тўнғич фарзанд. Журналистик фаолиятидан олдин доя сифатида тайёрланган ва ҳуқуқшуносликни ўрганиб, шеърият ва ёзишга қизиқиш билдирган[1]. Машъал университетида (Кобул) журналистика бўйича таҳсил олган[2].
Мино Мангал опа-сингилларининг таълимини молиявий қўллаб-қувватлаш учун турли ишлар билан шуғулланган[1]. Толо ТВ, Шамшад ТВ[3], Лемар ТВ[4] ва Ариана Телевисион Нетwорк телеканалларида бошловчи сифатида машҳурликка эришган[1].
Афғонистонда, айниқса таълим ва бандлик масалаларида аёллар ҳуқуқлари ҳимоячиси ва феминистик қарашлари билан танилган[3].
Мажбуран унаштирилган турмуш ўртоғи ва оиласи Мино Мангалнинг фаолияти ва аёллар масалаларида очиқ фикр билдиришини ўз шаънига таҳдид деб билган ва эри унга нисбатан зўравонлик қилгач, биринчи ишини тарк этишга мажбур бўлган[1]. Бош прокуратура идораси вакили ББCга оилавий зўравонлик бўйича шикоят берилганини билдирган[5].
Улар 10 йил турмуш қуриб яшаган, бироқ Инсон ҳуқуқлари комиссиясига узоқ мурожаатлардан сўнг, унинг ҳаёти хавф остида экани асосида расмий ажрашиш амалга оширилган[1][6]. Шунга қарамай, собиқ эри ва унинг оиласи уни қайта турмуш қуришга мажбурлаб, таъқиб қилишда давом этган.
Мино Мангалнинг оиласи даъво қилишича, собиқ эри уни гиёҳванд модда бериб, мажбуран Пактия вилоятига олиб кетган ва у ерда қийноққа солиб, калтаклаган[1][6]. Отасининг айтишича, улар уни охир-оқибат „баъзи ҳукумат амалдорлари ва қабила оқсоқоллари ёрдамида“ озод қилишга муваффақ бўлган[7].
Вафотидан олдин Халқ палатасида (Миллий Ассамблеянинг қуйи палатаси) маданият бўйича комиссар лавозимида ишлаган[8].
Ўлими
Ички ишлар вазирлиги вакилига кўра, Мино Мангал 2019-йил 11-май куни эрталаб Кобулнинг жануби-шарқий қисмида кундуз куни отиб ўлдирилган. Вакилнинг айтишича, бир ёки бир нечта ҳужумчи воқеа жойидан қочиб кетган. Қотиллик террорчилик ҳужуми ёки „номус учун қотиллик“ бўлганми — бу номаълум[8]. Оила аъзолари Мангалнинг собиқ эри ёки унинг оиласи бу ишга алоқадор деб гумон қилиб, собиқ эр ва унинг ота-онаси устидан шикоят қилган[7]. Жиноятдан сўнг собиқ эр ҳам дарҳол гумондор сифатида кўрилган. Ўша пайтда у 26 ёшда эди[6].
Отиб ўлдирилишидан олдинги кунларда Мангал Фаcебоокда ўзига нисбатан қилинган бир қатор таҳдидлар ҳақида ёзган эди. Бироқ полиция ва расмийлар унга ҳимоя тақдим этмаган.
Унинг ўлими афғон аёллар ҳуқуқлари фаоллари, жумладан Важма Фроғ „Бу аёл аллақачон ҳаёти хавф остида эканини айтган эди, нега ҳеч нарса қилинмади?“ дея томонидан танқид қилинган. „Нега бу жамиятда эркаклар рози бўлмаган аёлларни ўлдириш бунчалик осон?“ деб қўшимча қилган[3].
Канада Бош вазири Жустин Трудеау бу қотилликни „қабул қилиб бўлмайдиган фожиа“ деб атаган, Кобулдаги АҚШ элчихонаси ҳам ҳамдардлик билдирган[7].
Аёллар ҳуқуқлари фаоллари ва парламентдаги ҳамкасбларининг фикрича, Мангалнинг ўлими Афғонистонда жамоат ҳаётидаги аёлларга қарши кундузги қотилликлар кетма-кетлигининг бир қисми ҳисобланади. Унинг кўплаб собиқ ҳамкасблари аёл журналистлар учун кучлироқ ҳимоя чораларини талаб қилган.
Журналистларни ҳимоя қилиш қўмитаси маълумотига кўра, 2018-йилда Афғонистонда 13 нафар аёл журналист ўлдирилган — бу бир йил ичидаги энг юқори кўрсаткичдир[4]. Аёл журналистлар коалицияси маълумотига кўра эса, Мино Мангал 2019-йилда ўлдирилган беш нафар аёл журналистдан бири бўлган[9].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Фрогҳ, Wазҳма. „Мена Мангал: Жоурналист анд ТВ пресентер wҳо соугҳт то эмпоwер wомен“. Тҳе Индепендент (2019-йил 24-май). 2022-йил 15-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 5-сентябр.
- ↑ Ҳансен, Свен. „Начруф ауф Мина Мангал: Жоурналистин ин Кабул эрсчоссен“ (де). Диэ Тагесзеитунг (2019-йил 12-май). Қаралди: 2019-йил 6-сентябр.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Граҳам-Ҳаррисон, Эмма. „Мена Мангал: жоурналист анд политиcал адвисер шот деад ин Кабул“. Тҳе Обсервер (2019-йил 11-май). Қаралди: 2019-йил 5-сентябр.
- ↑ 4,0 4,1 Попалзаи, Эҳсан; Ҳаусер, Женнифер; Маcкинтош, Элиза. „Мина Мангал, Афгҳан жоурналист, киллед ин Кабул“. CНН (2019-йил 12-май). Қаралди: 2019-йил 5-сентябр.
- ↑ „Оутcрй овер мурдеред Афгҳан ТВ пресентер“. ББC Неwс (2019-йил 13-май). Қаралди: 2019-йил 5-сентябр.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Кумар, Ручи. „Мина Мангал: Фамилй оф мурдеред Афгҳан жоурналист аccусе эх-ҳусбанд“. Тҳе Натионал (2019-йил 15-май). Қаралди: 2019-йил 5-сентябр.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 „Полиcе ҳунт эх-ҳусбанд оф мурдеред Афгҳан жоурналист Мина Мангал“. Деуцче Wелле. Реутерс (2019-йил 13-май). Қаралди: 2019-йил 5-сентябр.
- ↑ 8,0 8,1 Ёунг-Поwелл, Аббй. „Жоурналист анд wомен'с ригҳц cампаигнер Мена Мангал шот деад ин броад дайлигҳт ин Кабул“ (эн). Тҳе Индепендент (2019-йил 12-май). 2022-йил 15-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 5-сентябр.
- ↑ ҳттп://wоменинжоурналисм.орг/детаилед-репорц-оф-тҳреац [сайт ишламайди]