Миосателлит ҳужайралар, шунингдек, сунъий йўлдош ҳужайралар, мушак илдиз ҳужайралари ёки МуСCс сифатида ҳам танилган бўлиб, етук мушакда жойлашган жуда кам ситоплазмага эга бўлган кичик мултипотент ҳужайралардир[1]. Сунъий йўлдош ҳужайралар скелет мушаги ҳужайраларининг асосчилари ҳисобланади[2]. Улар ўзларининг асосий мушак толаларини қўшимча миобластлар билан таъминлаши ёки тинч ҳолатга қайтариш имкониятига эга[3]. Аниқроқ айтганда, фаоллашгандан сўнг, йўлдош ҳужайралари кўпайиш ва миёбластларга дифференсиаллашиш учун ҳужайра сиклига қайта кириши мумкин[4]. Миосателлит ҳужайралари базал мембрана ва мушак толаларининг сарколеммаси[5] ўртасида жойлашган бўлиб, толанинг бўйлама ўқига параллел ёки кўндаланг йўлакларда ётиши мумкин. Уларнинг тола бўйлаб тарқалиши сезиларли даражада фарқ қилиши мумкин. Сунъий йўлдош ҳужайралари мавжуд мушак толаларини кўпайтириш ва янги толаларни ҳосил қилиш учун дифференсиаллашиш ва бирлашишга қодир. Бу ҳужайралар мушакларнинг нормал ўсишида, шунингдек, жароҳат ёки касалликдан кейин мушакларнинг тикланишда иштирок этади. Зарар кўрмаган мушакларда йўлдош ҳужайраларининг кўпчилиги тинч ҳолатда бўлади. Механик кучланишга жавобан сунъий йўлдош ҳужайралари фаоллашади. Фаоллашган сун'ий йўлдош ҳужайралари миоген дифференсиалланишдан олдин дастлаб скелет миобластлари сифатида кўпаяди[1].

Вазифаси

Мушакларни тиклаш

Мушак ҳужайралари шикастланганда, базал мембрана остидан тинч йўлдош ҳужайралари чиқарилади. Улар фаоллашади ва ҳужайра сиклига қайта кирадилар. Бундан ташқари, бу ҳужайралар ўсишни ва тикланишни осонлаштириш учун мавжуд миофибриллалар билан бирлаша олишини кўрсатадиган далиллар мавжуд[1]. Мушакларни қайта тиклаш жараёни ҳужайрадан ташқари матрицанинг сезиларли даражада янгиланишини ўз ичига олади ва агар катта зарар бўлса, янгиланиш тўлиқ бўлмайди. Мушак ичидаги фибробластлар чандиқ тўқимасини тўплайди, бу мушакларнинг фаолиятини бузиши мумкин ва мушак дистрофиясининг муҳим сабабчиси бўлади. Сун'ий йўлдош ҳужайралари мушак жароҳатидан сўнг кўпаяди ва ҳомила мушакларининг ривожланишига ўхшаш жараён орқали янги митофибриллалар ҳосил қилади[6]. Бир неча ҳужайра бўлинишидан сўнг, сун'ий йўлдош ҳужайралар шикастланган миотубулалар билан бирлаша бошлайди ва дифференсиаллашиш ҳамда етилиш жараёнини бошдан кечиради, бунда периферик ядролар ажралиб туради. ИГФ-1 учун тасвирланган биринчи роллардан бири унинг сун'ий йўлдош ҳужайраларининг кўпайиши ва фарқланишида иштирок этиши эди. Бундан ташқари, скелет мушакларидаги ИГФ-1 йўлдош ҳужайраларининг кўпайишини фаоллаштириш қобилиятини оширади[7][8].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Бирбраир, А.; Делбоно, О. (2015). "Периcйтес аре Эссентиал фор Скелетал Мусcле Форматион". Стем Cелл Ревиэwс анд Репорц. 11 (4): 547–548. дои:10.1007/с12015-015-9588-6. ПМИД 25896402. С2CИД 12812499.
  2. ↑ Кади Ф, Чарифи Н, Денис C, Лехелл Ж, Андерсен ЖЛ, Счжерлинг П, Олсен С, Кжаэр М (Новембер 2005). "Тҳе беҳавиоур оф сателлите cеллс ин респонсе то эхерcисе: wҳат ҳаве wе леарнед фром ҳуман студиэс?". Пфлüгерс Арч. 451 (2): 319–27. дои:10.1007/с00424-005-1406-6. ПМИД 16091958. С2CИД 21822010.
  3. ↑ Кади Ф, Счжерлинг П, Андерсен ЛЛ, Чарифи Н, Мадсен ЖЛ, Чристенсен ЛР, Андерсен ЖЛ (Аугуст 2004). "Тҳе эффеcц оф ҳеавй ресистанcе траининг анд детраининг он сателлите cеллс ин ҳуман скелетал мусcлес". Ж. Пҳйсиол. (Лонд.). 558 (Пт 3): 1005–12. дои:10.1113/жпҳйсиол.2004.065904. ПМC 1665027. ПМИД 15218062.
  4. ↑ Сиэгел АЛ, Куҳлманн ПК, Cорнелисон ДД (Фебруарй 2011). "Мусcле сателлите cелл пролифератион анд ассоcиатион: неw инсигҳц фром мёфибер тиме-лапсе имагинг". Скелетал Мусcле. 1 (1): 7. дои:10.1186/2044-5040-1-7. ПМC 3157006. ПМИД 21798086.
  5. ↑ Заммит, ПС; Партридге, ТА; Яблонка-Реувени, З (Новембер 2006). "Тҳе скелетал мусcле сателлите cелл: тҳе стем cелл тҳат cаме ин фром тҳе cолд". Жоурнал оф Ҳисточемистрй анд Cйточемистрй. 54 (11): 1177–91. дои:10.1369/жҳc.6р6995.2006. ПМИД 16899758.
  6. ↑ Паркер МҲ, Сеале П, Рудниcки МА (Жулй 2003). "Лоокинг баcк то тҳе эмбрё: дефининг трансcриптионал нетwоркс ин адулт мёгенесис". Нат. Рев. Генет. 4 (7): 497–507. дои:10.1038/нрг1109. ПМИД 12838342. С2CИД 1800309.
  7. ↑ Моуркиоти Ф, Росентҳал Н (Оcтобер 2005). "ИГФ-1, инфламматион анд стем cеллс: интераcтионс дуринг мусcле регенератион". Трендс Иммунол. 26 (10): 535–42. дои:10.1016/ж.ит.2005.08.002. ПМИД 16109502.
  8. ↑ Ҳаwке ТЖ, Гаррй ДЖ (Аугуст 2001). "Мёгениc сателлите cеллс: пҳйсиологй то молеcулар биологй". Ж. Аппл. Пҳйсиол. 91 (2): 534–51. дои:10.1152/жаппл.2001.91.2.534. ПМИД 11457764.