Ziyosfera

Mirzo Muhiddinov

Мирзо Исом Муҳиддинов — 1880-йил 23-июлда Бухоро шаҳрида, Бухоронинг энг бой кишиларидан бири Мухиддин Мансуров оиласида туғилган, „Ёш бухорийлар“ ташкилоти аъзоси.

Мирзо Исом Мухиддинов
„Ёш бухороликлар“ ҳаракати а’зоси-
 
Мансаб даври
ХХ-аср бошидан бери
Шахсий маълумотлари
Таваллуди Бухоро, Бухоро амирлиги, Россия империяси
Болалари Исомов Низом
Отаси Мирзо Мухиддин Мансуров

Биографияси

Бухоронинг энг бой кишиларидан бири, Бухородаги жадидчилик ҳаракати вакилларидан бири Мухиддин Мансуров оиласида туғилган. Бухорода ХХ аср бошларидан буён „Мансуров савдо уйи“ пахта, қоракўл мўйна ва бошқа ашёлар савдоси билан фаолият кўрсатиб келган (10, 52). Мирзо Исом отаси Мирзо Мухиддин Мансуровнинг тўнғич ўғли ва ўнг қўли, „Мансуров савдо уйи“ нинг бошлиғи бўлиб, ривожланишда давом этган, „Ёш бухорликлар“ ва Бухоро Халқ Совет Республикаси ҳаракатларига ҳомийлик қилган.

ХХ аср бошларида Бухоро амирлигида пахтачиликнинг ривожланиши, темир йўлларнинг қурилиши, турли хорижий ва маҳаллий фирмаларнинг фаолият юритиши, саноат корхоналари, биринчи навбатда, пахта тозалаш заводлари ва бошқалар Бухоро савдогар буржуазияси пайдо бўлишига туртки бўлган. Шундай қилиб, маҳаллий буржуа бойлари пайдо бўлган, улардан бири Мирзо Мухиддин Мансуров эди.

Қизилтепа стансиясидаги „Мансуров савдо уйи“ йирик пахта тозалаш заводи бўлган. Саноатнинг бошланиши фақат ҳунармандчилик шаклида мавжуд эди. Қўлда ишлаб чиқариш шароитида ҳунармандчилик меҳнат тақсимоти шаклидан бошқа ривожланишни билмас эди. Авлоддан-авлодга мерос бўлиб ўтган, ўзига хос маҳорат ҳунармандга катта моҳирлик берган. Шу туфайли кўплаб Бухоро ҳунармандчилиги юксак бадиий сифатни сақлаб қолди. Лекин Бухоро ҳунармандчилиги рус „халқ ҳунармандчилиги“ тақдирига шерик бўлиб, унинг мавқеи капитализм ривожланишининг дастлабки босқичларида бўлган. В.И.Ленин шундай таърифлаган эди: „Барча ишлаб чиқаришда ҳукмронлик қилувчи капиталистлар устахоналар очишга шошилмаяптилар, қўл санъати ва анъанавий меҳнат тақсимотига асосланган ҳунармандчилик эса ўзини йўқотиб, ҳаракацизлигида жонсиз бўлиб кетди“.

Бухоро амирлигида кўриб чиқилаётган даврда нафақат рус банклари ва фирмаларининг филиаллари, балки Америка, Франсия, Германия, Англия ва бошқа мамлакатлардаги ташқи савдо фирмаларининг ваколатхоналари бўлган — Стужин, Рихтер, Зелман, Ираман, Дюршмит, Торер, Реҳенштейн ва бошқалар пахта, қоракўл ва бошқа товарларни олди-сотдиси билан фаол шуғулланган (3, 27).

1916-йилда Мирзо Мухиддин Мансуров бошчилигидаги йирик бухоролик савдогарлар пахта сотиб олиш ва сотиш учун бирлашдилар (13). Бухоро ҳукумати миллий буржуазиянинг ҳаракатларини рағбатлантирар эди, уларга чексиз субсидиялар берар эди, заводларда пахта тозалаш имкониятини берар эди, тозалаш учун ҳақ тўлашни ваъда қилар эди.

Ёш бухороликлар

1917—1918-йилларда — отаси ва акалари билан бирга „Ёш бухорийлар“ ташкилоти аъзоси бўлган.

Бухоро Халқ Совет Республикасида

1920—1921-йилларда — Бухоро ХСР қишлоқ хўжалиги, савдо ва саноат нозирининг ўринбосари, отаси Мирзо Мухиддин Мансуров шу вақтда Бухоро ХСР қишлоқ хўжалиги, савдо ва саноат нозири бўлган.

Отаси Мирзо Мухиддин Мансуров бошчилигида Бухородаги илк савдо-саноат ҳамкорлиги ташкилотчиси бўлган.

Ўзбекистон ССРда

Илк Ўзбекистон савдо-саноат ҳамкорлиги бошқарувчиси аъзоси бўлган.

Оиласи

Зодагон, зиёлилар оиласидан бўлган аёлга уйланган.

Мирзо Исом Мухиддинов бадавлат оиладан чиққан. Ўғли Исомов Низом Исомович, набираси Исомов Икром Низомович.

Ака ва опалари

Қўшимча манбалар

  • "Менинг йўқолган бахтим. . . ": Хотиралар, кундаликлар
  • Векселман М.И. Ўрта Осиёда миллий буржуазиянинг шаклланиши

ХИХ аср охири — ХХ аср боши // СССР тарихи. — 1987. Но 3.-П.158.

  • Ғофуров Б.Г. Тожик халқи тарихи. Т.1. — М., 1955-йил.
  • Исмоилова Б. Бухоро амирлиги протекторати даврида (1868—1917). -

Хўжанд, 1997.- 110 б.

  • Бухоронинг қадимдан то ҳозирги кунгача тарихи.- Тошкент, 1976.- 384 б.
  • Раджабов З.Ш. Тожикларнинг ижтимоий-сиёсий фикр тарихидан

19-асрнинг иккинчи ярми ва 20-аср бошларидаги одамлар — Сталинобод, 1957. — 460 б.

  • Семенов А.А. Марказий бошқарув тузилмаси ҳақидаги иншолар

кейинги даврлардаги Бухоро хонлиги бошқаруви // Ўрта Осиё тожиклари ва ўзбеклари тарихига оид материаллар: Тожикистон ССР Фанлар академияси Тарих, археология ва этнография институти материаллари. — Т. ХХВ. ИИ-сон.- Сталинобод, 1954. — Б.3 — 36.

  • Эргашев Б.Х. Бухоро ижтимоий-сиёсий ҳаёти тарихидан

ХХ аср // Ўзбекистонда ижтимоий фанлар.- 1992. Но 2. — Б. 49-52. 

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Mirzo_Muhiddinov" dan olindi